هیأت‌هایی از گروه طالبان و دولت افغانستان به تهران؛ پایتخت ایران سفر کرده‌اند. به دنبال آن، گفتگوهای مستقیم صلح میان دوطرف به میزبانی ایران، آغاز شده و محمدجواد ظریف؛ وزیر امور خارجه ایران در ابتدای این نشست، سخنرانی کرده‌است. آگاهان سیاسی می گویند که ایران همواره صدای تامین صلح عادلانه در افغانستان را بلند کرده و گروه طالبان را بخشی از قضایای کشور خوانده‌است؛ اما این کشور زمانی می تواند نقش مؤثری در تامین صلح بازی کند که در افغانستان یک دولت ملی مقتدر وجود داشته باشد، تا سنگینی همکاری ها با دولت باشد نه گروه طالبان.

بر اساس گزارش‌ها هیاتی از گروه طالبان به رهبری شیرمحمد عباس استانکزی به دعوت رسمی ایران و به منظور گفتگو در مورد مسائل ذی‌ربط و دوجانبه به تهران سفر کرده‌است. همزمان هیأتی از سوی دولت افغانستان به سرپرستی یونس قانونی؛ معاون پیشین رییس جمهوری نیز به ایران رفته است. سؤال اینجاست که آیا دیپلماسی ایرانی می تواند گره از کار فروبسته صلح افغانستان بگشاید یا خیر؟

سیف الدین سیحون؛ استاد دانشگاه و تحلیلگر مسائل سیاسی در مصاحبه با آوا می گوید که ایران تاکنون یک دیپلماسی فعال برای حل مشکلات افغانستان نداشته است و به دلیل ناامنی های ایجادشده و با در نظرداشت مرزهای طولانی مشترک میان دو کشور، ایران ناگزیر شده است که برای کاستن از آسیب ها با طالبان ارتباط برقرار کند.

به باور سیحون اگر دولت افغانستان ضعف در دیپلماسی و روابط خارجی نداشته باشد و بتواند روابط دولت با دولت را برقرار کند و در زمینه تامین امنیت، همکاری مشترک داشته باشد، ایران نقشی اساسی در تامین امنیت و آوردن صلح خواهد داشت.

او تاکید می کند که به ایران و سایر کشورهای همسایه باید حق داد؛ زیرا در صورتی که حکومت یک کشور نتواند گروه های شورشی خود را مهار کند، آنها مجبور هستند که برای تامین امنیت خاک خود با گروه های جنگجویی مانند طالب ارتباط برقرار کنند.

گذشته از آن به عقیده این استاد دانشگاه، ایران و طالبان با هم یک نقطه مشترک نیز دارند و آن مخالفت با حضور امریکا در منطقه است، ایران هرچند بی ثباتی در افغانستان را نمی خواهد؛ اما با ادامه حضور امریکا در منطقه نیز موافق نیست.

به گفته او، ایران همواره صدای تامین صلح عادلانه در افغانستان را بلند کرده است؛ اما این کشور زمانی می تواند نقش مؤثری برای صلح بازی کند که در افغانستان یک دولت ملی مقتدر وجود داشته باشد تا سنگینی همکاری ها بیشتر با دولت باشد تا گروه طالبان.

او تاکید کرد که ایران یک بازیگر قوی در منطقه است؛ همانگونه که درعراق ورق را به نفع دولت برگرداند و در سوریه جریان را به نفع بشار اسد تغییر داد می تواند در افغانستان نیز با در نظر داشت منافع مشروع خود نقش بازی کند.

به عقیده این آگاه مسایل سیاسی، ایران خواهان صلح و ثبات در افغانستان است به دلیل اینکه از بی ثباتی و جنگ و مهاجرت آسیب می بیند؛ اما اینکه با طالبان ارتباط دارد به دلیل این است که گروه های شورشی از طریق مرزها خطر را متوجه ایران می سازند؛ بنابراین حق دارد که در مرزها با این گروه تعامل داشته باشد و بارها هم اعلام کرده است که این ارتباط تنها در راستای برقراری صلح است نه چیزی دیگر.

صلح در افغانستان به نفع ایران است
محمد علی علی‌زاده؛ وکیل مردم غزنی در پارلمان نیز می‌گوید که جمهوری اسلامی ایران می تواند در ختم جنگ و آوردن صلح با توجه به روابطی که با طرف‌های منازعه دارد در افغانستان نقش کلیدی داشته باشد.

به عقیده علی‌زاده بهتر است که دولت افغانستان نیز بیشتر روی همسایه ها تکیه کند و یک اجماع منطقه ای را برای آوردن صلح در کشور ایجاد کند تا به این جنگ طولانی نقطه پایان گذاشته شود.

علی‌زاده به این نکته نیز اشاره کرد که رابطه ایران با طالبان یک رابطه سیاسی است و بسیار بی انصافی خواهد بود که ایران را در ردیف کشورهایی مانند پاکستان قرار داد که عملاً از جنگ طالبان پشتیبانی می کند.

به گفته او حلقات مغرض نقش منفی ایران در قبال افغانستان را دامن می زنند و به جای اینکه دوستی را افزایش دهند نفرت ایجاد کرده و دشمن‌تراشی می کنند؛ در حالی که این کار قطعاً به نفع کشور نیست.

به گفته علی‌زاده اتهام های نادرست علیه ایران در حالی صورت می گیرد که ایران موضع رسمی خود را بارها اعلام کرده و گفته است که طالبان بخشی از واقعیت افغانستان است نه کل قضایا، از این جهت تلاش می کند که صلح در افغانستان تامین شود؛ زیرا امنیت در افغانستان به نفع شان است.

گذشته از همه، به باور علی‌زاده، دولت افغانستان باید از این فرصت استفاده کند، اگر بر فرض ایران نفوذی بر گروه طالبان داشته باشد یک نکته مثبت است و باید برای ختم جنگ و اعلام آتش بس از آن استفاده کنند و نگذارند که حلقات مغرض با سیاست های تحریک آمیز فرصت ها را از مردم بگیرند.

به گفته او هرچند ایران با دنیای غرب به خصوص امریکا مشکلات فراوان دارد و تحت فشار است؛ اما به عنوان یک همسایه افغانستان روی قضایای کشور تاثیرگذار می باشد و در عین حال این توانمندی را دارد که یک دیدگاه مشترک منطقه ای را ایجاد کند. کما اینکه در نشست ترکیه قرار بود نماینده ایران نیز اشتراک کند، این بدان معنا است که امریکایی ها نیز به این نتیجه رسیده اند که بدون همکاری های منطقه ای، مشکل افغانستان حل نمی شود.