پاکستان در صدد کنترل طالبان است و نمی خواهد شاهد تمرد رهبران دولت کنونی کابل از دستورات سران اسلام آباد و جنرال های راولپندی باشد؛ زیرا تصور می کند که اکنون افغانستان به طور کامل، تبدیل به عمق استراتژیک پاکستان شده و مستعمره مستقیم آن کشور به حساب می آید. با اینهمه، به احتمال قوی، رهبران دولت اسلامی طالبان هرگز با این ایده موافق نیستند و به این ترتیب، تنش میان دوطرف در حال اوج گرفتن است.

گزارش ها حاکی است که در 13 فبروری سال جاری میلادی یک هیات بلندپایه از استخبارات نظامی پاکستان (آی‌ اس ‌آی) با شماری از سیاستمداران نظام پیشین افغانستان در ترکیه دیدار کرده که مقام ‌های ارشد از جمله ندیم انجم؛ رئیس‌ استخبارات نظامی پاکستان هم در آن شرکت داشته اند.

قبلا در ماه جنوری گزارش شده بود که یک فرستاده آی‌ اس ‌آی از چهره ‌های افغان در کابل برای سفر به پاکستان دعوت کرده است. قبل از سقوط کابل هم چند تن از سیاستمداران افغان برای گفتگو از پاکستان دیدن کردند.

هدف از این دیدارها تلاش پاکستان برای تشکیل یک دولت «فراگیر» در افغانستان است. اگرچه ادعاهای فراوانی درباره دخالت های مستمر پاکستان در امور داخلی افغانستان و حتی مهندسی ساختار دولت طالبان از سوی رژیم اسلام آباد مطرح می شود؛ اما به نظر می رسد که دیدارهای اخیر سران سازمان جاسوسی آی اس آی با رهبران سیاسی مخالف طالبان در ترکیه، عکس این ادعاها را نشان می دهد و پرده از اختلافات جدی میان پاکستان و طالبان برمی دارد.

نکته قابل تأمل این است که دیدار ترکیه در زمانی صورت می گیرد که گفته می شود تلاش طالبان افغانستان برای میانجی گری میان دولت اسلام آباد و طالبان پاکستان، شکست خورده و آتش بس یکماهه ای که با پا درمیانی سراج الدین حقانی میان دوطرف متخاصم برقرار شده بود، منجر به صلح پایدار نشد.

مشکل اینجاست که دولت اسلام آباد در رابطه با طالبان پاکستان حاضر نیست از الگویی پیروی کند که موجب به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان شد. به بیان بهتر، تحریک طالبان پاکستان که از نظر رژیم اسلام آباد یک گروه «تروریستی» به حساب می آید، در صدد برافراشتن «دولت اسلامی» مبتنی بر «شریعت» در پاکستان است؛ همان کاری که طالبان در افغانستان انجام دادند؛ اما اسلام آباد چنین خواسته ای را برنمی تابد و در صدد خلع سلاح بی قید و شرط طالبان پاکستان است.

از جانب دیگر، رهبران طالبان افغانستان نیز تاکنون حاضر نشده اند تسلیم فشارهای رو به افزایش اسلام آباد برای سرکوب و مهار طالبان پاکستان شوند و در مقابل، از پاکستان خواسته اند مانع از نفوذ تروریست های داعش از خاک آن کشور به افغانستان شوند.

افزون بر این، تنش های ارضی و مرزی نیز میان دو کشور بار دیگر اوج گرفته و در پی حملات توپخانه ای اخیر بر ولسوالی های مرزی کنر از سوی نظامیان پاکستانی، خصومت های دیرینه میان دو کشور همسایه علیرغم حاکمیت طالبان در افغانستان بار دیگر در حال زنده شدن است.

با این حساب، پاکستان در صدد کنترل طالبان است و نمی خواهد شاهد تمرد رهبران دولت کنونی کابل از دستورات سران اسلام آباد و جنرال های راولپندی باشد؛ زیرا تصور می کند که اکنون افغانستان به طور کامل، تبدیل به عمق استراتژیک پاکستان شده و مستعمره مستقیم آن کشور به حساب می آید.

با اینهمه، به احتمال قوی، رهبران دولت اسلامی طالبان هرگز با این ایده موافق نیستند و به این ترتیب، تنش میان دوطرف در حال اوج گرفتن است.

در چنین شرایطی پاکستان تلاش خواهد کرد که از اهرم فشارهای مختلف برای کنترل دولت طالبان استفاده کند که یکی از آنها امتیاز دادن به رهبران پیشین مجاهدین است که اکنون به ترکیه و کشورهای دیگر گریخته اند.

با این حساب، تحرکات تازه پاکستان به ابتکار سران آی اس آی یک معنای مهم برای دولت طالبان در کابل دارد و آن اینکه دخالت پاکستان در امور داخلی افغانستان، هرگز به نفع طالبان نیست؛ زیرا آنچه پاکستان در قبال حمایت از طالبان، مطالبه می کند هم با آرمان های اسلامی طالبان در تعارض است و هم استقلال و حاکمیت ملی و تمامیت ارضی افغانستان را نفی و نقض می کند.

بنابراین، پیش از آنکه سران آی اس آی بتوانند در تبانی با مهره های سوخته، رهبران فراری و عناصر آشوب طلب دیگر، مجاری دخالت های پایدار خود در امور داخلی افغانستان را باز نگه دارند تا با اعمال فشار بر طالبان از آنها امتیاز بگیرند، رهبران طالبان باید در اقدامی هوشمندانه، گام های سازنده ای را برای کسب مشروعیت ملی، تشکیل دولت فراگیر‌ و مشارکت اقوام و اقلیت های دیگر در قدرت در چارچوب یک توافق جامع سیاسی با همه طرف های داخلی و نمایندگان واقعی اقوام و جریان های سیاسی و قومی کشور بردارند و به این ترتیب، اجازه ندهند که کشورهای سلطه جوی بیگانه زیر عناوین گوناگون، حاصل نزدیک به سه دهه مبارزه طالبان و دیگر اقشار و جریان های افغانستان را به سود اهداف سلطه جویانه و منافع غیرمشروع خود، مصادره کنند.