بیانیۀ مجمع فرهنگی دانشجویان افغانستان (ف.د.ا) در واکنش به بازنشر دایره المعارف آریانا

بسمه تعالی بیانیۀ مجمع فرهنگی دانشجویان افغانستان (ف.د.ا) در واکنش به بازنشر دایره المعارف آریانا افغانستان کنونی مجموعه ای محیرالعقول از فساد، نادانی، بی لیاقتی و تبعیض است. روزی نیست که «از این باغ بری نرسد» و خبری شرم آور در رسانه ها منتشر نشود؛ رئیس جمهور برادری خود با انتحارکنندگان را بارها به اثبات رسانیده، اعضای کابینه هر چند در اداره امور اجرایی بی کفایتی شان را ثابت کرده اند اما در چور و چپاول اموال عمومی از یکدیگر سبقت می گیرند، نمایندگان در دکانِ پارلمان به تجارت رأی مشغولند، رسانه های آزاد اما مبتذل، به همه چیز پرداخته جز سیاهیِ روزگارِ مردم این سرزمین؛ و اندک صدای اعتراضی هم که از گوشه و کنار بلند می شود، در این هیاهو گم است. آخرین خبر از این دست اخبارِ ناگوار، بازنشر دایره المعارف آریاناست؛ کتابی که حتی نامش را مدیون بیگانگان است. مطالب مطرح شده در این کتاب و حواشی آن بحث های بسیاری را برانگیخت و واکنش های بسیاری را سبب شد که از آن جمله می توان به محکوم کردن بازنشر این کتاب از سوی گروه های مختلف و حتی تقبیح این عمل از سوی رئیس جمهور و اخراج چند تن از کارمندان آن سازمان اشاره کرد. اما ساده انگارانه است که این عمل آکادمی علوم در تدوین دایرۀ المعارف مذکور و توهین آشکار به اقوام مختلف در آن را سهل انگاری یا خودسری این گروه اندک در کادر تدوین کننده بدانیم. با نگاهی دقیق تر به تاریخ سیاه و خونین افغانستان، به وضوح می توان ردپای پروسه ای را در این اقدام دید که بیش از صد و اندی سال است پاک سازی قومی را هدف ارجح خود قرار داده است. بیش از یک قرن پیش، عبدالرحمان با همیاری بریتانیایی ها و به مدد اسلحه های هنری ـ مارتینی شان دست به «خشونت برهنه» زده و اقدام به حذف فیزیکی گروه های قومی مختلف کرد. او ارزگان را به آتش کشید، زاوول را غصب کرد و دخترانِ بزرگان را در بازارهای کنیزی فروخت تا پایه گذار افغانستان کنونی باشد. به منظور دستیابی به این هدف، نظام خودکامۀ عبدالرحمان و تشکیل کشور «افغان»ـستان نیازمند ساخت کلّی یکپارچه و جعل تاریخی ساختگی برای حفظ و دوام آن بود؛ کلّی که شالودۀ آن بر انبوهی از استخوان های ستمدیدگان ساخته و برپا شده و بر ستون هایی عظیم از کله منارها تکیه زده است. از همین روی، هر آنچه که پس از عبدالرحمان در این خاک روی می دهد، مستقیم یا غیر مستقیم تداوم همان منش و سیاست می باشد (بهسود، خود گواهی است روشن براین واقعیت). امروز، میراث دارانِ همان خودکامه، به دلیل وجود نظارت سازمان های بین المللی و عدم امکان تصفیه فیزیکی، به «خشونت نمادین» متوسل شده و با اقداماتی نظیر عدم اشتراک دیگر اقوام در پست های مدیریتی کشور و سرگرم داشتن شان به پست هایی نمادین و سترون، به «حذف ادغامی» یا «حذف نمادین» در قالب اقداماتی فرهنگی مبادرت ورزیده اند. متولیان «قساوت فرهنگی»، که ریشه در حقیقتِ سیاهِ تاریخ افغانستان دارد، نهادهایی انتصابی همچون «انجمن تاریخ» و «آکادمی علوم» هستند که با جعل تاریخ و پنهان سازیِ مقاومت های سرکوب شدگان، سعی بر بخیه زدن شکاف های موجود در دلِ این کل موهوم دارند. تغییر و تبدیل نام شهرهای تاریخی (چون سبزوار به شیندند، شارستان به شهرستان، بوینه قره به شولگره، میدان شار به وردک و نمونه های بسیار دیگر)، حذف تاریخ چند دهۀ اخیر از کتاب های درسی، انتشار آمار غیرواقعی از میزان نفوس ولایات و همچنین زمزمه های موجود در مورد تعیین سهمیه قومی و نادیده گرفتن معیار شایستگی افراد برای ورود به دانشگاه ها و بسیاری از نمونه های دیگر، همگی دلیلی هستند بر این واقعیت. بدینگونه، به وضوح می توان چنین نتیجه گرفت که مبنای تمامی اقدامات و اعمال صورت گرفته از سوی دولت و نهادهای وابسته، تبعیض و تداوم همان منش و سیاست عبدالرحمانی است. رفتار ریاکارانۀ رئیس جمهور در اخراج اندکی از نویسندگان دایره المعارف و حمل اشتباه بر عده ای اندک، تلاشی است برای تطهیر کل این دستگاه دروغ پردازی. خبط و خطای نویسندگان این دایره المعارف محدود به تنگ¬نظری¬های قومی نیست، بلکه مهم¬تر از آن، پریشان-گویی¬ها و بی¬مایگی¬های علمی محتوای این کتاب است که نادانی و فرهنگ مریض و نزار ما را برملا کرده و به قولی «طشت تهیِ دانایی ما را از بام به زمین می اندازد»؛ کتابی که «مقدمۀ ابن خلدون را کتابی در تعریف بربرها می¬داند و المجستی را اثری از ابن رشد و ابن عربی عارف و صوفی قرن ششمیِ اندلسی را شاگرد محقق حلی قرن هفتمی عراقی می¬خواند» مرثیه¬ای است در سوگ میراث¬هایی چون مثنوی معنوی، شفا، ماللهند، حدیقۀ الحقیقه، سراج التواریخ و... . ما دانشجویان در کنار سایر مردم، این اقدام سخیف و غرض ورزانۀ آکادمی علوم را محکوم می کنیم و مسلم می-دانیم که چنین مواردی هوشیاری و نگاه جامع همۀ ما به این قضایا را می طلبد. لازم به ذکر است که در نظر نگرفتن پیوندِ واقعیت های موجود با گذشته ای که بر این مردم رفته، فهمی ناقص از وضعیت موجود را در پی داشته و زمینۀ سوءاستفاده را برای فرصت طلبان فراهم می آورد. مجمع فرهنگی دانشجویان افغانستان (ف.د.ا) ـ تهران