با توجه به دور بودن برخی نوجوانان از محیط خانواده و وضعیت اسفناک و آیندۀ مبهم و سردرگم  خصوص بی پولی برای نوجوان افغانستانی، از درج اخبار خودکشی و پرداختن مفصل در گفتگوهای خودتان به این موضوع خودداری کنید چرا که با توجه به دوره ی سنی این گروه، می تواند روی میل بعضی از نوجوانان برای اقدام به خودکشی تاثیر بگذارد. رفتار خودکشی ولو ناموفق، در گروه های همتا از طریق همانند سازی به وجود می آید که نوجوان اقدام به خودکشی شخص قبلی را با توجه به انعکاس گسترده ی خبری عاطفی دیگران، الگوی خود قرار می دهد و با تاسف نشود که با پدیده ی خودکشی دسته جمعی نوجوانان که از حمایت روحی روانی دوستان خصوص فقدان خانواده های شان  در مهاجرت برخوردار نیستند، روبرو شویم.
از آن جایی که خودکشی این عزیزان مان  نوعی نشانه ی استیصال و طلب استمداد است، صرف یک واکنش همدلی ممکن است احتمال یک اقدام واقعی حتی بصورت پنهان در ذهن این نوجوانان که در انزوای اجتماع اطراف خود هم قرارگرفته اند، را کاهش دهد.
پس مهمترین وظیفه ی شما کلان ترها در کمپ ها:
1_ اجتماعات گروهی و حلقات را با حضور نوجوانان بی خانواده  بیشتر کنید.
2_ به نوجوانانی که خودکشی نا موفق داشته اند یا مورد تجاوز قرار گرفته اند یا سرقتی از جبر کرده اند، بدون سرزنش و قضاوت، آغوش حمایت و همدلی خودتان را بروی شان باز کنید.
3_ در گروه ها، اجازه بدهید اگر خودکشی نا موفق داشتند یا افکار خودکشی، صحبت کنند، اشک بریزند  تا فشار یا ناراحتی مشکلات شان کمتر شده و منجر به کاهش اضطراب در آن ها گردد و متوجه شوند افراد مشکل دار وسختی کشیده چون خودشان هم وجود دارند و این برون ریزی خشم و ترس ، ذهن خسته و درمانده شان را آزادتر می کند، چراکه بیشتر این نوجوانان، در این موقعیت بحرانی که انتظارش را نمی کشیدند موقتا دچار آشفتگی و پریشانی و ناامیدی  احوال شده اند.
4_ از وطندارانی که در کشورها و شهرهای اطراف تان زندگی می کنند یا مقیم هستند هنرمند یا چهره های مطرحی هستند کمک بخواهید که یا به صورت حضوری از هر طریقی یا ارتباط زنده ی اینترنتی وارد حلقه های تان شوند و از سختی ها نابسامانی ها و رنج های گذشته اشان و سرانجام موفقیت امروزشان در فضای امید و شادی صحبت کنند و تجربه های شان را از احساس بی ارزشی در گذشته سختی رسیدن به این موقعیت کنونی بی توجهی ها و.... به اشتراک بگذارند.
یادتان باشد فقط به خود و وضعیت خودتان فکر نکنید شما این امتیاز را داشتید که همراه خانواده یا دوستان مهاجرت کرده اید و یا پرونده های شما نسبت به دیگران با توجه به شرایط تان پیش تر و موفق تر حرکت کرده، اما می دانید هستند نوجوانان ما که با بدترین شرایط حتی فرار از خانه به امید دنیای بهتر و اثبات خود به خانواده و فامیل تن به این مهاجرت داده اند. شما هم دربرابر شان مسئول هستید. پس با حمایت و همدلی با روی خوش دریابیدشان و در کنار آن برای کاهش افسردگی و ترس از فرداهای نامعلوم از مشاورین قابل دسترس استفاده کنید.

* بتول سید حیدری، روان شناس بالینی، کابل1395