بحران سوخت در بریتانیا؛ از صف های طولانی و زدوخورد تا شکسته شدن رکورد قیمت بنزین

در روزهای اخیر صف‌های طولانی موترها در بریتانیا در مقابل جایگاه‌های سوخت و بالا رفتن قیمت بنزین به بیشترین سطح از سال 2013، این کشور را با بحرانی بی‌سابقه مواجه کرده است.

صف‌های طولانی مردم بریتانیا در پمپ بنزین‌ها که با نگرانی منتظر پر کردن باک موترهای خود هستند در روزهای اخیر در این کشور اروپایی به واقعیتی ناخوشایند تبدیل شده است. تداوم بحرانی که ماه‌هاست ادامه داشته و در روزهای اخیر به اوج خود رسیده است. تقریباً دوسوم حدود 5500 جایگاه‌ مستقل عرضه سوخت انجمن خرده‌فروشان بنزین از روز دوشنبه بنزین ندارند و انتظار می‌رود سایرین هم به آن‌ها ملحق شوند.

در حالی که دولت بریتانیا تلاش می‌کند اوضاع را عادی جلوه بدهد و از مردم خواسته مثل همیشه عادی خرید کنند، خشم مردم از انتظار طولانی در صف‌های بنزین و هرج و مرج ایجاد شده، کار را به جایی رسانده که مواردی از چاقوکشی و زد و خورد در جایگاه‌های عرضه بنزین گزارش شده است.

در عین حال، این امر خسارت سیاسی هم برای دولت بریتانیا داشته و به دلیل رکورد بالای قیمت انرژی، اکثر بریتانیای‌ها از نحوه رسیدگی دولت به این ماجرا انتقاد می‌کنند و میزان رضایت از عملکرد «بوریس جانسون» نخست‌وزیر بریتانیا در پی نگرانی‌ها از احتمال بازگشت «زمستان نارضایتی» دهه 1970 کاهش یافته است.

ابعاد بحران سوخت بریتانیا
پس از اینکه برخی از شرکت‌های بزرگ نفتی جایگاه‌های بنزین خود را در روز جمعه تعطیل کردند، بسیاری از مردم به دلیل نگرانی از مواجه شدن با کمبود بنزین، به این جایگاه‌ها هجوم بردند.

 هفته گذشته، «بی‌پی» شرکت نفت و گاز بریتانیایی چندملیتی که دفتر مرکزی آن در شهر لندن قرار دارد اعلام کرد که به دلیل مسائل مربوط به تحویل سوخت بدون سرب و دیزل مجبور به تعطیلی موقت برخی از پمپ بنزین‌های خود شده است. اگرچه تعداد کمی از شرکت‌های نفتی دیگر هم با مشکلات مشابه روبرو بودند، اما این هشدار باعث ایجاد هجوم برای خرید شد که کمبودها را تشدید کرد و باعث تمام شدن سوخت در جایگاه‌های بنزین در بریتانیا گردید.

در همین حال، براساس ارقام جمع‌آوری شده توسط «آراِی‌سی»، یک گروه نظارتی، میانگین قیمت یک لیتر بنزین در روز یکشنبه به 1.366 پوند (1.86 دلار) رسید که بالاترین سطح از سپتامبر 2013 بوده است.

«سیمون ویلیامز» سخنگوی این گروه روز دوشنبه گفت که در پی این بحران، برخی از عرضه‌کنندگان با سوءاستفاده از شرایط به بالا بردن قیمت پرداخته‌اند.

رسانه‌های بریتانیای بامداد سه‌شنبه گزارش دادند که در پی خالی شدن پمپ‌های بنزین از سوخت و هجوم تعداد زیادی از موترها به آن‌ها برای ذخیره سوخت، دولت از ارتش خواسته که به حالت آماده‌باش درآید.

دولت با اعلام این خبر، گفت که تعداد محدودی از نظامیان در صورت نیاز آماده اعزام برای راندن تانکرها هستند. «کواسی کوارتنگ» وزیر بازرگانی بریتانیا در بیانیه‌ای بدون اشاره به تعداد رانندگان آماده گفت: در حالی که صنعت سوخت انتظار دارد تقاضا در روزهای آینده به سطح عادی خود بازگردد، درست این است که ما این اقدام معقول و محتاطانه را انجام دهیم.

پیش از آن روزنامه دیلی‌میل گزارش داد برخی از جایگاه‌های سوخت در پی بحران به وجود آمده فروش بنزین را تا سقف 30 پوند سهمیه‌بندی کرده‌اند و خشونت در صف‌های طولانی پمپ بنزین‌های بریتانیا رو به افزایش است و مردم با یکدیگر درگیر شده‌اند و حتی به روی هم چاقو می‌کشند.

عامل بحران ایجاد شده در بریتانیا چیست؟
به گفته وزرای دولت بریتانیا، شرکت‌های سوخت‌رسانی و پمپ بنزین‌ها آنچه باعث این بحران شده نه کمبود سوخت بلکه کمبود نیروی کار و رانندگان کامیون است. آن‌ها می‌گویند منابع سوخت کافی وجود دارد اما کمبود رانندگان سیستم را با مشکل مواجه کرده است.

«گرانت شاپس» وزیر حمل و نقل بریتانیا در واکنش به هجوم اخیر مردم گفت: مدت زیادی است که کمبود [رانندگان] وجود دارد، بنابراین این چیز جدیدی نیست. اما به محض اینکه به مردم بگویید کمبود وجود دارد، واکنش نشان می‌دهند.

انجمن خرده‌فروشان بنزین بریتانیا پیش‌تر هشدار داده بود که 90 درصد پمپ‌های بنزین در برخی مناطق این کشور به دلیل مشکلات زنجیره تامین که علت آن کمبود رانندگان کامیون است، در حال خالی شدن است.  این انجمن نمایندگی خرده‌فروشان مستقل سوخت در بریتانیا است که 65 درصد از کل جایگاه‌های بنزین بریتانیا را تشکیل می‌دهند.

اما اگر ریشه‌ای‌تر به این بحران نگاه شود، باید به سراغ مسئله برگزیت (خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا) و تا حدودی همه‌گیری کرونا رفت.

به گفته صنعت حمل و نقل بریتانیا، این کشور به دلیل عوامل متعددی از جمله همه‌گیری کرونا و خروج کارگران خارجی از آن پس از برگزیت با کمبود بیش از 100 هزار راننده کامیون واجد شرایط مواجه است که این مسئله بسیاری از صنایع مانند غذا و سوخت را مختل کرده و در فروشگاه‌های مواد غذایی، رستوران‌ها و حالا پمپ‌ بنزین‌ها اثرات موجی ایجاد کرده است.

قوانین مهاجرت پس از برگزیت به این معنی است که شهروندان اتحادیه اروپا دیگر نمی‌توانند مانند سابق بدون روادید در بریتانیا زندگی و کار کنند.

اگرچه کمبود راننده کامیون مختص بریتانیا نیست و بسیاری دیگر از کشورهای اروپایی با آن دست به گریبانند، بریتانیا به دلیل مسئله برگزیت متحمل شدیدترین ضربه شده است. تغییرات مالیاتی و قوانین جدید و سختگیرانه مهاجرت، ورود و خروج اتباع اتحادیه اروپا را برای کار سخت‌تر و زمان‌برتر کرده است. بسیاری از کارگران خارجی نه فقط کامیون‌داران به دنبال مقاصد راحت‌تر هستند.

همه‌گیری هم بر شدت بحران افزوده و با محدودیت‌های سفر و دستورات ماندن در خانه در یک سال و نیم گذشته، بسیاری از کارگران مقیم غیربریتانیای زود بازنشسته شدند یا به دنبال گزینه‌های شغلی کم‌زحمت‌تری بودند. در عین حال، بیشتر آن‌ها به کشورهای خود بازگشته‌اند. قرنطینه همچنین مراکز رانندگی را تعطیل کرده، به این معنی که آزمون رانندگی کمتری برای کامیون‌داران برگزار شده که به نوبه خود یعنی 25000 داوطلب کمتری توانسته‌اند آزمون را در سال گذشته در مقایسه با سال قبل از آن پشت سر بگذارند.

تدابیر ناکافی و وعده‌درمانی دولت بریتانیا برای حل بحران
برای تسکین بحران، در 25 سپتامبر (سوم میزان/مهر)، دولت بریتانیا مجموعه‌ای از اقدامات را اعلام کرد که شامل تعدیل قوانین رقابت می‌شود تا شرکت‌های سوخت‌رسانی بتوانند اطلاعات را جمع‌آوری کرده و سعی در رفع کمبودها داشته باشند، همچنین برنامه‌های آموزشی جدید و گسترده و تشویق رانندگان موجود دارای مجوز ویژه برای بازگرداندن آن‌ها پشت فرمان معرفی شد.

در عین حال پس از هفته‌ها فشار فزاینده، وزیران بریتانیای از برنامه صدور روادید موقت برای 5000 راننده کامیون خارجی خبر دادند؛ اقدامی که با نارضایتی برخی از طرفداران سرسخت برگزیت مواجه شد که به ویژه از حرکت آزادانه مرتبط با عضویت در اتحادیه اروپا متنفر بودند. طرح روادید موقت همچنین به مذاق برخی رانندگان اروپایی که بر اثر برگزیت زیان دیدند، خوش نیامد زیرا می‌دانستند به محض برطرف شدن این بحران دوباره در تنگنا رها خواهند شد.

اما کارشناسان این اقدامات و رانندگان موجود را برای حل بحران بسیار ناکافی و از دست دادن نیروی کار اروپایی که برای اداره بریتانیا ضروری است را خطری در کمین این کشور می‌دانند.

جانسون در نخستین اظهارات از زمان آغاز بحران سوخت در بریتانیا، روز سه‌شنبه مدعی شد: «اکنون شاهدیم که اوضاع رو به بهبود است. از صنعت سوخت می‌شنویم که عرضه‌ها به شکل عادی به ایستگاه‌های توزیع سوخت می‌رسند و من از همه می‌خواهم به صورت عادی به سر کسب و کارشان بازگردند.»

این ادعاها در حالی است که خبرگزاری «رویترز» از لندن گزارش داده از صبح روز (چهارشنبه 7 میزان) بار دیگر صف‌های طویل موترهایی که منتظر سوخت‌گیری در پمپ‌های بنزین در پایتخت بریتانیا هستند، در سطح شهر پدیدار شده‌اند.

بر اساس این گزارش، ایستگاه‌های سوخت متعددی در لندن هنوز بسته است و علامت هشدار «بنزین موجود نیست» مقابل این پمپ‌های بنزین خودنمایی می‌کند، که همین امر باعث طولانی‌تر شدن صف موترها در دیگر ایستگاه‌ها شده و حتی ادامه این صف‌ها در بعضی بزرگراه‌های پایتخت بریتانیا ایجاد ترافیک سنگین کرده است.