خلاصه ای از زندگی امام باقر علیه السلام

<div style="direction: rtl; text-align: justify;">حضرت امام محمد باقر ـ علیه السلام ـ امامی است که همة لحظات عمر با برکتش، در راه ارشاد و هدایت انسانها به پایان رسید. امامی که از زمینه‌سازیهای پدرش امام سجاد ـ علیه السلام ـ در راستای معرفی مکتب تشیع و مبارزه با طاغوت زمان بهره‌برداری بسیار کرد، و با تربیت شاگردان برجسته، و تبیین فقه ناب اسلام و اهل بیت ـ علیهم السلام ـ بزرگترین قدم را برای شناسایی تشیع و مکتب اهل بیت ـ علیهم السلام ـ برداشت. او در سن چهار سالگی در کربلا و ماجرای عاشورای حسینی حضور داشت، و در سفر کوفه و شام همراه پدر، همة سختی این سفر را تحمل کرد، و بر اساس فرهنگ عاشورا تربیت شد. او تجسمی از ارزش‌های والای انسانی و کمالات اخلاقی بود، پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه وآله ـ از او یاد و تجلیل فراوانی نموده است؛ جابر بن عبدالله انصاری می‌گوید: از رسول خدا ـ صلی الله علیه وآله ـ شنیدم فرمود: ای جابر! تو به مردی از خاندان من می‌رسی که همنام و همشکل من است، علم را می‌شکافد و تفسیر و توضیح می‌دهد.[1] </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">زندگی امام باقر ـ علیه السلام ـ را می‌توان در سه بخش بیان نمود: 1 – امام باقر ـ علیه السلام ـ در عصر پدر (38 سال). 2 – دوران امامت (20 سال). 3 – نمونه‌ای از گفتار و رفتار امام باقر ـ علیه السلام ـ . </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">بخش اول: اسم مبارک آن حضرت محمد ـ لقبش باقر، شاکر و امین. کنیه‌اش ابوجعفر، نام پدر گرامیش علی بن الحسین u و نام مادر بزرگوارش فاطمه دختر امام حسن مجتبی ـ علیه السلام ـ (در اول رجب سال 57 هـ . ق در مدینه النبی متولد و در سال 114 هـ . ق در همان شهر شهید و از دنیا رفت. او از دو طرف نَسَبش به هاشم می‌رسید و هم از دو طرف نسبش به امام علی ـ علیه السلام ـ می‌رسید، و قبر شریفش مدینه، در قبرستان[2] بقیع کنار قبر پدر بزرگوارش امام سجاد ـ علیه السلام ـ می‌باشد. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">دوران عمر شریفش: (1 – سه سال و شش ماه و ده روز با جدّ بزرگوارش امام حسین ـ علیه السلام ـ . 2 – سی و چهار سال و پانزده روز با پدرش امام سجاد ـ علیه السلام ـ . 3 – نوزده سال و ده ماه و 12 روز مدت امامت). </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">امام صادق ـ علیه السلام ـ در بارة مقام مادر امام باقر ـ علیه السلام ـ فرموده است: «کانت صدیقه لم تدرک فی آل الحسن امرأهٌ مثلها»[3] او یک صدیقة راستگو و راستکردار بود و در خاندان امام حسن ـ علیه السلام ـ بانویی مانند او یافت نمی‌شود. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">بخش دوم و سوم: دوران امامت امام باقر ـ علیه السلام ـ : در محرم سال 95 هـ . ق پس از شهادت پدر بزرگوارش امام سجاد ـ علیه السلام ـ دوران امامت امام باقر ـ علیه السلام ـ هنگامی که 38 سال از عمر شریفش می‌گذشت، آغاز گردید و تا ذیحجه 114 هـ . ق حدود 20 سال طول کشید و امام باقر ـ علیه السلام ـ در این مدت در مدینه زندگی می‌کرد و خلفای عصرش به ترتیب چنین بودند: 1 – ولید بن عبدالملک، که حدود پنج ماه از امامت امام باقر ـ علیه السلام ـ در عصر خلافت او واقع شد. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">2 – سلیمان بن عبدالملک، از سال 96 تا 99 هـ . ق که چهار سال و دو ماه از امامت امام باقر ـ علیه السلام ـ در این عصر بود. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">3 – عمر بن عبدالعزیز، از سال 99 تا 101 که دو سال و پنج ماه از امامت امام باقر ـ علیه السلام ـ با این عصر مصادف شد. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">4 – یزید بن عبدالملک، از سال 101 تا 105 هـ . ق که چهار سال و دو ماه از امامت امام باقر ـ علیه السلام ـ در این عصر بود. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">5 – هشام بن عبدالملک از سال 105 تا 114 هـ .ق که حدود 9 سال بخش آخر امامت امام باقر ـ علیه السلام ـ در این عصر پر‌ آشوب واقع شد، و سرانجام به دستور او توسط والی مدینه مسموم شد و به شهادت رسید.[4] </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">تأسیس حوزة علمیه و نهضت فرهنگی تشیّع: امام باقر ـ علیه السلام ـ دریافته بود که فرهنگ تشیع در انزوا قرار گرفته و زیر چکمة جلادان اموی، بی‌رمق مانده است، از این رو لازم بود به یک انقلاب وسیع فرهنگی دست بزند و با تشکیل حوزة علمیه و تربیت شاگردان برجسته، فقه آل محمد ـ صلی الله علیه وآله ـ و خط فکری تشیع را آشکار سازد و آن حضرت به خوبی می‌دانست که همین موضوع زمینة‌ عمیق و بنیان کن برای مبارزه با طاغوتیان خواهد شد، و در دراز مدت، شیعیان را به صحنه می‌آورد، و مکتب اهل بیت ـ علیهم السلام ـ را زنده خواهد کرد. لذا امام باقر ـ علیه السلام ـ زمینه‌سازی بسیار عمیق و خوبی را در این راستا نمود و پس از او فرزند برومندش امام صادق ـ علیه السلام ـ با تشکیل حوزة علمیة چهار هزار شاگردی آن را به ثمر رسانید و به عنوان یک دانشگاه عظیم اسلامی، در تاریخ اسلام آشکار و ماندگار ساخت. بنابراین می‌توان گفت: امام باقر ـ علیه السلام ـ مؤسس و بنیانگذار حوزة علمیة شیعه و نهضت فکری و انقلاب فرهنگی تشیع بود.[5] </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">امام باقر ـ علیه السلام ـ شاگردانی مانند: محمد بن مسلم، زراره بن اعین، ابوبصیر، برید بن معاویه را تربیت کرد که امام صادق u فرمود: این چهار نفر مکتب و احادیث پدرم را زنده کردند. و فرمود: صلوات خدا بر آنها در حال زندگی وپس از مرگ[6]. یکی از شاگردان پرورش یافتة امام باقر ـ علیه السلام ـ یعنی جابر بن یزید جُعفی پس از هیجده سال کسب علم و آموختن هفتاد هزار حدیث از محضر امام باقر ـ علیه السلام ـ هنگام وداع از آن حضرت (برای مراجعت به کوفه) از ایشان تقاضای حدیث و پند و نصیحت می‌کند! امام باقر ـ علیه السلام ـ می‌فرماید: بعد از هیجده سال کسب علم و کمال بس نیست؟ جابر عرض می‌کند: آری شما دریایی هستید که آبش تمام نمی‌شود و به قعر آن نمی‌توان رسید. امام باقر ـ علیه السلام ـ می‌فرماید: سلام مرا به شیعیانم برسان و به آنها اعلام کن بین ما و خداوند هیچ خویشاوندی نیست، و به پیشگاه خداوند کسی نزدیک نگردد مگر در پرتو اطاعت و پیروی، ای جابر کسی که خدا را اطاعت کند و ما را دوست بدارد، او دوست ما خواهد بود، و کسی که نافرمانی خدا کند دوستی ما به حال او سودی نخواهد بخشید.[7] </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">---------------------------------- </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">[1] - اصول کافی، ج 1، ص 469. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">[2] - الارشاد شیخ مفید، ترجمة حاج سیدهاشم رسولی محلاتی، انتشارات علمیه الاسلامیه، چاپ دوم، قطع وزیری، ص 156. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">[3] - اصول کافی، ج 1، ص 496. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">[4] - اقتباس از تتمه المنتهی، ص 73 تا 90 از تاریخ یعقوبی آدرس داده شده. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">[5] - گرچه اساس تشیع در عصر رسول خدا ـ صلی الله علیه وآله ـ پی‌ریزی شد ولی حکومت ننگین بنی‌امیه این اساس را درهم ریخت، امام باقر ـ علیه السلام ـ آن را نوسازی کرد. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">[6] - بهجه الآمال، ج 4، ص 69 (به نقل از سیرة چهارده معصوم، محمد محمدی اشتهاردی، ص 463، نشر مطهر، 1378، قطع وزیری). </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">[7] - سفینه البحار، ج 2، ص 142، بحار، ج 78، ص 183. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>مطلب مرتبط:</strong></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><a href="http://www.afghanirca.com/newsIn.php?id=19480" target="_blank"><strong>فضایل و کرامات امام باقر علیه السلام</strong></a></div>