رونق ترانزیت ایران و افغانستان، دستاورد خط ریلی خواف - هرات

خط راه آهن خواف - هرات یکی از طرحهای مهم در سطح ملی و منطقه ای و بسترساز تقویت جایگاه ترانزیت و توسعه مراودات بین ایران و افغانستان است.

اتصال ریلی خواف به هرات در کنار ساخت راه‌آهن چابهار - زاهدان - مشهد در مسیر کریدور جنوب به شمال، نویدبخش توسعه و رونق اقتصادی منطقه است که بهره‌برداری از آن بستر مناسبی برای شکوفایی هرچه بیشتر ارتباطات بین‌المللی فراهم می‌کند.

اتصال به آبهای آزاد و تجارت از طریق منطقه آزاد چابهار از آرزوهای دیرینه افغانستان است که با تکمیل خط ریلی خواف به هرات و بهره‌گیری کشور از ظرفیتهای بندر چابهار بستر این مهم تحقق می یابد.

محصور بودن افغانستان در خشکی و فقدان دسترسی اش به آبهای آزاد محدودیت‌های زیادی در زمینه بازرگانی خارجی به‌ویژه در زمینه تامین مواد غذایی برای کشور به دنبال داشته است و بهره برداری از خط ریلی خواف به هرات و تکمیل کریدور شرق، افغانستان را از طریق خط ریلی به آبهای آزاد خلیج فارس و بندرچابهار متصل می کند و شرکت‌های چینی و هندی از طریق خاک افغانستان می توانند به اقیانوس هند و غرب آسیا ارتباط برقرار کنند که این مساله انگیزه سرمایه گذاران برای بهره گیری بیشتر از ظرفیت حمل و نقل ریلی در این مسیر را افزایش می دهد.

راه‌آهن خواف در جنوب شرقی خراسان رضوی تا هرات در شمال غرب کشور از ضرورتهای گسترش مبادلات منطقه‌ای و بین‌المللی برای این بخش از قاره آسیا و همچنین نقطه عطفی در توسعه روابط ایران و افغانستان و تکمیل کننده اتصال ریلی چین، قرقیزستان، تاجیکستان، افغانستان و ایران است و بر این اساس این طرح برای ایران و افغانستان بسیار مهم و حیاتی است.

افغانستان از جایگاه و اهمیت خاصی اقتصادی و جغرافیایی در بین همسایگان برخوردار است و با برخورداری از 930 کیلومتر مرز مشترک با ایران بیشترین کالاها را بین کشورهای همسایه خود به ایران صادر می کند.

حجم دادوستد ایران و افغانستان طی دو سال گذشته حدود سه میلیارد دلار برآورد شده که بیشتر آن، صادرات کالاهای ایرانی به افغانستان است که با بهره برداری از خط ریلی خواف به هرات این مساله افزایش می یابد.

صنایع غذایی، ماشین‌آلات، مصالح ساختمانی، خدمات فنی، مهندسی و مخابراتی، حمل و نقل، لوازم خانگی، دکوراسیون، مبلمان و مصنوعات چوبی، مصنوعات پلاستیک، موکت و کفپوش، تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی، الیاف و منسوجات، پوشاک، پوست و چرم، محصولات آرایشی و بهداشتی، تابلوفرش و صنایع دستی، فرش دستباف و ماشینی، زیورآلات و نقره از جمله ظرفیت‌های اصناف و بازرگانان برای حضور در بازار افغانستان است.

ایران هم اکنون بزرگترین شریک تجاری افغانستان محسوب می‌شود و حتی در شرایط کرونایی نیز مرزهای جمهوری اسلامی ایران به روی مبادلات تجاری با افغانستان باز است و با تکمیل مسیر راه آهن خواف – هرات در سال جاری افغانستان از طریق خطوط ریلی ایران به آبهای آزاد و دیگر کشورهای خاورمیانه متصل می‌شود.

ساخت راه آهن خواف - هرات سبب احیای جاده ابریشم از طریق ریلی و اتصال چین به ایران از طریق افغانستان می‌شود و در توسعه و پیشرفت منطقه و افغانستان، تکمیل و توسعه شبکه ریلی کشورهای اکو و افزایش ترانزیت کالا از کشورهای آسیای میانه به اقیانوس هند و همچنین از طریق ایران به ترکیه و اروپا نقش بسیار دارد.

به طور میانگین سالانه 180 هزار کامیون از مرز دوغارونِ ایران و افغانستان تردد می‌کنند که با بهره برداری از خط آهن خواف –هرات پیش بینی می‌شود تا حدود 50 درصد از بار ترافیک در این مرز کاسته شود. ضمن آن که انتظار می‌رود بهره‌برداری از این خط آهن میزان مبادلات اقتصادی بین این دو کشور را به نحو قابل توجهی افزایش دهد.

خط ریلی خواف - هرات به طول حدود 220 کیلومتر در چهار قطعه اجرا می‌شود که 77 کیلومتر آن در قالب دو قطعه در داخل خاک ایران و قطعه سوم از نقطه صفر مرزی تا ایستگاه روزنگ افغانستان به طول 66 کیلومتر ادامه یافته و هم اکنون آماده بهره برداری است.

با تکمیل و بهره‌برداری از این خط ریلی پیش‌بینی می‌شود سالانه سه میلیون تن کالا و 200 هزار مسافر از این مسیر جابه‌جا شود و ساخت این خط ریلی در قالب تعهد ایران در مشارکت در بازسازی افغانستان از سال 1386 آغاز شده است و به گفته حسین سنجرانی فرماندار خواف چهار هزار و 200 میلیارد ریال برای ساخت سه قطعه خط ریلی خواف تا هرات افغانستان طی سنوات گذشته هزینه شده است که با افزایش هزینه ها و نرخ امروزی این میزان 20 هزار میلیارد ریال برآورد می شود.

شمارش معکوس برای بهره برداری از خط ریلی خواف- هرات در چند روز آینده آغاز شده و چشم امید دو کشور و صاحبنظران و مسوولان سیاسی و اقتصادی دو کشور ایران و افغانستان و حتی کشورهای منطقه به بهره برداری از این طرح مهم دوخته شده است.

نخستین محموله صادراتی از جمهوری اسلامی ایران حاوی حدود 500 تن سیمان با هدف بررسی مشکلات و نقاط قوت خط ریلی خواف - هرات 12 قوس/آذرماه جاری در میان استقبال گرم مسوولان کشورمان به هرات حمل شد.

با توجه به وجود معادن بسیار زیادی که در خواف و سنگان و همچنین در خاک افغانستان وجود دارد بدون شک این خط ریلی می تواند در رابطه با انتقال مواد خام از افغانستان جهت فراوری آن در ایران نقش به سزایی ایفا کند.

نماینده مردم خواف و رشتخوار در مجلس در خصوص تاثیرات بهره برداری از خط ریلی خواف و هرات گفت: با تکمیل این طرح مهم ملی، بین المللی و منطقه ای امنیت حمل کالا و جا به جایی مسافر بین دو کشور ایران و افغانستان افزایش و سوانح رانندگی در این مسیر کاهش می یابد.

حجت الاسلام اکبر احمدپور افزود: راه اندازی خط ریلی خواف به هرات موجب بهبود و تقویت رابطه ایران و افغانستان در سطوح بین المللی و منطقه ای می شود و در افزایش ترانزیت و ارتباط ایران با کشورهای آسیای میانه بسیار موثر است.

ولسوالی 150 هزار نفری خواف با 123 کیلومتر مرز مشترک با افغانستان در 267 کیلومتری جنوب شرقی مشهد واقع است.