هزینه های گزاف و بیهوده امریکا در جریان بیست سال با عنوان های چون «هدر رفت، کلاهبرداری و سوء استفاده» در این روزها مورد توجه رسانه ها قرار گرفته است.

 به نقل ایرنا، تارنمای اسپانیایی شبکه تلویزیونی سی‌ان‌ان در گزارشی تفصیلی پیرامون هزینه‌های گزاف و بیهوده حضور نظامی 20 ساله امریکا در افغانستان نوشت: حدود 500 میلیون دالر برای هواپیماهایی که به زحمت در طول یکسال پرواز می‌کردند. هتلی عظیم به ارزش 85 میلیون دالر که هرگز افتتاح نشد و در حال تخریب است. 249 میلیون دالر هزینه ساخت بزرگراه نیمه کاره بین شهرهای قیصار و لغمان. یونیفورم‌های استتار برای ارتش افغانستان که الگوی خاص آن، 28 میلیون دالر هزینه اضافی داشت و احداث یک مرکز بهداشتی در دریای مدیترانه.

این هزینه‌ها بخشی از فهرست شکایات مربوط به «اتلاف، کلاه‌برداری و سوءاستفاده» در چارچوب اهداف و برنامه‌های بازسازی آمریکا در افغانستان است؛ برنامه‌ای که هزینه‌های آن در طول 20 سال به 145 میلیارد دالر رسید. هزینه‌هایی که دسترسی عموم به جزئیات آن‌ها به دلیل ممیزی‌های فراوان و عمدتا به درخواست وزارت امور خارجه آمریکا و به بهانه نگرانی‌های امنیتی امکان‌پذیر نیست.

سی‌ان‌ان داده‌های پنتاگون از 825 میلیارد دالر مجموع هزینه جنگ افغانستان را رقمی پایین می‌داند و معتقد است حتی جو بایدن رئیس‌جمهوری آمریکا از هزینه‌ای بیش از دو تریلیون دالر، حدود دو برابر بیشتر از برآوردهای پنتاگون خبر داده است. رقمی که هزینه‌های جنگ افغانستان در بلند مدت همچون مراقبت از کهنه سربازان را شامل می‌شود.  

برق برای کابل
نیروگاه برق «تره خیل» در سال 2007 میلادی در حومه شهر کابل با هدف مقابله با اختلال احتمالی روند تامین برق از ازبیکستان ساخته شد.

اما یک مشکل عمده در زمینه این سازه مدرن وجود داشت و آن اینکه افغانستان دسترسی کمی به گازوئیل دارد و مجبور بود سوخت را با استفاده از لاری ها به کارخانه ارسال کند که این امر روند تولید برق را بسیار گران می‌کرد.

از زمانی که نیروگاه تره خیل در کابل ساخته شد، موتورها و تجهیزات الکتریکی این نیروگاه با مشکلات زیادی روبرو شد که با ایجاد اخلال در فرآیند تولید جریان برق، هزینه‌های نگهداری این نیروگاه را نیز افزایش داد. هزینه ساخت این تاسیسات 335 میلیون دالر و هزینه سوخت سالیانه آن 245 میلیون دالر برآورد شده است.

ارزیابی‌های اخیر اداره بازرسی ویژه آمریکا در امور بازسازی افغانستان نشان می‌دهد که در بهترین حالت، ظرفیت تولید این نیروگاه 2.2 درصد برآورد شده است.  

ناوگان هواپیماهای باری
نیروی هوایی نوپای افغانستان به هواپیماهای باری نیاز داشت. هواپیمای ایتالیایی جی‌ 222 (G222)، انتخاب پنتاگون در سال 2008 بود. اداره بازرسی ویژه آمریکا در امور بازسازی افغانستان (سیگار) زمانی از جود این هواپیماها آگاه شد که «جان سوپکو» بازرس ویژه این نهاد در سفر به افغانستان، با دیدن چندین فروند هواپیمای پارک شده در فرودگاه کابل، از چرایی وجود آن‌ها سوال کرد.

شش سال بعد، 16 فروند هواپیمای تحویل داده شده به افغانستان که در آن زمان فرسوده شده بود به قیمت 40 هزار و 257 دالر به فروش رفت. هزینه تمام شده این طرح 549 میلیون دلار بود.

ستاد بی استفاده تفنگداران دریایی در بیابان
ساپکو در سخنرانی گفت ساخت این مرکز کنترل 20 هزار متر مربعی در هلمند ضروری نبود. قرارگاهی در خطرناک‌ترین منطقه افغانستان که در سال 2010 شاهد افزایش تفنگداران دریایی آمریکا بود اما با واگذاری پایگاه لیدِرنک به نیروهای امنیتی افغانستان، حتی خود آن‌ها نیز از آن استفاده نکردند.   

به نوشته سی‌ان‌ان، هزینه ساخت این پایگاه 36 میلیون دالر بود اما هرگز مورد استفاده قرار نگرفت.

الگوی یونیفورم‌های استتار نامناسب
در سال 2007، یونیفورم‌های جدید برای ارتش افغانستان سفارش داده شد. پنتاگون طی یک دهه گذشته میلیون‌ها دالر صرف خرید یونیفرم‌ برای ارتش افغانستان کرده که اکثر آنها به دلیل نامناسب بودن برای شرایط آب و هوایی منطقه استفاده نشده‌اند.

به گزارش جان ساپکو، لباس های خریداری شده برای ارتش افغانستان برای استتار در مناطق جنگلی مناسب بوده و این در حالی است که تنها 2.1 درصد مساحت افغانستان را جنگل ها تشکیل می دهند.

درمجموع یک میلیون و 300 هزار لباس سفارش داده شد که هر کدام بین 43 تا 80 دالر آمریکا هزینه داشتند.

جاده‌ای که ساخته نشد
پروژه ساخت یک جاده کمربندی برای سراسر افغانستان به ارزش میلیاردها دالر از کمک‌های جهانی راه‌اندازی شد. 233 کیلومتر این جاده در شمال کشور بین ولسوالی قیصار در ولایت شبرغان و لغمان در ولایت بادغیس است که به پیمانکاران خارجی داده شد.

هزینه این بخش جاده 249 میلیون دالر بود. اما فقط 15 درصد این جاده احداث شد و در فاصله سال‌های 2014 تا 2017، عملا هیچ کاری در این جاده صورت نگرفت. پیمانکار این قرارداد میلیون‌ها دالر از شرکت‌های کوچک دخیل در این پروژه گرفت و از افغانستان خارج شد، بدون آنکه پول این شرکت‌ها را بپردازد.

مبارزه با تولید تریاک
هزینه برنامه‌های آمریکا برای مقابله با قاچاق مواد مخدر در افغانستان از سال 2002 تا 2018، روزانه 1.5 میلیون دالر هزینه داشت اما تولید تریاک در کشور در سال 2020 شاهد افزایش 37 درصدی نسبت به سال قبل آن بوده است.  

بر اساس آخرین گزارش اداره بازرسی ویژه آمریکا در امور بازسازی افغانستان، این رقم سومین میزان رکورد تولید تریاک در افغانستان از سال 1994 میلادی است.  

در سال 2017 نیز تولید تریاک در این کشور، چهار برابر بیشتر از سال 2002 گزارش شده است.

هتل لوکس نیمه‌کاره
قرار بود در نزدیکی سفارت آمریکا هتلی پنج‌ستاره با استانداردهای جهانی ساخته شود. آمریکا برای ساخت این هتل 85 میلیون دالر وام داد. این هتل هرگز تکمیل نشد و «سیگار»  پس از بررسی، به این نتیجه رسید که وام 85 میلیون دالری آمریکا از بین رفته است.

نکته حائز اهمیت اینکه دولت آمریکا مجبور است سالانه صدها هزار دالر برای تامین امنیت این ساختمان نیمه‌کاره بپردازد، بدون آنکه کوچک‌ترین استفاده‌ای داشته باشد.

در گزارشی که سیگار در اکتبر 2020 منتشر کرد، آمده است که کنگره آمریکا 134 میلیارد دالر به بازسازی افغانستان اختصاص داده بود. در این بین، سیگار فقط توانسته است 63 میلیارد دالر را بررسی کند. از مجموع این 63 میلیارد دالر 19 میلیارد دالر در نتیجه حیف‌ومیل، سوءاستفاده و کلاهبرداری از بین رفته است.