به جز مهر به جز عشق دگر هیچ نکاریم

از خبر بسته‌شدن «خانۀ کابل» در تهران بسیار متأثر شدم. نه از بابت نفس موضوع و مسأله؛ بلکه از بسته‌شدن مفهومی به نام «کابل» در «تهران» عزیز.

مشتی از خاک بخارا و گِل از نیشابور
باهم آرید و به مخروبۀ کابل بزنید

همین چندی پیش بود که توییتی از رئیس‌ جمهوری اسلامی ایران، آقای پژشکیان در ایکس خواندم که با بیتی از حضرت خداوندگار بلخ مزین شده بود:

در این خاک، در این خاک، در این مزرعۀ پاک

به جز مهر به جز عشق دگر تخم نکاریم

آقای رئیس جمهور مولانا را عارف ایران‌زمین خطاب کرده بود و حقا که چقدر با دقت و ظرافت این مفهوم را به کار برده بودند.

ایران امروزی به مفهوم سیاسی آن و ایران بزرگ فرهنگی به مفهوم وسیع جغرافیایی در بر گیرندۀ جغرافیای عظیمی از فرهنگ، مدنیت، تمدن، نژاد و زبان است. جغرافیای مادر که بر اثر کشمکش‌های استعماری تکه‌پاره شده است، حتی خالص‌تر از مباحث شعاری و آرمانی است.

مفاهیمی چون هریوا، کابل، بلخ و متباقی اماکن جغرافیایی خراسان قدیم، بخشی از جغرافیا و خاک مادر ایران‌زمین است. این نام‌ها و این معنی‌ها در دوسوی مرز مشترک است.

هر حکومت و حاکمیتی حق دارد مطابق به راهبردهای امنیتی و فرهنگی مصالح خودش را داشته باشد و تصمیم‌های آنان محترم است، اما معناهای مشترک فرهنگی چه در تهران و چه در کابل و چه در دوشنبه بایست متناسب با یک دید بزرگ و وسیع فرهنگی دیده نگریسته شود.

امید است در قسمت چنین مسائلی که باعث ایجاد سوءتفاهم می‌شود با دقت هرچه بیشتر عمل بکنیم و در گسترش مناسبات فرهنگی با همدیگر یار و یاور باشیم. مبادا چنین اقداماتی سبب شود که حاکمیت‌های دیگر جغرافیای تمدنی در ضدیت و خیره‌سری سبب ایجاد مزاحمت‌های سیاسی به باقی فضاهای فرهنگی شوند. چه در تهران و چه در کابل، مراودات مشترک فرهنگی بی‌شمار است.

نهادهای فرهنگی متعلق به ایران در کابل هم فعالیت می‌کنند. هرگونه سوءمدیریت در این نهادها بایسته است که متناسب با مسائل فردی حل و فصل شود. اگر در این مکان خلافی رفته است، شایسته است که با مسئولان آن برخورد شود تا اینکه معنا و مفهومی به اسم کابل در تهران بسته شود و این حداقل‌ها نیز که حسی برای مهاجران می‌دهد از آنان گرفته شود.

از مسئولین محترم جمهوری اسلامی ایران و از بزرگان و رهبران این فلات باستانی استدعا می‌کنم که جلو هرگونه واگرایی در عرصۀ فرهنگ را بگیرند و نگذارند مسائل کوچک و قابل حل و فصل مسالمت‌آمیز به یک ضدیت و کشاکش تمام‌عیار تبدیل شود.