اپوزیسیونی از درون نظام علیه نظام! ؟

نگاه عوام و حتی نگاه شماری از رهبران سنتی جهادی افغانستان که میانه خوبی با دموکراسی و مولفه‌های رسیدن به قدرت از مجرای دیپلماتیک ندارند، نگران کننده بوده و ایتلاف‌ها را صف خصمانه سیاسی تلقی می‌کنند  
پس از آنکه عطا محمد نور، محمد محقق و جنرال دوستم سه مقام ارشد حکومت وحدت ملی با هم ایتلافی را زیر نام ایتلاف برای نجات افغانستان شکل دادند، حکومت و چهره‌های برجسته سیاسی کشور با دست‌پاچگی به‌دنبال شکل‌دهی ایتلاف سیاسی دیگری در برابر این چهره‌ها برآمده‌اند. ایتلاف برای نجات افغانستان که از سه حزب سیاسی جمعیت اسلامی، جنبش ملی و وحدت تشکیل شده است، در مدت بیش از یک هفته فضای سیاسی کشور را دگرگون کرده است. رییس جمهور غنی، رییس مجلس سنای کشور، داکتر عبدالله عبدالله رییس اجرایی حکومت و گلبدین حکمتیار رییس حزب اسلامی در رابطه به شکل‌گیری این ایتلاف با چهره‌های متذکره واکنش نشان داده‌اند.
و اما گلبدین حکمتیار در پی تشکیل ایتلاف سیاسی زیر نام «تفاهم ملی» افتاده و تاحال با شماری از چهره‌ها، احزاب و گروه‌های سیاسی گفتگو کرده است. گزارش‌ها می‌رساند که آقای حکمتیار تاحال با رهبری شورای حراست و ثبات به رهبری استاد سیاف از رهبران جهادی-سیاسی کشور، «جبهه ملی نوین افغانستان» به رهبری انوارالحق احدی وزیر پیشین تجارت و صنایع کشور و با برخی از رهبران سیاسی درون نظام و چهره‌های سیاسی-جهادی در مورد تشکیل ایتلاف تفاهم ملی گفتگو کرده و اما هنوز به تفاهم نرسیده‌اند. با این‌حال دیده می‌شود که ایتلاف برای نجات افغانستان رهبران حکومت، شماری از رهبران و احزاب سیاسی-جهادی را واداشته است تا صف سیاسی‌شان را مشخص سازند.
رییس جمهور غنی تلویحا گفته است که اگر این ایتلاف برنامه‌های اصلاحی موثر ارایه می‌کند استقبال خواهیم کرد و اما در برابر طرح تقسیم قدرت قاطعانه می‌ایستم و به‌هیچ کسی اجازه نمی‌دهم که در پی تقسیم قدرت باشد.
عبدالهادی مسلمیار رییس مجلس سنای کشور گفته است: کسانیکه ایتلاف برای نجات افغانستان تشکیل داده‌اند باید از سمت‌های حکومتی-دولت کنار زده‌ شوند.
حکمتیار اما شکل‌گیری این ایتلاف را خصمانه خوانده گفته است: شکل‌گیری ایتلاف برای نجات افغانستان یک حرکت خصمانه است و به‌‌هیچ کسی اجازه تضعیف نظام را نمی‌دهد.
ولی داکتر عبدالله عبدالله از اعضای برجسته حزب جمعیت اسلامی و رییس اجرایی حکومت با موضع‌ نرم‌تر در برابر شکل‌گیری ایتلاف سیاسی عطامحمد نور، محمد محقق معاون دومش و جنرال دوستم معاون نخست ریاست جمهوری کشور چنین گفته است: از سران سیاسی کشور توقع ما اینست که با درک مسؤولیت‌های خود و با درک اوضاع کشور قدم‌های را که بر می‌دارند همیشه مصلحت مردم افغانستان و منافع بزرگ کشور مدنظر شان باشد. رهبران سیاسی با درک شرایط و اوضاع کنونی در کشور عمل نموده و خواست‌های مشروع شان را با رهبران حکومت در میان بگذارند تا راستای تحقق آن، اقدامات لازم صورت گیرد.
شکل‌گیری ایتلاف‌های سیاسی در جوامع دموکراتیک و حکومت‌های مردم‌سالار یک اصل است و از مولفه‌های دموکراسی می‌باشد که برای رسیدن به قدرت و به دنبال اصلاحات و حتی تغییر نظام سیاسی شکل‌می‌گیرند. اما نگاه عوام و حتی نگاه شماری از رهبران سنتی-جهادی افغانستان که میانه خوبی با دموکراسی و مولفه‌های رسیدن به قدرت از مجرای دیپلماتیک ندارند، نگران کننده بوده و ایتلاف‌ها را صف خصمانه سیاسی تلقی می‌کنند. ایتلاف برای نجات افغانستان از جانب شماری از چهره‌ها و دست‌هایی از درون نظام نیز به‌عنوان یک صف قومی پنداشته شده در پی تخریب آن‌اند.
شکل‌گیری ایتلاف جدید زیر نام ایتلاف برای نجات افغانستان که همه رهبران مشمول این ایتلاف صاحبان قدرت و سمت‌های بلند حکومتی‌اند، خیلی شگفت انگیز است. از این جهت که این ایتلاف به شدت حکومت را نقد می‌کند و اصلاحات در نهادهای دولتی از جمله نهادهای امنیتی، تطبیق بی‌درنگ توافق‌نامه سیاسی تشکیل حکومت وحدت ملی، اعاده صلاحیت‌ها و اختیارات معاونین رییس جمهوری و رییس اجرایی کشور، تامین ارتباط و ایجاد فضای اعتماد و صمیمیت میان احزاب سیاسی، برنامه‌ریزی برای نجات شمال کشور از چنگ گروه‌های تروریستی و رفع کشیدگی‌ها در بین هواداران احزاب سیاسی در شمال از اهداف مهم و کلیدی ایتلاف برای نجات افغانستان شمرده می‌شود. اما این‌که این ایتلاف برای رسیدن به این اهداف از کدام مقاصد استفاده می‌کند و آیا می‌توانند در کنار وظایف مهم حکومتی‌شان به‌عنوان اپوزیسیون نظام ظاهر شوند، هنوز مشخص نشده است. ولی از واکنش‌های رهبران ایتلاف بر می‌آید که به‌آسانی از سمت‌های حکومتی‌شان کنار نخواهند رفت. در صورتی که آنان از سمت‌های مهم و کلیدی حکومتی‌شان کنار نروند حرکت آنان «موضع‌گیری از درون نظام علیه نظام» تعبیر خواهد شد که خلاف اخلاق و روش‌های سیاسی-اپوزیسیونی در نظام‌های سیاسی است.
در یک و نیم دهه پسین که همواره به‌عنوان نقطه عطف در تاریخ کشور پنداشته شده و انتخابات را یک اصل پذیرفته و از مولفه‌های اساسی دموکراسی برای تشکیل حکومت‌های مردم‌سالار تلقی می‌کنیم، شاهد هیچ حرکت و شکل‌گیری ایتلافی نبوده‌ایم که با برنامه و طرح جامع و ملی برای ثبات سیاسی، اقتصادی و تامین امنیت کشور ارایه شده باشد. ایتلاف‌ها و جبهه‌های سیاسی که در پروسه‌های کلان سیاسی مانند انتخابات ریاست جمهوری تاحال شکل گرفته‌اند مقطعی بوده و در محور منافع حزبی، قومی و حتی فردی می‌چرخیده‌اند. از این جهت مردم و رهبران و رقبای سیاسی حق دارند تا به این تشکیلات سیاسی از مجراهای گوناگون بتازند و در پی تضعیف و تخریب این حرکت‌ها برآیند. ولی قضاوت پیش از وقت در مورد ایتلاف برای نجات افغانستان قضاوت معطوف به واقعیت و عادلانه نیست. بهتر است صبر کنیم تا ایتلاف خود با عمل‌کرد مثبت و یا منفی خود، ماهیت خود را شرح دهد.

نویسنده: ذبیح‌الله عسکرزاده