نگاه ایران به امنیت و صلح افغانستان: طالبان بخشی از راه حل افغانستان است نه همه آن

جنگ و صلح افغانستان، سویه های فراملی و فرامرزی هم دارد. این بحران در طول 42 سال گذشته به اندازه ای پیچیده شده که به سادگی می توان از آن به مثابه یک نبرد منطقه ای نام برد. ایران هم یکی از همسایگان قدرتمند افغانستان است که همواره از بحران های جاری در کشور ما متاثر شده و هزینه داده است؛ از مهاجرت و مواد مخدر تا بی ثباتی و ناامنی و حضور نیروهای اشغالگر خارجی یا ظهور جریان های تکفیری و تروریستی. بنابراین در هرگونه طرح صلحی برای افغانستان، یکی دیگر از واقعیت هایی که باید دیده شود و مد نظر قرار بگیرد، نقش و رویکرد کشورهای همسایه و منطقه است.

وزارت امور خارجه ایران گفته‌است که طالبان بخشی از راه حل افغانستان است نه همه آن. این وزارت افزوده است که طالبان همه افغانستان نیست و همه افغانستان نخواهد بود؛ بخشی از افغانستان و بخشی از راه‌ حل آینده است.

سعید خطیب‌زاده؛ سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، با بیان موضع فوق اعلام کرد: اوضاع افغانستان را با جدیت و نگرانی دنبال می کنیم. با طرف‌های مختلف افغانستانی در حال گفتگو هستیم و معتقدیم حفظ تمامیت ارضی و وحدت ملی و رعایت حقوق اقلیت‌ها و دستاوردهایی که ملت افغانستان در دو دهه گذشته به سختی به دست آورده و گفتگوهای اصیل بین الافغانی تنها راه ‌حلی است که برای افغانستان وجود دارد.

به گفته خطیب‌زاده، طالبان همه افغانستان نیست و همه افغانستان نخواهد بود، بخشی از راه‌ حل آتی افغانستان است.

او افزود آنچه مهم است، تشکیل دولت فراگیر به شمول همه گروه‌های اصیل افغانستانی و رسیدن به یک راه ‌حل مسالمت آمیز و پایدار در افغانستان است.

این موضع، همه عناصر مورد نیاز برای استقرار صلحی عادلانه، مشروع، ملی و پایدار برای افغانستان را تضمین می کند. تصور نمی شود که دولت ملی افغانستان و همه آحاد اقوام و ملیت ها و مذاهب کشور نیز با این رویکرد مشکلی داشته باشند.

دولت هم واقعیت طالبان را به رسمیت شناخته و هرگز آن را انکار نکرده است؛ زیرا نیرویی که بخشی وسیع از جغرافیای کشور را در اختیار دارد، می جنگد، چالش ایجاد می کند و نظم و ثبات و استقرار و پایداری سیاسی و امنیتی کشور را مختل می کند، پس وجود و واقعیت دارد و این واقعیت باید دیده و پذیرفته شود تا بتوان با آن به مثابه یکی از طرف ها و نه همه آنها وارد رایزنی و تعامل سازنده شد.

معنای ابتدایی صلح نیز همین است؛ صلحی که پیش نیاز اولیه آن به رسمیت شناختن طرف های آن می باشد.

با این حال، پیروزی از راه نظامی و به طور یکجانبه، امکان پذیر نیست؛ رویکردی که طالبان آن را در پیش گرفته اند و بی تردید به زودی نتیجه خواهند گرفت که اشتباه کرده اند و شکست می خورند.

در افغانستان، گروه های قدرت، اقوام، ملیت ها و مذاهب دیگری هم هستند که مانیفست سیاسی، ایدئولوژی مذهبی و روایت تاریخی طالبان از قدرت و حکومت و عدالت و امنیت و ثبات و نظم و استقرار را قبول ندارند و برنمی تابند و اگر طالبان، تلاش کنند آن را از راه زور و با سرنیزه بر دیگران تحمیل کنند، پیامد این رویکرد چیزی جز جنگ داخلی و قیام های ملی نخواهد بود؛ رخدادی که همین اکنون هم در حال شکل گیری است و این وضعیت، دستیابی به یک راه حل پایدار، عادلانه و صلح آمیز برای بحران افغانستان را دشوارتر و پیچیده تر می سازد.

از سوی دیگر، نباید فراموش کرد که جنگ و صلح افغانستان، سویه های فراملی و فرامرزی هم دارد. این بحران در طول 42 سال گذشته به اندازه ای پیچیده شده که به سادگی می توان از آن به مثابه یک نبرد منطقه ای نام برد.

ایران هم یکی از همسایگان قدرتمند افغانستان است که همواره از بحران های جاری در کشور ما متاثر شده و هزینه داده است؛ از مهاجرت و مواد مخدر تا بی ثباتی و ناامنی و حضور نیروهای اشغالگر خارجی یا ظهور جریان های تکفیری و تروریستی.

بنابراین در هرگونه طرح صلحی برای افغانستان، یکی دیگر از واقعیت هایی که باید دیده شود و مد نظر قرار بگیرد، نقش و رویکرد کشورهای همسایه و منطقه است.

در این میان، مهم است که کدام کشور همسایه، چه موضع و نگاهی در قبال امنیت و صلح افغانستان دارد.

صرف نظر از همه اما و اگرهایی که درباره نقش برخی از همسایگان نسبت به بحران افغانستان وجود دارد، موضع رسمی جمهوری اسلامی ایران در این باره از معدود مواردی است که باید تقویت شود، توسعه داده شود و از آن حمایت گردد؛ زیرا این رویکرد به مطالبات اصولی و منافع راهبردی ملت افغانستان، جریان های سیاسی و نیروهای مؤثر بر معادلات امنیتی کشور، نظر دارد و اگر تحقق یابد افغانستان را به صلحی عادلانه، مشروع، ملی و پایدار، رهنمون می شود.