<div style="direction: rtl; text-align: justify;">واقعیت این است که افغانستان، پس از 12 سال به گرهی کور در سیاست خارجی آمریکا تبدیل شده است. چرا که پس از گذشت بیش از یک دهه از تهاجم نظامی ایالات متحده به افغانستان، فقدان امنیت همچنان مشکل و دغدغه اصلی در افغانستان است.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>افغانستان، گره کور سیاست خارجی آمریکا</strong></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">واقعیت این است که افغانستان، پس از 12 سال به گرهی کوردرسیاست خارجی آمریکا تبدیل شده است. چرا که پس ازگذشت بیش ازیک دهه از تهاجم نظامی ایالات متحده به افغانستان، نبود امنیت همچنان مشکل و دغدغه اصلی در کشور است. به عبارت دیگر اگر زمانی ایالات متحده طالبان (القاعده) را مسئول حوداث تروریستی 11 سپتامبر تلقی نمود و به بهانه دفاع از امنیت ملی خویش به افغانستان حمله کرد تا نبرد جهانی علیه تروریسم را رقم بزند اما امروز خود تبدیل به اصلی ترین عامل ضد امنیتی در کشور تبدیل شده است.رویدادی که قرار بود پس از استقرار نظامیان آمریکا در افغانستان به وقوع بپیوندد، مبارزه با تروریسم و گروهک های تروریستی بود که امنیت و آسایش را از مردم بی دفاع کشورمان روبوده بودند و طعم زندگی را برای آنان تلخ و ناگوار ساخته بودند. اما راهبردهای نادرست ایالات متحده و پیروی از منش امپریالیستی باعث شده تا به اذعان کارشناسان کشور، ایالات متحده عامل اصلی بی ثباتی و نا امنی در کشور باشد.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>تأخیر در امضای توافقنامه امنیتی؛ چالشی دیگر برای آمریکا در افغانستان</strong></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">مشاهده واقعیات موجود در صحنه افغانستان به وضوح این مسأله را اثبات می کند که امروز معادلات امنیتی واشنگتن در قبال کابل به بن بست رسیده است که بحث ها بر سر «توافقنامه امنیتی» آمریکا با افغانستان و اصرار آمریکا مبنی بر امضای هر چه سریع تر این توافقنامه ازیک سود وتمرد کابل ازامضای آن از سوی دیگر، دلیلی مبرهن بر اثبات این ادعاست. این در حالیست که به دنبال امتناع رئیس جمهور کرزی ازامضای این توافنامه امنیتی که کمیت وکیفیت حضور نیروهای نظامی خارجی بعد از سال 2014 در افغانستان را تعیین می کند، مقامات آمریکا و ناتو که در حال حاضر حدود 80 هزار نیرو در افغانستان دارند، دچار سرخوردگی و بلاتکلیفی شده اند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">شایان ذکر است لویه جرجه (مجلس بزرگان و ریش سفیدان) که حدود 2500 تن از بزرگان و سران قبایل درآن جمع شده اند، چندی پیش با تصویب این پیمان و با اکثریت آراء از حامد کرزی خواست توافقنامه امنیتی کابل - واشنگتن را تا پایان سال میلادی امضا کند، اما حامد کرزی آن را به 6 ماه بعد و بعد از انتخابات ریاست جمهوری درماه آوریل موکول کرده است؛ اقدامی که خشم مقامات آمریکایی وناتو راموجب شده است.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">چنانکه به دنبال امتناع کابل ازامضای این پیمان، مقامات ارشد آمریکایی که برای امضای هرچه سریعتر پیمان مذکور بی تابی می کنند و حتی امضای یکی از وزرای کشور درپای این توافقنامه را نیز به سان اجرایی شدن آن تلقی می کنند، هشدار داده اند که با به تأخیر افتادن امضای پیمان امنیتی از طرف حامد کرزی، حمایت ها و کمک های مالی بین المللی به کشور کم رنگ خواهد شد.لازم به توضیح است بسیاری از کشورهای منطقه، از جمله چین و روسیه با امضای چنین پیمانی بین آمریکا و افغانستان موافق هستند.عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان نیز آنگونه که آقای کرزی می گوید موافقت خود را با امضای چنین پیمانی اعلام کرده اند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>امضای توافقنامه امنیتی؛ اصرار آمریکا، انکار افغانستان</strong></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">نکاتی که باید دراین باره  مورد توجه قرارگیرد، این است که فارغ ازکلی گویی­ های مقامات کشور درزمینه شرایطی که باید درباره  امضای این سند مهم،‌ منظور شود، گفته می شود، آمریکا بیش از افغانستان بر تسریع در امضای آن اصرار دارد. از دید ناظران،‌ این اصرار و پافشاری دولت آمریکا چند دلیل عمده می تواند داشته باشد:</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>نخست</strong>؛ افغانستان مناسبترین، مؤثرترین و ارزانترین کشور در منطقه است.واقعیت این است که آمریکا به دلیل اعمال اجرای طرح های خود در آسیا نیاز به یک پایگاه مستقر و مستحکم دارد تا از طریق آن، برنامه های خود برای دیگر کشورها را به خوبی مدیریت کند. در این میان،‌ کشوری برای آمریکا اهمیت دارد که مناسب،‌ مؤثر و در عین حال ارزان باشد. مناسب به این دلیل که باید ازیک موقعیت حساس ژئوپولیتیکی وژئواستراتژیکی برخوردارباشد که با استفاده ازآن، بتوان برهمه کشورهای هدف،اشراف داشت واین چیزی است که به افغانستان، امتیازی استثنایی و منحصر به فرد می بخشد. همچنین ارزان باشد، یعنی کشوری برای آمریکا اهمیت دارد که ایالات متحده مجبور به پرداختن کمترین سطحی از هزینه های سیاسی،‌ نظامی، اقتصادی، حقوقی و نیروهای انسانی گردد و افغانستان از این منظر نیز در اولویت قرار دارد.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>دوم</strong>؛ حمایت افکار عمومی، کنگره و تعدادی از ژنرال های نظامی از مأموریت سربازان آمریکایی در حال کاهش است. دولت کنونی آمریکا نمی خواهد شائبه شکست در جنگ افغانستان در سطح خواص آن کشور نیز به یک باور همگانی تبدیل شود و به این ترتیب، مجبور به ترک نیمه­ کاره یک مأموریت استراتژیک، بلندمدت و پرهزینه گردد؛ بنابراین،‌ تسریع در روند امضای این سند، بخشی از نگرانی های موجود در این زمینه را برای آمریکایی ها از میان برمی دارد.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>سوم</strong>؛ اطمینان از رسیدن به منافع اقتصادی در افغانستان که کرزی از آن به عنوان جنگ بر سر منابع زیرزمینی افغانستان یاد کرده است که سرعت بخشیدن در امضای پیمان امنیتی، به تبع خود، تسریع در رسیدن به آن گنج ها را نیز در پی خواهد داشت.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>چهارم</strong>؛ کاهش هزینه انسانی و اقتصادی جنگ که پیمان امنیتی سبب می شود تا حضور دائمی آمریکا در افغانستان،‌ مسجل شود. آنگاه دیگر آمریکا مجبور نخواهد شد حجم سنگینی از نیروهای نظامی خود که مسلماً با تلفات و خساراتی همراه خواهد بود و همچنین بار کمرشکنی از هزینه های اقتصادی را نیز روی دوش دولت مقروض آن کشور خواهد گذاشت، برای مدت­ زمانی طولانی نگهدارد. یکی از اهداف موافقنامه امنیتی، کاهش کمیتی نیروها و افزایش کارآمدی کیفی آنان در راستای اهداف مهم و راهبردی ایالات متحده است و تسریع در امضای پیمان امنیتی، تسریع در تحقق این اصل را هم در پی خواهد داشت.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>پنجم</strong>؛ جلوگیری از تشدید احساسات ضد آمریکایی پیش از امضای پیمان. احساسات ضد آمریکایی در افغانستان از دیرباز وجود داشته و با حضور نظامی مستقیم ایالات متحده طی 12 سال اخیر، تشدید شده است. به هر میزان که زمان می گذرد، احساسات ضد آمریکایی نیز بنا به دلایل متعدد افزایش می یابد؛ این احساسات ضد آمریکایی در حال انتقال و گسترش از جنوب به شمال است.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>ششم</strong>؛ همچنین شماری از تحلیلگران در ارزیابی دلایل اصرار واشنگتن بر امضای سریع پیمان امنیتی می گویند که دولت اوباما سعی دارد این پیمان هرچه سریع تر امضا شود.‌ زیرا آمریکا نسبت به تحولات سال 2014 در افغانستان مطمئن نیست و از آنچه قرار است در این سال در کشور روی دهد تصویر روشنی در دست ندارد. در صورتی که در نتیجه انتخابات آتی در افغانستان، رئیس جمهوری بر سر کار آید که اقبال کمتری به منافع واشنگتن در افغانستان داشته باشد و از جانب دیگر به یکی از قدرت های رقیب آمریکا در منطقه و جهان، همسویی و تمایل داشته باشد، در آن صورت تمامی پروژه های سیاسی و امنیتی آمریکا برای آینده افغانستان و منطقه که قرار است از رهگذر امضای پیمان امنیتی با افغانستان به دست آید نقش بر آب خواهد شد.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">حتی اگر چنین امکانی به دلیل احتمال مهندسی انتخابات بعید و غیرعملی باشد، آمریکا ممکن است برای سال 2014 و پس از آن، برنامه هایی داشته باشد که اجرا و عملیاتی کردن آن ها نیاز به امضای پیمان امنیتی و محرز شدن حضور نظامی و امنیتی ایالات متحده در آینده راهبردی افغانستان داشته باشد. بر این اساس،‌ دولت اوباما سعی می کند با امضای سریع پیمان امنیتی با افغانستان،‌ زمینه تحکیم پایگاه های استراتژیک خود در کشور را تسهیل کرده و بر تأمین منافع مهم و حیاتی خود در افغانستان و منطقه، تمرکز بیشتری بکند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">در نهایت اینکه کرزی معتقد است این توافقنامه برای آمریکایی ها مهم است و مردم مانند او با این توافقنامه موافق نیستند. به اعتقاد رییس جمهور کرزی آمریکا افغانستان را می خواهد چون به عنوان پایگاهی مهم در مقابل چین و روسیه است. اینگونه نه تنها آسیای مرکزی، که با افغانستان می تواند شرق آسیا را هم مورد توجه خود قرار دهد. از سوی دیگر این تصمیم تازه آمریکا بر ماندن در افغانستان بی ارتباط با شرایط موجود خاورمیانه به خصوص سوریه و مصر نیست.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">اما در نکته مقابل نیز رئیس جمهورکرزی و دولت تاکنون از امضای این پیمان سر باز زده و تمرد نموده است که دلایل آن را می توان به صورت زیر مورد شناسایی قرار داد:</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>نخست</strong>؛ در بیان علت نافرمانی و تمرد کرزی، نخست می توان به این نکته اشاره داشت که وی به دنبال معامله با کاخ سفید و امتیاز گیری از آن ها است. برخی بر این باورند که کرزی نگران دخالت ایالات متحده و دیگر کشورهای غربی در اننتخابات سال آینده افغانستان می باشد که برادر وی نیز در آن شرکت نموده است. کرزی با امتناع از امضای خود تا پس از رأی گیری، می خواهد از این امر به عنوان اهرم فشاری جهت پیش بردن نامزد مورد علاقه خود استفاده کند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>دوم</strong>؛ دلیل دوم اینکه بسیاری از کارشناسان معتقدند تلاش کرزی برای ایجاد ارتباطی دوستانه با روسیه، چین، ایران و هند تنها برای اعمال فشار به آمریکاست تا با تمرد از امضای توافقنامه مذکور، اینگونه بتواند امتیاز بیشتری از این کشور در قبال امضای توافقنامه امنیتی دوجانبه میان آمریکا و افغانستان بگیرد. هرچند کرزی می داند یکی از منافع اساسی موافقتنامه امنیتی دوجانبه برای افغانستان این است که در نتیجه آن، حمایت بین المللی از نیروهای امنیتی افغان ادامه پیدا می کند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>سوم</strong>؛ مورد سوم دغدغه افغانستان در مورد پاکستان است که به مشکل اصلی سیاست خارجی افغانستان مبدل شده است. افغانستان در زورگویی های پاکستان و مداخلات این کشور در افغانستان، حمایت های جدی این کشور از تروریسم و انتحارگری در افغانستان، نیازمند حمایت عملی آمریکاست. در حالیکه آمریکا تا به حال هیچگونه اقدام عملی در حمایت از افغانستان بر ضد پاکستان نکرده حتی درخواست افغانستان مبنی بر تعهد امنیتی به کابل در قبال اسلام آباد را نیز نپذیرفته است.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>چهارم</strong>؛ برچیدن سوء ظن ها در مورد عدم پایبندی دولت کرزی به منافع افغانستان و در نظر گرفتن یکجانبه خواست های آمریکاست یکی دیگر از دلایل تأخیر و عدم تمایل افغانستان برای امضای سریع پیمان است. زیرا در امضای سریع و شب هنگام پیمان استراتژیک این انتقاد به صورت گسترده مطرح شد و رئیس جمهور کرزی با توجه به اینکه وقت زیادی از ریاست جمهوری اش نمانده است، حاضر به پرداخت چنین هزینه ای برای پیمان امنیتی نیست.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>محتوای کلی توافقنامه امنیتی</strong></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">بطور کلی محورهای اصلی و در واقع خلاصه و چکیده پیمان امنیتی میان افغانستان و کابل شامل موارد ذیل می شود:</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>1) حضور درازمدت یا دائمى نظامیان آمریکائى در افغانستان</strong>؛ اگر این توافقنامه تایید شود، حدود 1500 هزار نیروی آمریکایی برای کمک به مبارزه با شبه نظامیان القاعده و طالبان و آموزش ارتش ملی در افغانستان می‌مانند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>2) تأسیس پایگاه‏هاى نظامى در هر نقطه از افغانستان که آمریکا بخواهد</strong>؛ ایجاد 9 پایگاه نظامی در افغانستان که از این تعداد دو پایگاه در منطقه مرزی ایران دایر خواهد شد.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>3) مجاز بودن نظامیان آمریکائى در استفاده از هر نوع سلاح دفاعى و تهاجمى در افغانستان</strong>.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>موارد مورد مناقشه میان کابل و واشنگتن بر سر پیمان امنیتی</strong></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">اما اینکه چرا آمریکایی ها به رغم اصرارها و هشدارها و تهدیدات فراوان، هنوز نتوانسته اند دولت افغانستان را بر امضای هر چه سریعتر این توافقنامه متقاعد کنند به وجود برخی مناقشات میان دو طرف ولو اینکه به نظر می رسد با تأیید توافقنامه توسط لویه جرگه برطرف شده است، بر سر این توافقنامه بر می گردد که آن ها را می توان چنین برشمرد:</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> 1) درخواست افغانستان از آمریکا مبنی بر تعهد امنیتی واشنگتن به کابل در قبال اسلام آباد. به این معنی که در صورت حمله احتمالی پاکستان به افغانستان، آمریکا در حمایت از کابل وارد جنگ با اسلام آباد شود که بشدت مورد مخالفت آمریکا قرار گرفته است.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">2) تعهد آمریکا مبنی بر ارائه کمک های مالی به افغانستان که طرف آمریکایی اعلام کرده است این خواسته هم با قانون اساسی آمریکا مغایرت دارد و کنگره آمریکا کمک های خارجی را به صورت سالانه تعیین می کند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">3) افغانستان درخواست کرده است تا واحدهای ضدتروریستی آمریکا بعد از سال 2014 فقط القاعده و نه طالبان را مستقلاً هدف قرار دهند. در واقع حامد کرزی، رییس جمهور، سعی کرده حتی عملیات های ضدتروریستی هم از کانال نیروهای امنیتی داخلی انجام شود و طرف آمریکایی تنها به کارهای اطلاعاتی بسنده کند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">4) درج مصونیت قضایی نظامیان آمریکایی در افغانستان در مفاد توافقنامه که مورد مخالفت جدی کابل قرار گرفته است.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">علاوه بر موارد مذکور همچنین بازگشت شهورندان افغانستانی از زندان گوانتانامو، توقف کامل عملیات های شبانه نیروهای آمریکایی در منازل مردم و آغاز صادقانه‎ روند صلح و تعهد به برگزاری انتخابات شفاف در زمان معین از جمله موارد مورد مناقشه دیگر و در واقع از شرط های اصلی حامد کرزی برای امضای پیمان امنیتی است. در مقابل مقامات واشنگتن نیز اعلام کرده اند، بدون امضای فوری این توافقنامه امنیتی، آمریکا چاره‌ای بجز اتخاذ «گزینه صفر» یعنی خروج کامل نیروهای ایالات متحده و ناتو از افغانستان پس از سال 2014 ندارد که در صورت اجرایی شدن این امر شرایطی همانند عراق پیش می آید که در آن عدم توافق مقامات بغداد و واشنگتن سبب خروج کامل نظامیان آمریکایی از عراق شد. لذا با توجه به این که مقامات وزارت امور خارجه و دفاع ایالات متحده خواستار امضای سریع پیمان امنیتی شده اند عدم رضایت رئیس جمهور می تواند بار دیگر موجی از تنش را میان دو طرف به وجود آورد.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">به عنوان ارزیابی نهایی باید تأکید داشت که یکی از مهم‌ترین اهدافی که آمریکا از طریق موافقتنامه امنیتی با افغانستان دنبال می کند، مهار و محدود کردن دولت های ایران، روسیه، پاکستان و چین می باشد. افغانستان هرچند کشوری محصور در خشکی است، اما  در همسایگی ایران، پاکستان و چین از یک سو و روسیه با واسطه آسیای مرکزی از سوی دیگر است. حضور پایدار در افغانستان این امکان را به ایالات متحده می دهد که همزمان نه تنها حوزه نفوذ دولت های یادشده را محدود کند، بلکه علیه آن ها چالش امنیتی ایجاد کند. لذا این امر یکی از دلایل نگرانی ایران، روسیه، پاکستان و چین از این موافقتنامه است. برای نمونه می توان گفت آمریکا 17 سازمان اطلاعاتی - امنیتی در افغانستان تأسیس کرده که کار ویژه و مأموریت اصلی آن ها عملیات جاسوسی و جمع آوری اطلاعات از کشورها و مناطق پیرامون افغانستان بوده است.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">بنابراین باید اذعان داشت، درصورت امضای این موافقتنامه که از نظر بسیاری بیش از پیش تهدید کننده امنیت و ثبات در افغانستان خواهد بود، نه تنها جایگاه و موقعیت واشنگتن در افغانستان بهبود نخواهد یافت بلکه شواهد نشان می دهد نظامیان آمریکا پس از این موافقتنامه روزهای به مراتب دشوارتری را پیش روی خود خواهند داشت. در واقع در صورت عملیاتی شدن این توافقنامه اوضاع امنیتی و چهره ثبات سیاسی در کشور بیش از پیش به وخامت خواهد رفت و در نهایت به ضرر سیاست خارجی و معادلات امنیتی آمریکا که هم اکنون در افغانستان با بن بست مواجه شده است تمام خواهد شد. دلیل منطقی که در ورای چنین تحلیلی وجود دارد این مسئله است که طالبان که با امضای این موافقتنامه نقش فعالتری پیدا خواهد کرد چه به لحاظ عقیدتی و چه به لحاظ سیاسی تمامیت خواه است و هرگز با دولت آینده که به احتمال بسیار از ائتلاف متحد شمال خواهد بود بر سر حاکمیت بر افغانستان کنار نخواهد آمد. چه اینکه ائتلاف متحد شمال در صحنه سیاسی افغانستان رقیب و دشمن اصلی طالبان است.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">بنابراین  باید توجه داشت که توافقنامه امنیتی که بر مبنای آن صرفاً آموزش نیروها و نظایر آن را در قبال داشته باشد هیچ نفعی به حال افغانستان نخواهد داشت چرا که این موارد را هرکشوری غیر از امریکا هم می تواند انجام دهد.</div> <p> </p>