کمیسیون مستقل انتخابات، می‌‍گوید که بسیاری از طرح‌های احزاب سیاسی در شرایط که اکنون افغانستان دارد، عملی نیست.

طرح تغییرنظام انتخاباتی، شناخت بایمتریک کسانی‌که در روز انتخابات رأی می‌دهند و نظارت احزاب از روند انتخابات از مواردی اند که احزاب سیاسی از کمیسیون انتخابات و حکومت می‌خواهند که عملی شوند.

اما، کمیسیون مستقل انتخابات، تنها نظارت احزاب سیاسی را از روند رأی دهی در اوضاع کنونی امکان پذیر می‌داند.

سید حفیظ الله هاشمی، دبیر کمیسیون مستقل انتخابات در این باره می‌‌گوید: «از نظرما حال بسیار ناوقت است که در این انتخابات حداقل بتوانیم قانون را تغییر بدهیم و در این انتخابات سیستم را تغییر بدهیم.»

این در حالی است که قرار بود دور دوم نشست احزاب با کمیسیون مستقل انتخابات و حکومت روز دوشنبه برگزار شود، اما دبیر کمیسیون انتخابات می‌گوید که ازبهر مشغولیت های معاون دوم رییس جمهور، این دیدار به روز سه شنبه (9 اسد) به تعویق افتاده است.

در همین حال، نماینده گان احزاب، می‌گویند که اگر ارادۀ واقعی وجود داشته باشد، طرح‌های آنان می‌توانند عملی شوند.

نماینده‌گان احزاب، هشدار می‌دهند که اگر هر سه خواست آنان پذیرفته نشوند، با نظام کنونی انتخاباتی که به گفتۀ آنان پر از تقلب خواهد بود، به سوی انتخابات نخواهند رفت.

اسدالله سعادتی، یکی از نماینده گان احزاب در گفت وگوها با حکومت، می‌گوید: «اگر حکومت و کمیسیون مستقل انتخابات به صورت جدی قبول بکنند وعظم جدی و سیاسی شکل بگیرد باز هم در قالب همین زمان باقی مانده یعنی کمتر از سه ماه امکان تطبیق طرح پیشنهادی ما وجود دارد.»

نورالرحمان اخلاقی، عضو رهبری جمعیت اسلامی نیز می‌افزاید: «احزاب از همه گزینه‌ها برای انتخابات پر از تقلب و از یک انتخابات غیرشفاف و از انتخاباتی‌که در آن تقلب سازمان یافته وجود داشت باشد و آن انتخابات عادلانه نباشد، استفاده می‌کند.»

همزمان با این، نهادهای ناظر انتخاباتی در حالی که طرح‌های احزاب را معقول می‌دانند اما می‌گویند عملی شدن این طرح‌ها به هزینه و زمان بیشتر نیاز دارد.

یوسف رشید، رییس اجرایی بنیاد انتخابات شفاف گفت: «ما واقعاً همین ظرفیت را آماده ساخته بتوانیم، چرا که شما اول نیاز به یک پروسه مغلق و پیچیده تدارکاتی دارید دوم این که آیا جامعه جهانی حاضر است که شما را کمک بکند؟»

در طرح تازۀ احزاب، آمده است کسانی که در روز انتخابات رأی می‌دهند، باید از ره‌گذر بایومتریک شناسایی شوند و به باور احزاب، عملی شدن این طرح امکان پذیراست، اما منابعی در کمیسیون مستقل انتخابات می‌گویند که این طرح در حدود شصت میلیون دالر هزینه بر می‌دارد که نهادها کمک کننده در اوضاع کنونی  به پرداخت این پول حاضر نیستند.