واکنش ها نسبت به پیشنهاد تجزیه افغانستان و تشکیل نیروهای مسلح روستایی

واکنش های مردم ،سازمان ها و احزاب سیاسی نسبت به طرح پیشنهادی "رابرت بلک " سفیر سابق آمریکا در دهلی نو مبنی بر تجزیه افغانستان و موافقت حکومت با تشکیل نیروهای مسلح روستایی ، از جمله مهمترین موضوعات کشور در هفته گذشته بود. ناکامی نیروهای غربی به رهبری آمریکا و انگلیس در جنگ 9 ساله افغانستان، افزایش تلفات نظامیان خارجی و هزینه های جنگ و نیز مخالفت افکار عمومی در غرب با ادامه حضور نیروهای خارجی در افغانستان دست به دست هم داد، تا طرح تجزیه کشور برای نخستین بار از سوی یک دپیلمات بازنشسته آمریکایی برای پایان دادن به خشونت ها در افغانستان پیشنهاد شود. به پیشنهاد رابرت بلک، آمریکا باید مناطق پشتون نشین در جنوب کشور در امتداد مرز با پاکستان را رها کند و در مناطق شمالی و شرقی از جمله کابل در کنار مردم این مناطق حضور خود را حفظ نماید و مناطق پشتون نشین را به حال خود رها سازد. طرح چنین پیشنهادی در واقع دفاع از پشتونستان بزرگ منطقه ای است که در صورت عملی شدن علاوه بر تبعات منفی سیاسی، از اندیشه تجزیه طلبی در این بخش از سرزمین بزرگ آسیا، حاکمیت ملی برخی کشورها را تهدید خواهد کرد. به اعتقاد بلک ، راهبرد جنگی فعلی در افغانستان نتیجه ای نخواهد داشت، برای اینکه طالبان خود را بازنده اصلی میدان جنگ قلمداد نکنند، حاضر به مصالحه نیستند، باید واشنگتن کنترل ولایت های جنوبی کشور را که اغلب جمعیت آن پشتونها هستند، به طالبان واگذار کند. این دپپلمات پیشین واشنگتن ، طرح تجزیه افغانستان را مناسب ترین ایده به جای شکست راهبرد آمریکا در کشور می داند. به اعتقاد دولت ارایه چنین تحلیلی از سوی یک دیپلمات بازنشسته آمریکا که حدود یکصد هزار سرباز کشورش در افغانستان حضور دارند، غیرمسوولانه است و نمی تواند در اتحاد میان افغان ها خللی و خطری ایجاد کند. به اعتقاد دولت، درست است که افغان ها در طول تاریخ، از جنگ فرصتی را برای صلح به دست نیاورده اند، اما هیچگاه و در هیچ حالتی نمی گذارند، که چنین اظهاراتی در اراده آهنین مردم این سرزمین تاثیر بدی به جا گذارد. هرچند طرح تجزیه افغانستان به دو قسمت به صورت یک پیشنهاد است، اما چنین ایده ای گذشته از عواقب سیاسی باعث ایجاد نگرانی های عمومی در منطقه خواهد شد. جمعیت پشتون ها 30تا 40 میلیون نفر در افغانستان و پاکستان تخمین زده می شود، جمعیت این قوم در افغانستان حدود 15میلیون نفر و در پاکستان 25 میلیون نفر برآورد شده است. پشتونها از لحاظ جمعیت در افغانستان در اکثریت هستند و در پاکستان در اقلیت می باشند. سه مورد ناآرامی و اعتراض در یکصد سال اخیر در مناطق پشتون نشین افغانستان باعث عقب ماندگی فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی مردم این بخش نسبت به سایر مناطق کشور شده است. دیگر رویداد مهم هفته قبل افغانستان موضوع بحث برانگیز تشکیل نیروهای مسلح روستایی با موافقت شورای امنیت ملی کشور در چار چوب وزارت داخله است. اغلب مردم با توجه به تجارب گذشته در آخرین دولت وقت طرفدار شوروی سابق در افغانستان از تشکیل چنین نیرویی خاطرات تلخی به ذهن دارند و این نیروها را " اربکی " ( شبه نظامی، چریکی، دفاع خودی ) می نامند. از دو سال قبل هر وقت تشکیل چنین نیرویی مطرح شد، با واکنش تند مردم و تعدادی از نمایندگان مجلس رو به رو گردید. چندی قبل برخی رسانه های بین المللی گزارش دادند که در دیدار "دیوید پترائوس" فرمانده کل نیروهای خارجی در افغانستان با "حامد کرزی" رییس جمهور ، ضرورت تشکیل چنین نیروی از سوی پترائوس مطرح شد که با مخالفت شدید کرزی رو به رو شد. گفته می شود که نشست پترائوس و کرزی با تنش همراه بود، این ژنرال آمریکایی به رییس جمهور کشورمان که مطابق قانون اساسی فرماندهی کل نیروهای مسلح کشور را بر عهده دارد، گفت که در صورت عدم موافقت دولت تحت رهبری کرزی، آمریکا راسا اقدام به تشکیل چنین نیروی در 20 نقطه از افغانستان خواهد کرد. دولت با توجه به نشست بین المللی کابل، سه شنبه این هفته که با حضور 70 نفر از وزرای خارجه کشورهای کمک کننده و نمایندگان سازمان ها و نهادهای بین المللی کمک کننده به این کشور برگزار می شود، رسما با تشکیل چنین نیرویی از نشانی شورای امنیت ملی موافقت کرده است. دولت به زمان تشکیل این نیروها، تعداد نیروهای مسلح مردمی و نیز مناطق مورد نظر تشکیل نیروی دفاع خودی اشاره ای نکرد، اما تاکید کرد که این نیروها در چارچوب تشکیلات وزارت داخله سازماندهی خواهند شد و به تدریج نیروهای مسلح غیر رسمی منحل و یا در قالب تشکیلات این نیروها جذب خواهند شد. با برکناری "استانلی مک کریستال" فرمانده پیشین نیروهای آمریکایی و سازمان ناتو در افغانستان و انتخاب " دیوید پترائوس" به جای او صحبت از تغییر راهبرد نظامی واشنگتن در این کشور مطرح شد و اولین تغییر در این راهبرد، تشکیل نیروهای مسلح روستایی است که هدف از تشکیل این نیروها مبارزه با شبه نظامیان طالبان که در حال جنگ با نیروهای دولتی و نظامیان خارجی هستند، می باشد. طرح یاد شده مشابه طرح آمریکا در عراق است ، واشنگتن بر این عقیده است با ایجاد چنین نیرویی در افغانستان قادر به کنترل و مهار قدرت طالبان خواهد بود. آمریکا در حالی تصمیم به ایجاد نیروی مزبور گرفته است که ساختار اجتماعی، فرهنگی و سیاسی افغانستان و عراق کاملا با یکدیگر فرق دارد، با گذشت زمان می توان در مورد موفقیت و یا عدم موفقیت چنین نیرویی اظهار نظر کرد. بسیاری از افغان ها با توجه به تجربه تلخی که درگذشته از نیروهای اربکی دارند، بر این عقیده هستند که با تشکیل چنین نیرویی نه تنها بحران فروکش نخواهد کرد، بلکه باعث تشدید ناآرامی ها در کشور خواهد شد. به اعتقاد اغلب آنان یکی از عوامل وجود سلاح های غیرقانونی و نیز ادامه ناامنی ها در افغانستان ، فعالیت بقایای همین نیروها از گذشته است. قبل از اعلام موافقت رسمی دولت افغانستان با تشکیل "سپاه" نامنظم روستایی بحث ها در مورد ایجاد نیروهای چریکی در کشور ادامه داشت، و به گفته "جوزف بلوتز" سخنگوی نظامی نیروهای بین المللی کمک به امنیت(ISAF) در افغانستان، ،هیچ نوع برنامه میلیشیا سازی در این کشور وجود ندارد، بلکه سخن از ایجاد پلیس پشتیبانی در مناطق دور دست است که بحث ها در این رابطه ادامه دارد. به عقیده این ژنرال آلمانی، این موضوع از دو سال قبل مطرح بود و نیروهای خارجی در این موضوع نقشی ندارند، در صورت ایجاد چنین نیرویی، این نیروها در چارچوب تشکیلات وزارت کشور فعالیت خواهند داشت. سازمان ناتو ضمن تایید ایجاد نیروهای مسلح مردمی در افغانستان ، اعلام کرد که این موضوع در نشست بین المللی کابل که سه شنبه این هفته با شرکت نمایندگان 70 کشور و سازمان های خارجی برگزار می شود، طرح مسلح سازی مردم محلی بررسی خواهد شد. بلوتز، این نیروها را " پلیس ویژه حفاظت از مردم " نامید و گفت : آنان ابزاری برای توانمند ساختن بیشتر نیروهای ارتش و پلیس خواهند بود که هدف از ایجاد چنین نیرویی تامین امنیت از سوی مردم محل در مناطق خارج از کنترل دولت مرکزی است. وی در همین حال مشاجره لفظی کرزی و پترائوس را در باره تشکیل سپاه نامنظم روستایی رد کرد و گفت: میان این دو هیچ اختلاف نظری وجود ندارد و طی هشت روز، پترائوس هشت بار با کرزی دیدار داشته است. "محمد علم ایزدیار" معاون دوم مجلس سنای کشور، مسلح سازی مردم مناطق روستایی را تحت هر عنوان به نفع کشور نمی داند و به اعتقاد او جامعه جهانی و دولت باید نیروهای قانونی موجود در افغانستان را حمایت کنند. وی بر این باور است که طرح مسلح سازی روستائیان برای تامین امنیت و مبارزه با شبه نظامیان طالبان، باعث افزایش تنش های قومی خواهد شد و این طرح به عنوان راه حل اساسی که بتواند مشکل مبارزه با طالبان را حل کند، نیست. اعلام موافقت افغانستان با تشکیل چنین نیرویی با واکنش منفی اغلب رسانه های این کشور در هفته قبل مواجه شد و روزنامه 8 صبح ضمن هشدار به عواقبل سیاسی میلیشیا سازی نوشت: پترائوس با پیگیری سیاست میلیشیا سازی نشان داد که دیگر به توانایی ارتش و آموزش آن اعتقاد ندارد. به نوشته این نشریه، هر کسی می داند که میلیشیا ها یک نیروی موازی ارتش افغانستان هستند و آنهم در شرایطی که حکومت توانایی کنترل آنها را نداشته و نخواهد داشت ، چنانکه در حکومت دکتر نجیب الله با تمام اقتدار خود نسبت به دولت حامد کرزی، نتوانست که میلیشیا های ازبک به رهبری ژنرال عبدالرشید دوستم را تحت اطاعت خود نگهدارد و این نیروها در همکاری با گروه های جهادی دیگر، زمینه سرنگونی حکومت وی را فراهم کردند و هرکس می داند که در افغانستان ، تکرار چنین سناریوهایی غیرقابل پیش بینی نیست. همچنین هفته نامه "نخست"، میلیشیا سازی را تجربه ناکام در کشور خواند و نوشت: با آمدن پترائوس و مذاکرات مفصل او با کرزی مشخص شد که منظور از تغییر راهبرد آمریکا در افغانستان استفاده از حربه ی فرسوده "اربکی سازی " برای معضل کنونی کشور است. این نشریه می افزاید: گرچه فرماندهان ارتش آمریکا بیشتر موفقیت های این کشور در عراق را مد نظر دارند و بر این تصورند که با استفاده از تجربه عراق و با ایجاد میلیشیا های قومی، ماشین جنگی طالبان را از حرکت باز دارند و بر اساس این تصور طرح میلیشیا سازی به کرزی پیشنهاد شد. ماندگار، نشریه منتقد دولت هم در این رابطه نوشت: سرانجام، کرزی در برابر پیشنهاد غربی ها مبنی بر ایجاد پلیس محلی کوتاه آمد و تحت فشار مقامات آمریکایی این طرح را پذیرفت و در نشست شورای امنیت ملی که پترائوس و "کارل ایکن بیری" سفیر واشنگتن در کابل و شماری از مقامات افغان حضور داشتند، دولت موافقت خود را با ایجاد چنین نیرویی اعلام کرد. نشریه ملت، ایجاد نیروهای محلی را آزمون مجدد برای یک تجربه ناکام خواند و نوشت: ملیشیا سازی تاکنون چندین بار برای سرکوب مخالفین دولت و شورشیان در صحنه سیاسی افغانستان امتحان شد و این طرح برای اولین بار در زمان نجیب الله آخرین رییس جمهور وقت طرفدار شوروی سابق مطرح و نتیجه غیرمطلوب نهایی آن به شکل ناخواسته در جنگ های مخرب چندین ساله داخلی به بار نشست . به نوشته این نشریه پس از آن در زمان حضور ناتو در افغانستان تاکنون چندین بار این طرح از سوی دولت و ناتو برای سرکوب و نابودی شورشیان و مخالفین مسلح دولت مطرح شد، ولی هیچگاه نتایج ثمربخشی در امنیت افغانستان و سرکوب مخالفین دولت در پی نداشته است . "سلیم برومند" نگارنده مقاله ملت در ادامه نوشت: ناتو طی 9 سال گذشته در افغانستان از شیوه ها مختلفی برای تامین امنیت ، نابودی طالبان و القاعده بکار گرفته است که این تاکتیک ها یکی پس از دیگری نتایج ملموسی را در پی نداشته است. وی این تاکتیک ها را افزایش نیروی نظامی، استفاده از تجهیزات جنگی مختلف، تغییر در شیوه های نبرد، دادن مشوق های اقتصادی به سران طالبان برای دست کشیدن از جنگ و خشونت ، تعقیب راه های تفاهم و گفت و گو و بالاخره ایجاد نیروهای اربکی و یا نیروی دفاع خودی در برابر مخالفین مسلح یاد کرد. آرمان ملی هم در مقاله ای با عنوان به عوض میلیشیا سازی ، واحدهای منظم ایجاد شود، نوشت : کرزی با ایجاد نیروی دفاعی در روستاها مخالف است و این کار را تضعیف حاکمیت ملی دولت می داند. به نوشته این روزنامه، شماری از آگاهان بر این باور هستند، که مسلح ساختن مردم محلی در مناطق ناآرام بر ضد تروریست ها موثر نخواهد بود، زیرا افراد داوطلب با انگیزه مادی و به دست آوردن اسلحه از این طرح مشابه آمریکا در عراق حمایت می کنند و زمانی که پول بدست آنان نرسد، بعید نیست با سلاح های موجود همکار تروریست ها شوند و در آن صورت همه کشور را القاعده و طالبان اشغال و تاریخ سیاه تکرار خواهد شد.