روزنامه پاکستانی: نزدیکی روسیه با طالبان برای اسلام آباد پرسش برانگیز است

کامران یوسف، نویسنده این تحلیل با عنوان «قمار روسیه روی طالبان»، نوشته است که این پرسش‌ها پس از پایان هشتمین نشست فرمت مسکو بدون بیانیه مشترک، اهمیت بیشتری یافته‌اند.

به نوشته او، نشست مسکو در 13 میزان به‌دلیل اختلاف هیئت‌های پاکستان و طالبان بر سر فعالیت گروه‌های مسلح در افغانستان، بدون توافق بر موضعی مشترک پایان یافت. یوسف این اتفاق را نخستین مورد از زمان آغاز نشست‌های فرمت مسکو در سال 2017 می‌داند.

هیئت طالبان اعتراض کرد که در بیانیه پایانی بارها به موضوع تروریسم در ارتباط با افغانستان اشاره شده و این رویکرد برای این گروه قابل قبول نیست. در پی این اعتراض، میزبان نشست از نشر بیانیه پایانی خودداری کرد.

در این نشست، نمایندگان روسیه، چین، هند، ایران، پاکستان، طالبان و شماری از کشورهای آسیای مرکزی شرکت داشتند. محمد صادق، نماینده ویژه پاکستان برای افغانستان، نگرانی اسلام‌آباد را درباره فعالیت گروه‌های مسلح، به‌ویژه تحریک طالبان پاکستان، از خاک افغانستان مطرح کرد.

امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، اتهام‌های پاکستان را رد کرد و خواستار حل اختلاف‌ها از راه گفت‌وگو شد. اسلام‌آباد طالبان را به پناه‌دادن به جنگجویانی متهم می‌کند که در پاکستان حمله انجام می‌دهند. طالبان این اتهام را رد می‌کند و ناامنی پاکستان را مسئله داخلی آن کشور می‌داند.

در همین نشست، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، از تلاش‌های طالبان علیه داعش و قاچاق مواد مخدر تمجید کرد و خواستار تعامل بیشتر با کابل شد.

یوسف نوشته است که موضع لاوروف، تغییر ناگهانی سیاست روسیه نیست. مسکو در سرطان 1404 حکومت طالبان را به‌رسمیت شناخت و اکنون نیز به گسترش روابط با آن ادامه می‌دهد. به باور نویسنده، اظهارات اخیر لاوروف نشان‌دهنده افزایش فاصله میان رویکرد روسیه و انتظارات پاکستان است.

منافع امنیتی یا انگیزه‌های دیگر؟

نویسنده، حفظ نفوذ در افغانستان، جلوگیری از گسترش بی‌ثباتی به آسیای مرکزی و مهار تهدید داعش را دلایل اصلی نزدیکی روسیه با طالبان می‌داند. به نوشته او، مسکو همچنین می‌خواهد احتمال بازگشت نفوذ نظامی غرب به منطقه را محدود کند.

با این حال، یوسف می‌گوید برخی در پاکستان احتمال می‌دهند که گذشته تاریخی نیز در این سیاست نقش داشته باشد. پاکستان در دهه 1980، با کمک امریکا و عربستان سعودی، نقش مهمی در حمایت از مجاهدین افغان علیه نیروهای شوروی داشت.

به نوشته او، برخی معتقدند که گسترش روابط روسیه با طالبان ممکن است تا حدی تلاشی برای مقابله با نفوذ تاریخی پاکستان در افغانستان باشد.

یوسف در ادامه نوشت که سیاست روسیه با تغییر روابط بین‌المللی پاکستان نیز پیوند دارد.

او نوشته است که اسلام‌آباد به حکومت ترامپ نزدیک‌تر شده و توافق دفاعی مشترک مکه با عربستان سعودی و ترکیه نیز بُعد تازه‌ای به روابط راهبردی پاکستان داده است.

به نوشته یوسف، برخی ناظران معتقدند که نزدیکی پاکستان به امریکا و همکاری‌های دفاعی این کشور با عربستان سعودی و ترکیه ممکن است بدگمانی روسیه را برانگیزد، به‌ویژه اگر مسکو این روابط را تهدیدی برای منافع خود ببیند.

تماس‌های نظامی با طالبان

در این تحلیل آمده است که تماس‌های نظامی اخیر روسیه و طالبان نیز بر پرسش‌هایی را ایجاد کرده است. یک هیئت نظامی طالبان پیش از نشست فرمت مسکو، در مانورهایی در روسیه شرکت کرد و از نمایشگاه تجهیزات و فناوری نظامی بازدید کرد.

روسیه و اداره طالبان همچنین درباره همکاری نظامی به توافق‌هایی رسیده‌اند که در حال حاضر، یکی از موارد اعلام شده آن ترمیم تجهیزات نظامی روسی در افغانستان است. طالبان از این تسلیحات در درگیری‌های مرزی با پاکستان استفاده می‌کند.

یوسف تأکید می‌کند که این تماس‌ها نشان‌دهنده گسترش تعامل دو طرف است، اما ثابت نمی‌کند که مسکو تصمیم گرفته است به طالبان سلاح بدهد.

پیامد نزدیکی روسیه برای پاکستان

به باور نویسنده، نگرانی اصلی پاکستان این است که گسترش روابط کشورهای منطقه با طالبان، فشار بر این گروه برای اقدام علیه تحریک طالبان پاکستان را کاهش دهد.

اسلام‌آباد می‌گوید تعامل با طالبان باید به اقدام عملی علیه گروه‌هایی منجر شود که در پاکستان حمله می‌کنند و نتیجه این اقدام‌ها نیز ملموس باشد. در مقابل، روسیه ظاهراً معتقد است که با حفظ روابط با طالبان بهتر می‌تواند از منافع خود حفاظت کند.

یوسف معتقد است که اختلاف بر سر افغانستان، به‌تنهایی دلیلی برای کنارگذاشتن روابط گسترده‌تر روسیه با پاکستان نیست. با این حال، نبود بیانیه مشترک در پایان نشست مسکو نشان داده است که کشورهای منطقه، با وجود نگرانی‌های مشترک درباره افغانستان، بر سر شیوه برخورد با طالبان اختلاف دارند.

او در پایان نوشته است که نتیجه «قمار روسیه» به این بستگی دارد که طالبان تا چه اندازه به وعده‌هایش عمل کند. نویسنده با اشاره به تجربه پاکستان، نسبت به اعتماد کردن به طالبان هشدار می‌دهد.