همزمان با شکل گرفتن موجی از خوشبینیها برای آغاز مذاکرات بینالافغانی، به نگرانیها در مورد چگونهگی برگزاری این مذاکرات نیز افزوده شده است. نهادهای حامی رسانهها، فعالان رسانهای و اعضای جامعه مدنی معتقدند که با توجه به پیوند ناگسستنی روند صلح با سرنوشت افغانها، نیاز است که مردم در جریان مذاکرات بینالافغانی قرار گرفته و این گفتوگوها نیز پوشش زنده داشته باشد. به باور این فعالان، طالبان با آزمون بزرگی روبهرو اند و باید ثابت کنند که حق دسترسی به اطلاعات را به عنوان بخشی از حقوق مدنی، ارج میگذارند. آنان تصریح میکنند که ارزشها، قانون اساسی و نظام سیاسی به عنوان موارد اصلی مذاکرات مشخص بوده و برگزاری نشستهای مذاکرات پشت دربهای بسته نمایانگر «بحثهای استخباراتی»، «خیانت» و «معاملهگری بالای سرنوشت مردم» است. افزون بر این، فعالان رسانهای با شیوههای پوشش خبری هممانند لویهجرگه مشورتی صلح در مذاکرات بینالافغانی مخالفاند، زیرا به باور آنان، معلومات پس از سانسور از سوی مقامات، انعکاس مییابد و برخی از موارد مهم حتا از چشم مردم پنهان میماند.
منابع معتبر میگویند که مذاکرات بینالافغانی تا یک هفته دیگر در قطر آغاز میشود. با این حال، هنوز چگونهگی برگزاری این نشستها مشخص نشده است. اکنون برخی از نهادهای حامی رسانهها، فعالان رسانهای و اعضای جامعه مدنی از ابهام در ماهیت برگزاری نشستها ابراز نگرانی میکنند. نهاد حمایت از رسانههای آزاد افغانستان «نی» میگوید که مذاکرات صلح روی سرنوشت افغانها بحث میکند و در صورتی که مردم از آن بیخبر بمانند، این مذاکرات معنا نخواهد داشت. مجیب خلوتگر، رییس اجرایی این نهاد روز سهشنبه، بیستویکم اسد به روزنامه 8صبح گفت که چنین «مساله مهم، سرنوشتساز و حیاتی» نباید مخفی بماند، زیرا به باور وی اگر این مذاکرات در پشت درهای بسته انجام شود، از صحبتها به جای ابزار حفظ منافع مردم، به عنوان ابزار استفاده سیاسی کار گرفته خواهد شد.
آقای خلوتگر تصریح کرد که مشروعیت هر روند را مردم میدهند و این مشروعیت از آگاهی روند نشأت میگیرد. به گفته او، اگر مذاکرات پشت درهای بسته انجام شود، مشروعیت لازم را نخواهد داشت و با توجه به شکوتردیدهای موجود، صدمه بزرگی به حکومت وارد خواهد کرد. رییس اجرایی نی گفت که با توجه به فناوریهای موجود، باید نشستهای مذاکرات بینالافغانی به گونه «زنده» نشر شده و رسانهها با استفاده از گفتوگوها و تشکیل میزگردها، بازخورد، تبصره و درخواستشان را به دوحه انتقال دهند. وی افزود که همکاریها میان رسانهها باید به گونهای باشد که معلومات (حتا در صورت پراکنده بودن) از گلوگاه واحد به مردم برسد. مجیب خلوتگر با ابراز اینکه «آب طالبان با ارزشهای امروزی در یک جوی نمیرود»، افزود که این گروه اگر مشروعیت حضورشان را به مردم ارائه نکنند، با تجربههای گذشته، هممانند سال 2001، روبهرو خواهند شد.
از سویی هم، کمیسیون دسترسی به اطلاعات از حکومت میخواهد که زمینه را برای آگاهیدهی کامل از مذاکرات بینالافغانی فراهم کند. حمدالله ارباب، کمیشنر این کمیسیون گفت که مردم باید از جریان گفتوگوها باخبر باشند و رسانهها این مسوولیت را به دوش دارند. به گفته وی، نیاز است که یک گروه از کارمندان رسانهها برای پوششدهی در این مذاکرات شرکت کند و حتا در صورت برگزاری برخی از نشستهایی که بنا بر دلایلی در اتاقها صورت میگیرد، معلومات به محض ختم نشست با رسانهها شریک شود. با این حال، فعالان رسانهای برگزاری مذاکرات بینالافغانی پشت درهای بسته و حتا تعیین محل مخصوص رسانهها را «سانسور» میخوانند. میرویس استانکزی، گرداننده بحثهای سیاسی میگوید که در مذاکرات بینالافغانی در مورد مسایل استخباراتی بحث نمیشود و موضوعات آن همین اکنون مشخص است.
وی افزود که برای پوشش رسانهای لویهجرگه مشورتی صلح نیز یک مرکز رسانهای در نظر گرفته شده بود، اما همه موارد پس از سانسور، انعکاس مییافت. آقای استانکزی معتقد است که مذاکرات بینالافغانی یک روند حساس بوده و هر رسانهای می تواند از نگاه فنی و مسلکی تواناییهایش را برای کسب اطلاعات تازه، امتحان کند. به گفته او، اگر برآیند کار رسانهها نمایانگر مسایل «خطرناک» باشد، احتمال دفع آن وجود دارد و برای همین، بهتر است که رسانهها آزادیشان را داشتند باشند. آقای استانکزی همچنان گفت که کارمندان رسانهای بابت داشتن مسوولیت آگاهیدهیای به مردم و مطرح بودن بحث آزادی بیان، نگران است و به همین دلیل، توقع دارند که مذاکرات به گونه علنی برگزار شود. وی افزود، اگر حکومت میخواهد که روند صلح نتیجه داشته باشد و از دسیسهها نجات یابد، باید مسوولانه برخورد کند، زیرا به گفته وی، برگزاری مذاکرات پشت درب بسته «خیانت» است.
به گفته این گرداننده تلویزیونی، ارزشها، قانون اساسی و نظام کشور به عنوان کلیات اجندا مطرح بوده و موارد فنی و استخباراتی وجود ندارد که مذاکرات به دلیل آن پشت درب بسته برگزار شود. وی افزود که همه از مسایلی که باید در مذاکرات صحبت شود، باخبر اند و بحث روی موضوعات اضافی پشت دربهای بسته نمایانگر «خیانت» و «معامله ننگین با سرنوشت شهروندان» است. این فعال رسانهای باورمند است که طالبان خلاف توقعات، دید بهتری به آزادی بیان در مقایسه با دو دهه گذشته ندارند و در موارد حساس، واکنش نشان میدهند. وی همچنان افزود که این مورد در برخوردهای حکومت نیز محسوس است. میرویس استانکزی تصریح کرد که طرفها مذاکره افغانها اند و برخلاف مذاکرات دوحه، این مذاکرات باید به گونه علنی پیگیری شود، زیرا به باور وی، در این مذاکرات پیرامون حقوق، آزادی، طرز زندهگی و نظام سیاسی صحبت میشود و هیچ نوع دلیلی وجود ندارد که مردم و رسانهها از آن بیخبر بماند.
در همین حال، عزیز رفیعی، رییس مجتمع جامعه مدنی افغانستان «مجما» میگوید که «این مذاکرات سرآغاز آزمون بزرگ برای طالبان است» تا مشخص کند که این گروه به ارزشهایی که مردم فکر میکنند، به چه اندازه باور دارد. به گفته وی، حق دسترسی به اطلاعات از حقوق اساسی شهروندان است و مذاکرات بینالافغانی احتمال پذیرفتن آن از سوی طالبان را نشان خواهد داد. به باور عزیز رفیعی، طرفها باید حساسیت زمان و نیاز مردم را درک کنند، اما در صورتی که مذاکرات پشت دربهای بسته دایر شود، اعتمادی که این روند در میان مردم باید داشته باشد را نمیتواند به دست بیاورد. گفتنی است که بر اساس قوانین کشور، حق دسترسی به اطلاعات برای شهروندان افغان محفوظ بوده و حکومت مکلف است معلومات دقیق را در زمان معین با مردم در میان بگذارد. اعضای لویهجرگه مشورتی نیز در بند شانزدهم قطعنامه این جرگه، از شورای عالی مصالحه ملی و هیأت مذاکرهکننده خواستهاند که انکشافها را در زمان معین آن با مردم در میان بگذارند.
بر اساس گفتههای منابع معتبر، مذاکرات بینالافغانی روز یکشنبه، 26 اسد در دوحه آغاز میشود. قرار است دو طرف در نشست آغازین اجندایشان را با یکدیگر شریک کرده و روی موضوعات مهم، از جمله ارزشهای 19 سال پسین، قانون اساسی و ماهیت نظام گفتوگو کنند. گفتنی است که مذاکرات صلح میان امریکا و طالبان نیز پشت درهای بسته انجام یافت که شکوتردیدهای مردم و حتا حکومت را به دنبال داشت.
رجوع
مخالفت با گفت وگوهای پنهانی؛ مذاکرات بین الافغانی نباید پشت درهای بسته صورت بگیرد
هم زمان با شکل گرفتن موجی از خوش بینی ها برای آغاز مذاکرات بین الافغانی، به نگرانی ها در مورد چگونه گی برگزاری این مذاکرات نیز افزوده شده است.
تاريخ النشر: 1399/05/23 22:31رمز الخبر: 80255المصدر: خبرگزاری افغان ایرکا
