دولت جدید و مساله قومیت

طالبان راه سختی برای تحقق این هدف بزرگ در پیش دارند؛ زیرا افغانستان در طول تاریخ معاصر خود از تنش‌های قومی رنج برده و دستگاه‌های حاکم و رژیم‌های مسلط نیز در متن و محور این بحران‌ها قرار داشته اند؛ زیرا آنان آشکارا اقوام و اقلیت های دیگر را به بهانه های گوناگون و با انگیزه های قومی و مذهبی سرکوب کرده و مانع از دسترسی شان به حاکمیت و عدالت شده اند.

سرپرست وزارت دفاع، رییس ستاد ارتش و فرمانده قول اردوی الفتح طالبان اخیرا به شهر میمنه سفر کرده و با مقامات محلی و مردم فاریاب دیدار داشتند. ملا یعقوب؛ سرپرست وزارت دفاع در این سفر با اشاره به شورش های دو هفته پیش در میمنه، گفت که احزاب و اربکی‌ها تلاش می‌کنند به اختلافات قومی و زبانی دامن بزنند؛ اما طالبان اجازه چنین حرکت‌هایی را نخواهند داد.

سرپرست وزارت دفاع دولت اسلامی طالبان در مورد تظاهرات دو هفته قبل در شهر میمنه و بازداشت مخدوم عالم؛ یکی از فرماندهان ازبک‌تبار طالبان گفت: احزاب و اربکی ها که از نام قوم و زبان در گذشته تجارت کرده ملت را پارچه پارچه ساخته، انواع ظلم را بر مردم تحملیل کردند بازهم تلاش نمودند موضوع قوم و زبان را دامن بزنند. منبعد به هیچکس اجازه چنین حرکت هایی داده نخواهد شد.

هشدار صریح این مقام نظامی طالبان درباره دامن زدن به تنش های قومی از سوی احزاب و اربکی ها در حالی مطرح می شود که افغانستان در طول ده ها سال گذشته همواره از تنش و تفرقه میان اقوام و اقلیت‌ها رنج برده و قدرت‌های بیگانه و دولت های سلطه جوی خارجی نیز تلاش کرده اند تا با استفاده از این پاشنه آشیل مردم افغانستان سیطره هژمونیک خود را بر آنها تحمیل کنند و مانع از شکل گیری یک دولت پایدار ملی در کابل شوند.

تردیدی وجود ندارد که شورش‌های چندی پیش شهر میمنه نیز ریشه های قدرتمند قومی داشت و سرپرست وزارت دفاع طالبان هم به خوبی این موضوع را درک کرده است. با این حال به نظر نمی‌رسد که صرفاً با هشدار و تهدید بتوان مانع از استفاده جویی جریان های معاند و دامن زدن به اختلافات و تنش های قومی و قبیله ای در کشور شد.

کارشناسان مسائل سیاسی و اجتماعی می گویند که این امر نیازمند اقدامات همه جانبه سیاسی، تلاش واقعی برای استقرار عدالت، برچیدن بساط قوم گرایی در همه اشکال و ابعاد آن و مهمتر از همه ایجاد یک ساختار سیاسی وسیع و فراگیر برای مشارکت معنی‌دار تمام اقوام و اقلیت های کشور می باشد.

به باور ناظران، دولت اسلامی طالبان در حال حاضر نیازمند کسب مشروعیت ملی و جلب حمایت همه آحاد ملت افغانستان است؛ چیزی که بدون شک از طریق یک تعامل بین القومی و ایجاد اعتماد میان مردم و حکومت امکان پذیر می باشد.

درباره شورش های میمنه اما هرگز اهمیتی ندارد که مخدوم عالم؛ فرمانده ازبک تبار طالبان به چه دلیل بازداشت شده است، آیا این انگیزه های قومی داشته و یا این که به راستی مرتکب جرمی شده که از منظر طالبان مستوجب مجازات انگاشته می شود. مساله مهم این است که مردم افغانستان تصور نکنند که با آنها از رهگذر قومیت و مذهب و نژاد و زبان شان برخورد می شود.

بر این اساس، دولت طالبان باید بسترهای مساعد و زمینه های مناسبی را برای اعتماد مردم به حکومت و اطمینان آنها در زمینه اعمال بی پرده و بی ملاحظه عدالت از سوی دستگاه‌های سیاسی، قضایی و امنیتی ایجاد کند.

به بیان روشن تر همه اقوام افغانستان اعم از پشتون و تاجیک و هزاره و ازبک و... باید در دولت مشارکت داشته باشند. آنها هرگز نباید تصور کنند که در حاشیه قرار دارند و یک نیروی قومی بر آنها حکمرانی می کند. دستگاه های مجری عدالت نیز باید به مردم اطمینان دهند که هیچ برخوردی بربنیاد انگیزه های قومی صورت نخواهد گرفت؛ بلکه این قانون است که تعیین می کند چه کسی چرا مجرم است و چگونه باید مجازات شود.

به نظر می‌رسد که طالبان راه سختی برای تحقق این هدف بزرگ در پیش دارند؛ زیرا افغانستان در طول تاریخ معاصر خود از تنش‌های قومی رنج برده و دستگاه‌های حاکم و رژیم‌های مسلط نیز در متن و محور این بحران‌ها قرار داشته اند؛ زیرا آنان آشکارا اقوام و اقلیت های دیگر را به بهانه های گوناگون و با انگیزه های قومی و مذهبی سرکوب کرده و مانع از دسترسی شان به حاکمیت و عدالت شده اند.

طالبان که با شعار بزرگ و درخشان استقرار شریعت غرای محمدی(ص) قدرت را در اختیار گرفته اند باید به مردم مسلمان افغانستان ثابت کنند که جز شریعت و قانون هیچ معیار دیگری برای تعامل و تقابل وجود ندارد.

آنها در عین حال باید شرایطی را فراهم کنند که همه مردم کشور احساس کنند افغانستان خانه مشترک همه افغان ها می باشد و دولت حاکم از تمام ساکنان این سرزمین نمایندگی می کنند. این به حکومت طالبان، مشروعیت ملی اعطا می کند؛ مشروعیتی که حتی قدرت های بزرگ جهانی و امپراطوری های استکباری نیز قادر به انکار و درهم شکستن آن نخواهند بود.

بر این اساس، طالبان برای بقا و دوام حاکمیت شان نیاز به حمایت همه مردم افغانستان فرای تعلقات قومی شان دارند. آنها در عین حال باید یک تاریخ قوم گرایی را بزدایند و بنیان های افغانستان نوین و دولت جدید را بر اساس عدالت و مشارکت همگانی در ساختار قدرت استوار سازند. این امر با هشدار و تهدید به دست نمی‌آید، گام‌های عملی باید برای همدلی و همکاری میان مردم و حکومت برداشته شود و این تنها راه موفقیت و راز استقرار حاکمیت جدید می باشد.