جمهوریت غنوی یا امارت طالبانی؟

جهموریت انحصاری غنوی با امارت طالبانی تفاوت چندانی ندارد، زیرا هر دو انحصاری هستند، سران اقوام دیگر هنوز هم فرصت دارند که از گفتگوی صلح بهره ببرند و جلو انحصار را بگیرند.

تکنوکرات‌های پشتون در طول دو دهه‌ی گذشته، بسیار زرنگانه عمل کردند و کار را به‌جایی رسانده‌اند اقوام دیگر که در آغاز نظام جدید قدرت اصلی را هم در ادارات ملکی و هم در نهادهای امنیتی در دست داشتند، حالا باید بین جمهوریت انحصاری غنوی یا امارت انحصاری طالبانی، یکی را انتخاب کنند.

بعد از سقوط امارت طالبان، تکنوکرات‌های پشتون با حمایت جامعه‌ی جهانی با اجرای دو پروژه‌ی اساسی، دست اقوام دیگر به‌ویژه اتحاد شمال را از قدرت کوتاه کردند؛ یکی پروژه‌ی خلع‌سلاح عمومی و دیگری پروژه‌ی اصلاحات اداری، از طریق خلع‌سلاح عمومی اقوام دیگر را خلع‌سلاح و از طریق اصلاحات اداری، اقوام دیگر را از چوکی‌های بالای ملکی و نظامی پایین کشیدند و ادارات ملکی و نهادهای امنیتی را به‌صورت انحصاری در اختیار گرفتند.

سران اقوام دیگر در طول دو دهه‌ی گذشته، به‌جای کار اساسی، مشغول زراندوزی، شهرک‌سازی و شرکت‌سازی شدند و تکنوکرات‌های پشتون هم دست آن‌ها را باز گذاشتند تا رفاه‌زده و سرمایه‌دار شوند.

اکنون سران اقوام دیگر، تمام تلاش‌شان این است که چگونه بتوانند سرمایه‌هایی را که در طول دو دهه‌ی گذشته جمع کرده‌اند، حفظ نمایند و سرمایه‌های آن‌ها به‌عنوان یک ابزار علیه خودشان به‌کار می‌رود، زیرا هرگاه خود را تکان دهند، غنی و تکنوکرات‌های پشتون آن‌ها را به بستن حساب بانکی و گرفتن شهرک‌ها از دست‌شان تهدید می‌کنند. کار سران اقوام دیگر به‌جایی رسیده است که حالا برای حفظ سرمایه و گرفتن معاش، برای غنی و دیگر افراد قبیله، تملق و چاپلوسی می‌کنند.

به‌عبارت دیگر، حالا وضعیت اقوام دیگر به‌گونه‌ای است که کاملا از سهیم‌شدن در قدرت ناامید شده و پذیرفته‌اند که قدرت باید در اختیار و انحصار پشتون‌ها باشد، اما در این گیر مانده‌اند که به امارت انحصاری پشتونی تن دهند یا جمهوریت انحصاری پشتونی.

جمهوریت پشتونی هم انحصاری است و انتخابات، هیچ ارزشی ندارد، حتی اگر اقوام دیگر برنده‌ی انتخابات هم بشوند، توان گرفتن قدرت را ندارند، چنانچه در دوره‌ی گذشته داکتر عبدالله برنده‌ی انتخابات بود، اما نتوانست قدرت را به‌دست بگیرد.

جهموریت انحصاری غنوی با امارت طالبانی تفاوت چندانی ندارد، زیرا هر دو انحصاری هستند، سران اقوام دیگر هنوز هم فرصت دارند که از گفتگوی صلح بهره ببرند و جلو انحصار را بگیرند و یک حکومتی را پایه‌ریزی کنند که انحصاری نباشد و حقوق اقوام غیرپشتون درنظر گرفته شود و این امر نیاز به اتحاد و همبستگی و اعتماد دارد که متأسفانه در بین اقوام دیگر وجود ندارد.

محمد نسیم جعفری