سایه طالبان پاکستان بر روابط کابل – اسلام آباد

تفاوت دیدگاه میان افغانستان و پاکستان درباره تعریف تروریزم است. از نظر پاکستان، گروه هایی که علیه دولت پیشین افغانستان می‌جنگیدند تروریستی به حساب نمی آمدند و آنچه آنها انجام می دادند یک جهاد مقدس و مشروع برای دفاع از استقلال و تمامیت ارضی افغانستان در برابر اشغال خارجی بود. در این شکی وجود ندارد که بسیاری از مردم افغانستان نیز این برداشت را تایید می‌کنند و مبارزه با بیگانگان و اشغالگران را وظیفه دینی و تکلیف ملی شان می دانند؛ اما آنچه مشکل ایجاد می کند استفاده ابزاری پاکستان از نیروهای جهادی برای گسترش سلطه و هژمونی خود در افغانستان است.

معید یوسف؛ مشاور امنیت ملی عمران خان، گفته است که «این پاکستان نبود که جنگ را به افغانستان آورد؛ بلکه ‏پاکستان قربانی اصلی این جنگ است.»

او می‌گوید که پیش از حملات یازدهم سپتامبر، حملات انتحاری در پاکستان انجام نمی‌شد؛ اما پس از حضور امریکا و غرب در افغانستان، 80 هزار شهروند پاکستانی کشته شده‌اند و جنگ افغانستان، 150 میلیون دالر به اقتصاد پاکستان ضربه زده است.

یوسف گفته که غرب قربانی های پاکستان را نادیده می‌گیرد.

او درباره میانجی‌گری بین طالبان پاکستانی و دولت این کشور توسط طالبان افغانستان گفته است که بحث میانجی مطرح نیست؛ بلکه طالبان حاکمان افغانستان هستند و اکثریت رهبران طالبان پاکستانی در افغانستان حضور دارند.

این در حالی است که به تازگی شیخ رشید؛ وزیر داخله پاکستان گفته است که حملات اخیر علیه ارتش این کشور از خاک افغانستان انجام شده است. او این کار را محکوم کرده و از طالبان خواسته که نگذارند، خاک افغانستان مورد استفاده گروه های تروریستی قرار بگیرد.

مردم افغانستان با دیدگاه‌های معید یوسف؛ مشاور امنیت ملی عمران خان درباره جنگ و تروریزم موافق نیستند. آنها می‌گویند که این پاکستان بود که تروریزم، بی ثباتی و جنگ های طولانی داخلی را به افغانستان آورد و با حمایت از گروه‌های هراس افکن و نیروهای ضد دولتی، عامل بی ثباتی، ویرانی، مهاجرت‌های گسترده، نابسامانی، فقر ناشی از جنگ های مرگبار شد.

یکی از دلایل اصلی نفرت عمیق مردم افغانستان از پاکستان نیز همین است. آنها معتقد اند که همسایه جنوبی به کشورشان به مثابه عمق استراتژیک خود نگاه می‌کند و هرگز حاکمیت ملی، اقتدار سیاسی و تمامیت ارضی آن را به رسمیت نشناخته است.

مساله دیگر، تفاوت دیدگاه میان افغانستان و پاکستان درباره تعریف تروریزم است. از نظر پاکستان، گروه هایی که علیه دولت پیشین افغانستان می‌جنگیدند تروریستی به حساب نمی آمدند و آنچه آنها انجام می دادند یک جهاد مقدس و مشروع برای دفاع از استقلال و تمامیت ارضی افغانستان در برابر اشغال خارجی بود. در این شکی وجود ندارد که بسیاری از مردم افغانستان نیز این برداشت را تایید می‌کنند و مبارزه با بیگانگان و اشغالگران را وظیفه دینی و تکلیف ملی شان می دانند؛ اما آنچه مشکل ایجاد می کند استفاده ابزاری پاکستان از نیروهای جهادی برای گسترش سلطه و هژمونی خود در افغانستان است.

مردم افغانستان نمی‌خواهند تحت سیطره همسایه جنوبی زندگی کنند. از نظر آن‌ها افغانستان دارای تاریخ و ریشه‌های کهن فرهنگی و تمدنی است و همسایه ای که تنها چند ده سال از حیات سیاسی اش می گذرد شایسته سروری و سلطه بر آنها نیست.

از جانب دیگر، سران اسلام‌آباد معتقد اند که آنچه پیکارجویان طالبان پاکستانی انجام می‌دهند مصداق روشن تروریزم است و باید با آن با نهایت خشونت رفتار شود.

آنها حتی پا را از این نیز فراتر می گذارند و ادعا می کنند که رهبران طالبان پاکستانی در افغانستان حضور دارند، از حمایت دولت پیشین برخوردار بودند و در حال حاضر نیز طالبان به عنوان حاکمان فعلی کشور باید آنها را سرکوب و نابود کنند.

منتقدان اما می‌گویند که برخورد دوگانه با تروریزم در نهایت به زیان همان کشورهایی تمام خواهد شد که خشونت و افراط گرایی را علیه دیگران تجویز می کنند و از آن حمایت به عمل می‌آورند؛ اما هنگامی که جریان های افراطی و خشونت گرا همان آرمان‌ها و خواسته‌ها را علیه خودشان مطرح کردند با نهایت خشونت پاسخ می دهند و ادعا می کنند که قربانی تروریسم شده اند.

با اینهمه، آنچه رهبران اسلام‌آباد از آن به عنوان «تروریزم» تعبیر می‌کنند برای جانب پاکستان تبدیل به یک درد سر بزرگ شده است؛ بزرگترین تهدید علیه امنیت ملی آن کشور که هر روز از نیروهای امنیتی پاکستانی قربانی می گیرد: تحریک طالبان پاکستان.

گفته می شود در جریان سفر اخیر معید یوسف؛ مشاور امنیت ملی عمران خان به کابل، محور اصلی گفتگوهای او با رهبران طالبان افغانستان برچیدن بساط تحریک طالبان پاکستانی بوده است. حاکمان کنونی کابل اما در مقابل از طرف پاکستانی درخواست کرده اند که جلو تقویت داعش از خاک پاکستان را بگیرند و اجازه ندهند که شاخه خراسان گروه تکفیری داعش از طریق پاکستان در افغانستان جولان دهد و مردم غیرنظامی و شبه نظامیان طالبان را هدف بگیرد.

به این ترتیب به نظر نمی‌رسد که رهبران طالبان، آماده مقابله با تحریک طالبان پاکستان باشند؛ چیزی که اسلام‌آباد انتظار دارد اتفاق بیافتد. کارشناسان می گویند پرونده طالبان پاکستان بر روابط استراتژیک دولت کنونی کابل با اسلام آباد سایه افکنده و به این ترتیب چیزی که هرگز انتظار نمی رفت در حال رخ دادن است: ادامه روابط تیره و پرتنش میان کابل و اسلام آباد حتی پس از پیروزی طالبان.