جهنده بالا، بیرق نوروزی مزارشریف در آیین نوروز؛ امسال طالبان اجازه برگزاری ندادند!

یکی از آیین‌های مذهبی در ایام نوروز، مراسم "جهنده بالا" در مزارشریف است.

همه ساله مردم از سرتاسر افغانستان و نقاط مختلف جهان برای انجام این مراسم آیینی به شهر مزارشریف می‌آیند.

جهنده بالا به قول بزرگان شهر مزارشریف، کهن‌ترین، باشکوه‌ترین و همچنین مقدس‌ترین آیین نوروزی است که ریشه در باورهای دینی مردم افغانستان دارد.

جهنده بالا تنها یک آیین تشریفاتی نیست، بلکه به نوعی روایتی تاریخی از دل بلخ باستان است که سینه به سینه تا امروز نقل شده و همه ساله باشکوه‌تر از قبل برگزار شده است.

جهنده در گویش دری به پرچم یا عَلَم گفته می‌شود و جهنده بالا به معنای برافراشتن پرچم است.

مراسم جهنده بالا طی برنامه‌های ویژه‌ای در محل روضه حضرت علی(ع) در مزارشریف برگزار می‌گردد، جایی که به باور مردم افغانستان این آرامگاه متعلق به امام علی(ع) است.

مراسم جهنده بالا در روز اول نوروز و توسط بزرگان محلی، مقامات دولتی و متولیان روضه شریف انجام می‌گردد.

مردم افغانستان بر این باور هستند که برافراشته شدن این پرچم، سرآغاز خیر و برکت در افغانستان است و سرنوشت سالی پربار و سرشار از برکات نیز رقم می‌خورد.

اگرچه روایت مستندی درباره تاریخچه این آیین مذهبی نوروز وجود ندارد، اما برخی تاریخ نویسان آنرا به دوران تیموریان نسبت داده‌اند.بر اساس متون تاریخی، سلطان حسین بایقرا که حاکم خراسان بوده، دستور انجام مراسم ویژه نوروز در روضه شریف را صادر کرده و از آن پس‌ این مراسم همه ساله برگزار شده است.

البته برخی تاریخ نویسان معتقدند این آیین قبل از دستور سلطان حسین نیز برگزار می‌شده است، اما پس از دستور وی باشکوه‌تر برگزار شده است.

طی سالیان دراز این آیین تغییراتی داشته و امروزه نیز از بامداد روز اول نوروز آغاز شده و طی چندین ساعت با سخنرانی و دعا و نیایش و مراسم خاص بلند کردن پرچم(جهنده) همراه است.

مهمترین لحظات این آیین نوروزی زمانی است که جهنده حضرت علی(ع) توسط متولیان روضه شریف و برخی بزرگان برافراشته می‌شود، در این لحظات حاضران مراسم و مردم با شور و شوق فریاد "یاعلی" سر می‌دهند و به نشانه احترام، دستهای خود را بسوی آسمان بالا می‌برند.

بر اساس باورهای قدیمی اگر حین بالا رفتن جهنده مشکلی پیش بیاید، سال سختی پیش رو است اما اگر بالا رفتن جهنده آسان باشد، سال پر خیر و برکتی آغاز شده است.

برخی مردم باور دارند رد شدن از زیر این پرچم یا لمس آن می‌تواند آرزوها را برآورده کند یا مشکلات را حل کند.پس از بالا رفتن بیرق، مراسمهای جشن نوروز در نقاط مختلف شهر مزارشریف آغاز می‌شود.

این مراسم شامل جشن‌های خیابانی، موسیقی سنتی، اجرای رقابت‌های ورزشی سنتی مانند کشتی افغانستانی، بزکشی و اسب دوانی است.

این مراسم تنها یک مراسم ساده نوروزی نیست، بلکه بخشی از فرهنگ و تاریخ و هویت فرهنگی مردم افغانستان و بلخ باستان و خراسان بزرگ است.

بالا رفتن پرچم حضرت علی(ع) و اهتزار آن، امید و برکت و خوشبختی را برای سال جدید به ارمغان می‌آورد و بیانگر اینست که با وجود سختی‌ها باید مانند همین بیرق(پرچم) مقاوم در باد ماند.

مراسم جهنده بالای مزارشریف نشانی از ایمان، اتحاد، امید و آیین باستانی نوروز در افغانستان است.متاسفانه امسال این مراسم در روضه شریف برگزار نشده است و منابع رسانه‌ای می‌گویند که حکومت موقت طالبان اجازه برگزاری این مراسم را نداده‌اند.

شایان ذکر است که این مراسم علاوه بر مزارشریف در کابل و بامیان نیز مرسوم می‌باشد.مردم کابل همه ساله در مسجد روضه شریف کابل گرد هم آمده و این آیین را در روضه شریف کابل نیز برگزار می‌کردند و همچنین در بامیان نیز چنین مراسمی مرسوم بوده است.

اما گفته می‌شود گروه طالبان امسال اجازه برگزاری این مراسم را در مزارشریف، کابل و بامیان نداده است.

در نوروز امسال مقامات طالبان مسیرهای منتهی به روضه شریف در مزار را تحت کنترل قرار داده و اجازه ورود افراد به مزار امام علی(ع) را نداده‌اند و برای همین امسال این آیین باستانی انجام نشده و بسیاری از بزرگان قومی، ریش سفیدان و عالمان دینی نسبت به این موضوع اعتراض کرده‌اند.