بررسی وضعیت افغانستان در شورای امنیت؛ از اقتصاد شکننده تا تهدید تروریسم

کشور‌ها و نهاد‌های بین‌المللی حاضر در شورای امنیت سازمان ملل در نشست روز دوشنبه 18 جوزا که با موضوع افغانستان برگزار شد، بر وخامت شرایط انسانی، چالش‌های امنیتی و لزوم بازنگری طالبان در سیاست‌های داخلی تأکید کردند.

نماینده چین در این نشست گفت که حقوق بنیادی مردم افغانستان باید رعایت شود و طالبان باید مدارس دخترانه بالاتر از پایه ششم را بازگشایی کند.

او با اشاره به گزارش دبیرکل سازمان ملل گفت: افغانستان برای پنجمین سال پیاپی با محدودیت آموزشی روبروست و مقامات این کشور باید زمینه دسترسی دختران به آموزش و بازار کار را فراهم کنند.

نماینده چین در شورای امنیت سازمان ملل وضعیت امنیتی افغانستان را «نسبتاً باثبات» توصیف کرد، اما هشدار داد که چالش‌های جدی در زمینه مبارزه با تروریسم همچنان پابرجاست و این مسئله می‌تواند تهدیدی برای ثبات منطقه باشد.

نماینده چین همچنین گفت: کاهش کمک‌های بین‌المللی، بازگشت گسترده مهاجران و بحران خاورمیانه می‌تواند افغانستان را وارد مرحله تازه‌ای از بی‌ثباتی کند.

به گفته او، کمتر از 20 درصد کمک‌های مورد نیاز افغانستان تأمین شده و بسیاری از مردم با بیماری و گرسنگی روبه‌رو هستند. او از شورای امنیت خواست تسهیل سفر مقام‌های طالبان را در نظر بگیرد.

انگلیس: سیاست‌های طالبان با تعهدات بین‌المللی در تضاد است

نماینده انگلیس در شورای امنیت با ابراز نگرانی از وخامت وضعیت حقوق بشر در افغانستان گفت: طالبان همچنان سیاست‌هایی را دنبال می‌کند که با تعهدات بین‌المللی این کشور مغایرت دارد.

او اقدامات طالبان را «تبعیض‌آمیز و قرون وسطایی» توصیف کرد و گفت: انگلیس طی سال‌های اخیر 200 میلیون دلار کمک به افغانستان ارائه کرده است.

او تأکید کرد که نیمی از دریافت‌کنندگان این کمک‌ها باید زنان و دختران باشند و بار دیگر از طالبان خواست به تعهدات خود پایبند بماند.

فرانسه: طالبان خواسته‌های جامعه جهانی را نادیده گرفته است

نماینده فرانسه گفت: طالبان طی پنج سال گذشته سیاستی عامدانه برای حذف بخش بزرگی از جامعه افغانستان دنبال کرده و خواسته‌های جامعه جهانی را نادیده گرفته است.

او افزود: این سیاست ریشه در ایدئولوژی خشونت‌بار طالبان دارد و مانع بازگشت افغانستان به جامعه جهانی شده است.

فرانسه اعلام کرد که کمک‌های بین‌المللی باید براساس نیازمندی‌ها ادامه یابد و تضمین شود که این کمک‌ها به دست افراد نیازمند برسد.

او حضور یوناما را «غیرقابل جایگزین» خواند و گفت: این مأموریت باید تا زمان پایبندی افغانستان به تعهدات بین‌المللی ادامه یابد. او همچنین گفت روند دوحه پیشرفت قابل‌توجهی نداشته است.

روسیه: فشار بر طالبان نتیجه معکوس دارد

نماینده روسیه کشور‌های غربی را متهم کرد که از اشتباهات گذشته خود درس نگرفته‌اند و تلاش می‌کنند یوناما را به سمت رویکردی مبتنی بر فشار هدایت کنند؛ رویکردی که به گفته او «محکوم به شکست» است.

او هشدار داد که اگر یوناما منافع کشور‌های غربی را دنبال کند، طالبان ممکن است علاقه‌ای به ادامه مأموریت این نهاد نداشته باشد.

روسیه از دبیرکل سازمان ملل خواست در تصمیم‌گیری درباره تمدید مأموریت یوناما، نظر طالبان را نیز در نظر بگیرد، زیرا اجرای مؤثر مأموریت به همکاری این گروه بستگی دارد.

اوچا: نیمی از جمعیت افغانستان به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارد

دم ووسورنو، رئیس بخش پاسخ به بحران اوچا، در گزارشی مفصل گفت: نیمی از جمعیت افغانستان به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند.

او افزود: 7 میلیون نفر با خطر ناامنی غذایی روبه‌رو هستند، 4 میلیون کودک دچار سوءتغذیه شدیدند، برخی خانواده‌ها مجبور شده‌اند فرزندان خود را بفروشند، جنگ طالبان و پاکستان هزاران نفر را بی‌جا کرده و سیلاب‌های بهاری جان 100 نفر را گرفته و زیرساخت‌ها را ویران کرده است.

او گفت: محدودیت‌های طالبان روند امدادرسانی را دشوار کرده و سازمان‌های بشردوستانه تحت فشارند که چگونه و از چه مسیر‌هایی کمک‌ها را توزیع کنند. او تأکید کرد که برای امدادرسانی در سال جاری 1.7 میلیارد دلار نیاز است.

تهدید تروریست در افغانستان از منطقه فراتر رفته است

در نشست شورای امنیت سازمان ملل، نمایندگان پاکستان، روسیه و چین نسبت به افزایش فعالیت گروه‌های تروریستی در افغانستان هشدار دادند و بی‌عملی طالبان را عامل تشدید تهدید‌های امنیتی دانستند. هم‌زمان، آمریکا با تمرکز بر نقض حقوق بشر، گروگان‌گیری و محدودیت‌های شدید علیه زنان، طالبان را مسئول عمیق‌تر شدن بحران انسانی معرفی کرد.

عاصم افتخار احمد، نماینده پاکستان، با لحنی تند گفت: تروریسم از دهه‌ها پیش بزرگ‌ترین مشکل افغانستان بوده و اکنون تهدید آن فراتر از منطقه گسترش یافته است.

او تأکید کرد که گروه‌های تروریستی مستقر در افغانستان، از جمله تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی)، داعش خراسان و دیگر شبکه‌های مسلح، «با احساس مصونیت از مجازات» فعالیت می‌کنند.

نماینده پاکستان افزود: «طالبان دوباره به تاکتیک‌های گذشته خود بازگشته‌اند و برای گروه‌های تروریستی پناهگاه امن ایجاد کرده‌اند.»

او گفت: تعداد قابل توجهی از اتباع افغانستان در حملات تروریستی داخل پاکستان نقش داشته‌اند و هشدار داد که این گروه‌ها به سلاح‌های پیشرفته و پهپاد‌های باقی‌مانده از ارتش سابق افغانستان دسترسی دارند.

این دیپلمات پاکستانی همچنین گفت: طالبان نه‌تنها اقدامی علیه این گروه‌ها نکرده‌اند، بلکه حتی از محکوم کردن علنی آنان نیز خودداری می‌کنند؛ موضوعی که او آن را «نشانه‌ای از همدستی» دانست.

او هشدار داد: «پاکستان در برابر حملات تروریستی بی‌تفاوت نخواهد نشست و در صورت نیاز، در چارچوب دفاع مشروع پاسخ خواهد داد.»

نماینده پاکستان در بخش دیگری از سخنانش سیاست‌های طالبان علیه زنان را «غیرانسانی و ناقض اصول دینی و تعهدات بین‌المللی» توصیف کرد و گفت مردم افغانستان «عملاً به گروگان گرفته شده‌اند».

او خواستار تدوین یک نقشه راه جامع تحت رهبری سازمان ملل برای آینده افغانستان شد.

روسیه: داعش در حال تقویت است

نماینده روسیه نیز با ابراز نگرانی از حضور و رشد داعش در افغانستان گفت: تلاش‌های انجام‌شده برای مقابله با تهدیدات تروریستی کافی نبوده است.

او هشدار داد که داعش در حال جذب نیرو، تقویت ظرفیت عملیاتی و دریافت حمایت مالی خارجی است.

او همچنین گفت: گروه‌هایی مانند تی‌تی‌پی و جنبش اسلامی ترکستان شرقی در افغانستان فعال‌اند و از شرایط موجود بهره می‌برند.

نماینده روسیه به وضعیت نامشخص تسلیحات باقی‌مانده از نیرو‌های ناتو اشاره کرد و گفت: این موضوع بر پیچیدگی اوضاع امنیتی افزوده است.

او ارتباط میان تروریسم و مواد مخدر را «مستقیم» توصیف کرد و نسبت به افزایش تولید مواد مخدر مصنوعی در منطقه هشدار داد.

این در حالی است که طالبان تاکنون به اظهارات تازه شورای امنیت واکنش نشان نداده‌اند، اما در موارد مشابه معمولاً تمام اتهامات مربوط به حضور گروه‌های تروریستی را رد کرده‌اند و گفته‌اند خاک افغانستان علیه هیچ کشوری استفاده نمی‌شود.

این گروه همچنین گزارش‌های سازمان ملل درباره نقض حقوق بشر، محدودیت زنان و ناامنی را «اغراق‌آمیز» یا «سیاسی» توصیف کرده و مدعی شده است که امنیت سراسری برقرار است.

نشست شورای امنیت بار دیگر نشان داد که افغانستان همچنان یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های جامعه جهانی است.

در حالی که برخی کشور‌ها بر ضرورت تعامل عمل‌گرایانه با طالبان تأکید دارند، گروهی دیگر معتقدند این تعامل بدون تغییر رفتار طالبان نتیجه‌ای نخواهد داشت.

با این حال، همه طرف‌ها بر این نکته اتفاق نظر دارند که افغانستان در بحران عمیق انسانی و سیاسی قرار دارد و نیازمند توجه فوری جامعه جهانی است.