در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری کدام جریان پیروز خواهد شد؟

<div style="direction: rtl; text-align: justify;"> درپی اعلام نتایج ابتدایی انتخابات و مشخص شدن عبدالله عبدالله و اشرف غنی به‌عنوان راه‌یافتگان به مرحله دوم، موج تحلیل‌ها و گمانه‌زنی‌ها پیرامون نتیجه نهایی انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان آغاز شده است .</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">کمیسیون مستقل انتخابات ، روز شنبه (7 ثور) نتایج سومین دوره انتخابات ریاست جمهوری را اعلام کرد. به گفته کمیسیون انتخابات ، عبدالله عبدالله رهبر ائتلاف ملی با 44.9 درصد آرا و اشرف غنی احمدزی وزیر دارایی پیشین کشورمان با 31.5 درصد آرا را از آن خود کردند. نتایج اعلام شده از سوی کمیسیون مستقل انتخابات نشان می دهد که هیچ کدام از هشت نامزد شرکت کننده نتواسته اند 50 درصد از آرای مردم را به دست بیاورند و در نتیحه انتخابات به دور دوم کشیده می شود.با توجه به اینکه  عبدالله عبدالله و اشرف غنی احمد زی پیشتاز دور اول انتخابات بودند ،در مرحله دوم با یکدیگر رقابت خواهند کرد .اکنون این پرسش مطرح می شود در دوم انتخابات ریاست جمهوری مردم از میان عبدالله وغنی کدام یک را برای جانشینی حامد کرزی انتخاب خواهند کرد؟ در یادداشت پیش رو با استفاده از تحلیل های مطرح شده ، به این پرسش پاسخ داده خواهد شد.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>*تحلیل مساله</strong></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">قبل از اعلام نتایج  نهایی انتخابات ریاست جمهوری ، کارشناسان سیاسی سه احتمال را در باره نتایج اولیه انتخابات مطرح کرده بودند:</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">1-  پیروزی یکی از نامزد ها با کسب بیش از نیمی از آرا</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">2- کشیده شدن  انتخابات به  دور دوم</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">3- مصالحه نامزد های پیشرو و تشکیل دولت ائتلافی</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">اکنون با مشخص شدن نتایج انتخابات افغانستان این موضوع مبرهن شده  است  که  تعیین رئیس جمهور جدید با بر گزاری دور دوم انتخابات مشخص خواهد شد و "عبدالله و اشرف غنی" به عنوان نامزدهای  پیشرو انتخابات اعلام کرده اند  که خواستار تکمیل شدن روند دموکرایتک در افغانستان هستند و آنها هیچ گونه معامله سیاسی را قبل از برگزاری انتخابات صورت نخواهند داد. اکنون این پرسش مطرح است با برگزاری دور دوم انتخابات ریاست جمهوری کدام یک از دو نامزد اعلام شده در انتخابات دور بعدی پیروز خواهد شد؟</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>*سناریوهای پیش رو</strong></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">در باره نتایج دور دوم انتخابات کارشناسان سیاسی دو تحلیل مختلف وجود دارد :</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>1-پیروزی اشرف غنی</strong></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">برخی از کار شناسان بر این باورند با کشیده شدن نتایج انتخابات ریاست جمهوری به دور دوم، این مفروض پررنگ می شود که اشرف غنی در دور دوم انتخابات پیروز شود. به باور این تحلیل گران از آنجا  که هفت نامزد موجود در سومین انتخابات ریاست جمهوری پشتون زبان هستند، این احتمال بسیار جدی است که در دور دوم انتخابات این افراد از "اشرف غنی" پشتیبانی وحمایت نمایند و به این شکل بازنده دور دوم انتخابات "عبدالله "خواهد بود. در واقع این کارشناسان  برای پیروزی اشرف غنی به طور خاص سه دلیل ارایه می کنند:</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">الف- اول اینکه  نامزد های قوم پشتون از نامزد باقی مانده این قوم یعنی اشرف غنی به صورت یکپارچه حمایت خواهند کرد و شانس او را برای پیروزی بر وی افزایش خواهند داد.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">ب- دوم اینکه آمریکا و ناتو نیز برای خروج امن بخشهایی از نیروهایشان از افغانستان  نیازمند همکاری قومیت پشتون به طور اعم و طالبان و نیروهای مخالف به طور خاص هستند .</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">ج- صرف نظر از این دو موضوع  دلیل سومی که این کارشناسان برآن تاکید می کنند این موضوع است که، همواره قوم پشتون ها  در تاریخ افغانستان در کانون قدرت قرار داشته وپذیرش شکست به دلیل قدرت ساخت ذهنی در قومیت پشتون وجود ندارد  و به همین دلیل  رئیس جمهور آینده افغانستان را حق تاریخی خود می داند  واگر رئیس جمهوری غیر از قوم پشتون روی کار بیاید ، قوم پشتون نسبت به آن واکنش منفی نشان خواهد داد و این این موضوعی است که می تواند  به آغاز درگیری های داخلی منجر شود .به همین دلیل به باور این گروه از تحلیل گران، اشرف غنی احمد زی در صورت عدم کسب آرای لازم ، چه از طریق تقلب گسترده وچه  با مهندسی انتخابات ، رئیس جمهوری بعدی  افغانستان خواهد بود.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>2- پیروزی عبدالله</strong></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">گروهی دیگر از تحلیل گران بر این اعتقادند که در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری، احتمال پیروزی" عبدالله عبدلله" بیشتر از اشرف غنی است .این تحلیلگران برای این فرضیه خود چند دلیل ارایه می کنند:</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">الف- به عقیده برخی از کارشناسان "عبدالله عبدالله" از قوم پشتون است و معاون اول وی محمد خان هم به این قوم تعلق دارد، بنابراین در میان پشتون ها از آرای قابل توجهی بر خوردار است و این موضوع می تواند انسجام قومیت پشتون را بر هم بزند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">ب-  اختلاف نظرهای در میان قوم پشتون(درانی هاو غلزایی ها):</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">یکی از ویژگی های دور دوم انتخابات ریاست جمهوری این موضوع است که دو تن از کاندیداهایی که به دور دوم راه یافته اند تلاش خواهند کرد با شکل گیری ائتلاف با نامزدهای دور اول انتخابات ، آرای آنها را در دور دوم جذب نمایند. در همین راستا به باور این گروه از تحلیل گران ،احتمال ائتلاف زلمی رسول با عبدالله در دور دوم  انتخابات محتمل به نظر می رسد چرا که احتمال نزدیک شدن تیم حکومت کرزی با تیم "عبدالله "در مقایسه با "اشرف غنی" بیشتر است. به باور این کارشناسان ، زلمی رسول به عنوان نماینده دولت(طایفه درانی ها) ،در واقع از اشرف غنی  ( طایفه غلزایی) شکست خورده است؛ زیرا به هر طریق ممکن،  اشرف غنی به حوزه های سنتی نفوذ او در ولایت هایی مثل قندهار، رخنه کرده و جریان آرا را به نفع خود دست برده است؛ لذا احتمال تفاهم او با اشرف غنی بعید به نظر می رسد. بنابراین ائتلاف عبدالله با زلمی رسول  در دور دوم انتخابات یک مفروض جدی است و در صورت  تحقق این موضوع ، عبدالله در مرحله دوم پیروز انتخابات ریاست جمهوری افغانستان خواهد شد و با پیروزی عبدالله ، زلمی رسول  نیز می تواند در ساختار سیاسی آینده افغانستان ایفای نقش نماید.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">ج- نکته دیگر این گروه از کارشناسان برآن تاکید می کنند نقش سیاف در دور دوم انتخابات است. به باور این کارشناسان  عبدالرب رسول سیاف که در دور اول 7.1درصد آراء را در انتخابات کسب کرده است، از تیم انتخاباتی  بر خوردار است که اکثر آن را مجاهدین از جمله محمد اسماعیل‌خان وزیر سابق انرژی و آب تشکیل داده است و این فرض دور از انتظار نیست  که در دور دوم انتخابات ،" سیاف" در انتخاب میان "عبدالله واشرف غنی" ، عبدالله را انتخاب نماید.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>* نتیجه گیری</strong></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">در پی اعلام نتایج ابتدایی انتخابات و مشخص شدن عبدالله عبدالله و اشرف غنی به‌عنوان راه‌یافتگان به مرحله دوم، موج تحلیل‌ها و گمانه‌زنی‌ها پیرامون نتیجه نهایی انتخابات ریاست‌جمهوری آغاز شده است.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">با  درک فضای کنونی افغانستان می توان احتمالات زیر را برای دور دوم انتخابات مطرح ساخت :</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">1- به باور بسیاری از کارشناسان داخلی، کشیده شدن انتخابات به دور دوم مطلوب کشورهای غربی است. این موضوع از این نظر برای کشورهای غربی به ویژه  مقامات واشنگتن و لندن اهمیت دارد که ، کاندیدایی که موفق نشده در در دور اول انتخابات ریاست جمهوری افغانستان مشروعیت خود را از سوی مردم کسب نمایند ، در آینده دولتی ضعیف و وابسته  خواهد بود است. و از این منظر،  مقامات کاخ سفید امیدوار هستند، از این نقطه ضعف در دولت آینده افغانستان  استفاده نموده و جانشین کرزی را  در راستای سیاست های منطقه  ای خود سوق دهد. در حال حاضر کشور های غربی با موضوع هایی از قبیل خروج نیروهای غربی از افغانستان ،امضای توافقنامه امنیتی و مذاکره با طالبان روبروست.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">2- به باور بسیاری از کارشناسان، نتیجه دور دوم انتخابات ریاست جمهوی افغانستان با  موضوعی به نام "قومیت" گره خورده است .به بیان دیگر اکثر نامزدهای سومین دور انتخابات ریاست جمهوری  پشتون  زبان ها تشکیل می دادند. با کشیده شدن انتخابات ریاست جمهوری به دور دوم ، عبدالله و غنی در دور دوم باهم رقابت خواهند کرد. اشرف غنی پشتون و عبدالله از قوم تاجیک ، اگرچه نژاد وی نیز پشتون است ولی از آنجایی که مادرش تاجیک است و بین تاجیکها بزرگ شده، دیگر جزو تاجیکها قلمداد می شود. بنابراین آرای تقسیم شده پشتونها در دور دوم یکجا خواهد شد.  و به اعتقاد برخی از کارشناسان این آرا در سبد غنی تجمیع خواهد شد. البته در این میان ، عبدالله عبدالله که معاون اول وی  نیز "محمد خان" از قوم پشتون است .محمد خان  در حال حاضر با جمعیت اسلامی  همکاری دارد  و به اعتقاد بسیاری از کارشناسان این حزب در پشتونها نیز نفوذ دارد.و این موضوع می تواند به انسجام پشتون ها لطمه بزند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">3- نکته سوم اینکه، کشورهای غربی به ویژه امریکا از پیروزی " اشرف غنی" حمایت می کنند. به باور تحلیلگران امریکا از دو جهت طرفدار پیروزی اشرف غنی است: یکی که پشتونها اکثریت نسبی در افغانستان را دارند و دوم اینکه اشرف غنی احمد زی تابعیت امریکایی دارد و همسرش مسیحی است و با آمریکا روابط نزدیک دارد،  به همین دلیل کشورهای غرب علاقمند هستند ، "اشرف غنی" جانشین" حامد کرزی" گردد.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">4- نکته دیگر اینکه، طالبان به احتمال زیاد، مرحله دوم انتخابات ریاست جمهوری را "تحریم یا تهدید" نخواهد کرد چرا که ، اکثر قوم پشتون  بتوانند دردور دوم  انتخابات ریاست جمهوری شرکت نمایند و به این طریق از پیروزی عبدالله در دور دوم انتخابات جلوگیری کنند .این رویکرد طالبان از این منظر اهمیت دارد که ، اشرف غنی در مقایسه با عبدالله می تواند با همکاری بهتری  با طالبان داشته باشد .</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">5- اما نکته بعدی اینکه ، مردم افغانستان به‌شدت از پاکستان و سیاست‌های دولت اسلام‌آباد در کشور انزجار دارند. ازآنجا که نامزد مورد حمایت آمریکایی‌ها و پاکستان در انتخابات "اشرف غنی " است، این موضوع می‌تواند در رأی مردم افغانستان  در دور دوم انتخابات تأثیرداشته باشد.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">با درک این مفروض، این احتمال وجود دارد که اشرف غنی  با چالش مهمی در کسب اعتماد مردم افغانستان روبرو گردد.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">6- به باور اکثر کارشناسان داخلی، کشیده شدن انتخابات به دور دوم  با مهندسی دولت امریکا صورت گرفته است . طرح این موضوع از سوی کار شناسان داخلی در شرایطی قوت می گیرد که پس از برگزاری دور اول انتخابات ریاست جمهوری، در کنار رفت و آمدهای مقامات آمریکایی به کابل  شخصیت های شناخته شده ای از جمله " زلمی خلیلزاد  و سیرت" عازم افغانستان شدند . به بیان دیگر  کشیده شدن انتخابات به دور دوم در واقع نوعی بازی برای پیروز کردن "اشرف غنی" در انتخابات است تا از این طریق هم شعار انتخابات آزاد و شفاف را در افغانستان  آن هم در آستانه خروج نیروهای خارجی  از کشور محقق ساخته باشند و هم عبدالله عبدالله را که در دور اول انتخابات را نزدیک به 50 در صد آرا را از آن خود ساخته است و در دور دوم انتخابات نیز  این احتمال و جود دارد که با سوق پیدا کردن بخشی از آرای دیگر  به سمت" عبدالله " پیروز انتخابات شود ، با بازی به اصطلاح  دموکراسی  هدایت شده از حضور وی در قدرت آینده افغانستان جلوگیری نمایند.البته ذکر این نکته مهم است که شرایط کنونی عبدالله در مقایسه با دور قبلی انتخابات کاملا متفاوت است و گروههای حامی عبدالله در افغانستان از توان بازدارندگی بیشتری در کشور بر خوردار هستند و احتمال پیروزی وی درمرحله دوم انتخابات دور از انتظار نیست.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>* فرهاد همتی</strong></div> <p> </p>