اخراج گسترده مهاجران افغانستان از پاکستان، فراتر از ابعاد حقوق بشری، برای بسیاری از شهروندان افغانستان، نشانه ای از «توافقات» و «سناریوهای» پنهان است.
چند ماه قبل از اینکه پاکستان برنامه اخراج بیش از 1.7 میلیون مهاجر و پناهجوی غیر قانونی را اعلام کند، گزارش های منتشر شد که پاکستان و طالبان برای انتقال نیروهای «تحریک طالبان پاکستان» از نزدیک مرزهای پاکستان به مناطق دیگر افغانستان، توافق کرده اند.
با افزایش واکنش ها در این مورد، ذبیح الله مجاهد، سخنگوی طالبان اعلام کرد که این گروه تصمیم گرفته است «مهاجران وزیرستانی» را به مناطقی در شمال، جنوب و مرکز افغانستان منتقل کنند.
حالا و با اخراج گسترده مهاجران و پناهجویان از پاکستان، بسیاری ها این مسئله را نوعی «توافق پنهانی» بین طالبان و حکومت موقت «پشتون تبار» پاکستان، برای جابجایی «پشتون ها» در شمال و سایر مناطق افغانستان می دانند.
ثریا بهاء، نویسنده کتاب رها در باد و از افراد نزدیک به احمد شاه مسعود، رهبر جهادی سابق افغانستان، نوشته است که «اخراج مهاجرین از پاکستان با هماهنگی طالبان اجرا میشود. این پروژۀ بزرگ جابجایی پشتونهای پاکستان در شمال افغانستان است. طالبان از زمانیکه دوباره به قدرت رسیدهاند، پشتونهای پاکستان و گروههای افراطی اسلامگرا را در مناطق تاجیک ازبیک و هزاره نشین، هدفمند اسکان میدادند. به این جابهجایی، مردم و رسانهها واکنش نشان دادند و مخالفت کردند. اکنون از ترس رسانهها و مردم، این پروژه را در پوشش اخراج مهاجرین با هماهنگی حکومت پاکستان اجرا میکنند.»
او افزوده است که «فیلمهای زیادی از مهاجرین اخراج شده در رسانهها و شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود و میبینیم که بیشتر آنها حتا با زبان پشتو آشنایی ندارند و اردو حرف میزنند. متاسفانه برای تطبیق این پروژۀ شوم و گمراه کردن اذهان مردم و رسانهها تعداد زیادی از هموطنان مهاجرما قربانی میشوند.»
امیر آصف، یک شهروند افغانستان می گوید که «جالب این است که اکثر اخراج شوندگان از منطقه خیبر پشتونخواه هستند؛جالبتر اینکه، انتقال آنها از مرز به داخل خاک افغانستان با کامیونهای هاموی نیروهای نظامی پیشین صورت میگیرد و جالبتر اینکه، هنوز آنها به داخل نرسیده، شهرک سازی برای شان در برخی کلان شهرها از جمله غزنی شروع شده است.»
محمد علی سجادی، یک شهروند دیگر افغانستان نیز می گوید که «ظاهر قضیه این است که دولت مردان پاکستان به دلایلی( شاید امنیتی) تصمیم به اخراج مهاجران افغان از کشورشان گرفته است؛ لاکن اگر به تعداد مهاجران که باید اخراج گردد (بالای یک میلیون) و نیز نحوه گزینش آنان که تقریبا ازیک قوم خاص است، به موضوع نگاهی افکنده شود؛ بدون تردید باید، پشت قضیه اخراج، اهداف دیگری نهفته باشد.»
او افزوده که «تردیدی ندارم که برخلاف آنچه که در ظاهر، طالبان خود را مخالف با سیاست پاکستان در اخراج مهاجران نشان داده و گاهاً در رسانههای داخل و خارج با رفتار دولت پاکستان مخالفت میکنند؛ اما در واقع این گروه کاملاً موافق با سیاست پاکستان و دقیقاً بر مبنای پلان های از پیش تعریف شده میان آنها و پاکستان، از این اخراج حمایت میکند. زیرا در عقبه اخراج مهاجرین، تصرف اراضی مرغوب و پشتون سازی شمال و مرکز افغانستان نهفته است.»
به گفته این شهروند افغانستان «صرف زمین های مردم هزاره در قرباغ، دایکندی، ناهور و… به منظور شهرک سازی برای اسکان پشتونها، و از آن سوی، تلاش بیوقفه طالبان به منظورتکمیل پروژه کانال قوشتپه در شمال افغانستان، قطعات دیگری از پازل سیاست پشتون سازی افغانستان است که تاحدودی میتواند واقع قضیه اخراج مهاجران را از پاکستان برملا سازد.»
همزمان با این نگرانی ها، گزارش های زیادی از ایجاد مراکزی برای مهاجران اخراج شده از پاکستان از سوی طالبان در ولایت های مختلف افغانستان، از جمله ولایت های مرکزی و شمال وجود دارد؛ اقداماتی که مردم این مناطق را در مورد تلاش طالبان برای تغییر «ساختار جمعیتی» مناطق شان نگران کرده است.