رجوع
طرح جدید آمریکا برای افغانستان؛ جاسوسان به جای سربازان
تاريخ النشر: 1390/12/20 0:0رمز الخبر: 9112المصدر: آژانس خبری ایرکا
ایالات متحده آمریکا با طرح جایگزین کردن نیروهای ویژه خود تحت کنترل سازمان سیا پس از سال 2014 تهدیدات گسترده ای را برای افغانستان و دیگر کشورهای منطقه ایجاد خواهد کرد.
بر اساس گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس قرار است سازمان اطلاعات مرکزی امریکا موسوم به 'سیا' بعد از سال 2014 کنترل نیروهای ویژه این کشور در افغانستان را در اختیار گیرد و با وجود حضور نیروها، کاخ سفید ادعا کند که آن ها عقب نشینی کرده اند. این طرح هنوز در اختیار 'لئون پانتا' وزیر دفاع امریکا، کاخ سفید یا کمیته های نظارتی کنگره قرار نگرفته است. در این گزارش آمده است یک جنگ با مدیرت سازمان سیا هرگونه پتانسیل پاسخ گویی و شفاف سازی را منتفی می سازد؛ چرا که فعالیت و هزینه های مالی آن باید محرمانه بماند و به روزنامه نگاران یا دیگر شکل های نظارتی پاسخ گویی صورت نخواهد گرفت. این طرح را یک مقام ارشد دفاعی در حالی فاش کرد که امریکا سعی بر حفظ اشغالگری خود در افغانستان دارد. با این وجود، دولت اوباما می تواند وانمود کند که به وعده خود برای عقب نشینی از این کشور جنگ زده در سال 2014 عمل کرده است.
در ثور ماه (می 2011) لئون پانتا که ریاست سازمان اطلاعات مرکزی امریکا ( سیا) را بر عهده داشت با دستور باراک اوباما به عنوان وزیر دفاع منصوب شد. او بر مسندی تکیه زد که متعلق به رابرت گیتس بود. در مقابل ژنرال دیوید پترائوس هم که فرمانده نیروهای آمریکایی در افغانستان بود جای خود را به جان آلن داد و بر کرسی لئون پانتا تکیه زد. این حرکت باراک اوباما به این معنا است که همچنان استراتژی 'سربازان به جای جاسوس ها و جاسوس ها به جای سربازان' در کاخ سفید ادامه خواهد داشت. نتیجه این موازی کاری ها در دستگاه نظامی و اطلاعاتی ایالات متحده این است که اکنون تشخیص این دو بخش از هم عملا غیر ممکن شده است. به عبارتی تغییر در روند جاسوسی- نظامی افغانستان با پیش درآمد تغییر در سازمان سیا و وزارت دفاع آغاز شد.
تحلیل محتوایی
-----------------
از اقدام امریکا در جایگزین کردن سیا به جای وزارت دفاع می توان چند نکته را به شرح ذیل استنباط کرد:
1- امریکا در برنامه های خود در قبال جنگ افغانستان همواره استراتژی خود را تغییر می دهد. برخی از استراتژی های امریکا در افغانستان شامل فعالیت صرف نظامی در این کشور در سالهای اولیه حمله به افغانستان، مقصر اعلام کردن پاکستان در ناامنی ها، تغییر در فرماندهان نظامی افغانستان و تقلید از استراتژی های به اجرا گذاشته شده در عراق، مذاکره با طالبان، تغییر ماموریت از فعالیت های سخت افزارانه به اقدامات نرم و به قول پانتا فعالیت های آموزشی و غیره می گردد. این تغییرات بیانگر ناکارامدی استراتژی امریکا در افغانستان است که در نهایت واشنگتن تصمیم گرفته نیروهای ویژه ای را تحت کنترل سازمان سیا در این کشور مستقر کند.
2- آزمایش راهکار های گوناگون در افغانستان بیانگر شناخت ناقص از اوضاع این کشور، برنامه ریزی ناقص و اهداف بلندپروازانه امریکا در افغانستان است.
3- تغییراتی که در راس سازمان سیا و وزارت دفاع انجام شده بود اکنون تکمیل می شود و دوباره نیروهای ویژه با مدیریت دیوید پترائوس فعالیت خواهند کرد. اما این بار ماهیت اطلاعاتی و جاسوسی اقدامات برجسته تر خواهد شد.
4- با قرار گرفتن ابتکار عمل در دست نیروهای سیا، میزان پاسخگویی دولت در قبال وظایف خود به بهانه هایی همچون جلوگیری از افشای اسرار فراهم خواهد شد و دولت خود را از زیر بار انتقادات رها می کند. به خصوص که اخیرا 'میت رمنی' نامزد جمهوری خواه ریاست جمهوری امریکا انتقادات پر شدتی را علیه سیاست های اوباما در قبال افغانستان مطرح می کند.
5- با تبدیل شدن افغانستان به یک پایگاه اطلاعاتی در آسیا امکان کنترل و نفوذ در کشورهایی همچون هند، چین، روسیه و آسیای مرکزی فراهم می شود. بر اساس استراتژی نظامی جدید امریکا، رییس جمهور این کشور می خواهد با وجود تلاش برای کاهش بودجه نظامی کشورش در سال 2013 نفوذ ایالات متحده را در منطقه آسیا – پاسیفیک تقویت کند. به عبارتی دو هدف کاهش بودجه و افزایش نفوذ همزمان دنبال می شود. با خروج نیروهای نظامی و ورود نیروهای ویژه زیر نظارت سازمان سیا، دو هدف ذکر شده محقق خواهد شد.
اما همچنان یک سوال اساسی باقی می ماند که امریکایی ها در حالی که به دنبال مذاکره با طالبان هستند و می خواهند از افغانستان در سال 2014 خارج شوند چرا تصمیم گرفته اند نیروهای امنیتی خود را در افغانستان مستقر کنند به عبارتی پس از گذشت حدود 11 سال از جنگ افغانستان دلیل فعالیت های اطلاعاتی و جاسوسی در افغانستان چیست؟ اگر فعالیت های اطلاعاتی و جاسوسی به عنوان پشتوانه فعالیت های نظامی با هدف پیروزی در جنگ است چرا پس از خروج نیروهای نظامی این امر عملیاتی می شود؟ یکی از دلایل این اقدام آنست که امریکا می تواند خروج نظامیان خود را تسریع نماید و همچنین با ایجاد مانع در برابر ورود طالبان به لایه های امنیتی، چالش جدیدی را که برای پلیس و نهادهای اطلاعاتی افغانستان ایجاد شده تا حدی مرتفع نماید. این تغییر در تصمیمات استراتژیک نشان می دهد که بی تردید اهمیت جنگ در افغانستان بیش از شکست طالبان است. به عبارتی یا امریکایی ها خواهان مذاکره واقعی با طالبان نیستند و یا امیدی به نتیجه بخش بودن مذاکره با طالبان ندارند.
نگرانی کشورهای منطقه از ادامه حضور سازمان سیا در افغانستان
----------------------------------------------------------------------
با این تصمیم امریکا، فضای منطقه بشدت امنیتی خواهد شد به عبارتی موج وسیعی از تهدیدات اطلاعاتی – امنیتی از اقیانوس هند – دریای عمان تا شمال روسیه و مرزهای چین و تمامی کشورهای آسیای مرکزی را در بر خواهد گرفت. در درجه اول خطرات این تغییر دامن گیر کشور افغانستان خواهد شد. نیروهای سیا جزو اولین گروههایی بودند که پس از 11 سپتامبر وارد افغانستان شدند. پس از دخالت امریکا در بانک ها، فعالیت هایی مثل مواد مخدر و فعالیت های مستشاری، اکنون اطلاعات محرمانه افغانها نیز در امان نخواهد بود. دخالت امریکایی ها حتی به سیاست خارجی افغانستان نیز گسترش یافته است تا جایی که امریکا بدون هماهنگی با افغانها زمینه مذاکره یکجانبه با طالبان را فراهم کرده و دولت حامد کرزی را در عمل انجام شده قرار دادند. همواره انجام فعالیت های اطلاعاتی – جاسوسی و مشارکت با سازمان های جاسوسی نیازمند استفاده از راهکارهای خارج از چارچوب است . بنابراین فعالیت کارامد سازمان سیای امریکا نیازمند برهم زدن سلسله مراتب و چارچوب های قانونی افغانستان است. افغانها هنوز طرح هایی که از سوی غرب برای تقسیم افغانستان و یا واگذاری بخشهایی از آن به پشتون ها را دنبال می کرد فراموش نکرده اند. در این رابطه روزنامه نیویوریک تایمز می نویسد: 'در پی خروج نظامیان آمریکایی از عراق و برنامه خروج این نیروها از افغانستان، ماموران 'آژانس اطلاعات مرکزی امریکا' موسوم به 'سیا' سال ها در قالب جاسوس های مخفی در این دو کشور باقی خواهند ماند. قرارگاههای سیا در کابل و بغداد، بزرگترین دفاتر سیا در خارج از مرزهای آمریکا هستند.' به گزارش منابع آمریکایی، عملیات های تهاجمی سیا در افغانستان قوی تر است. وظایف سیا در افغانستان عبارتست از: برقراری توازن قوا در برابر طالبان، حمایت از دولت کابل، دسترسی به باندهای فرودگاههای افغانستان برای ایجاد سهولت در نشست و برخاست هواپیماهای بدون سرنشین 'سیا' و شکار نیروهای باقی مانده القاعده در پاکستان. عمده ماموران سیا در پایگاههای این سازمان در کابل و پایگاه هوایی آمریکا در 'بگرام' در شمال کابل مستقر خواهند شد.
هندی ها در گذشته از خروج امریکا از افغانستان نگران بودند اما برای تحقق اهداف خود قرارداد همکاری استراتژیکی را با افغانستان امضا کردند تا جلوی هرگونه تهدید خارجی از کانال این کشور را بگیرند. هرچند که اکنون تا حدی از نگرانی هند کاسته شده اما مقامات این کشور نسبت به فعالیت های اطلاعاتی و جاسوسی امریکا در کشور خود مطمئن نیستند زیرا پس از افشای اسناد موسوم به 'ویکی لیکس' مبنی بر تلاش امریکا در انجام فعالیت های جاسوسی در هند، مقامات دهلی نو خود را از اقدامات غیر اخلاقی امریکایی ها مصون نمی دانند.
تقریبا به همان میزان که افغانستان از حضور نهادهای اطلاعاتی امریکا هراسان است پاکستان نیز نسبت به این موضوع نگران است زیرا کشته شدن بن لادن نتیجه یک فعالیت اطلاعاتی سطح بالا در خاک پاکستان بود. اکنون که موضوع تجزیه بلوچستان پاکستان در دستور کار امریکا قرار گرفته، نگرانی مقامات پاکستان افزایش خواهد یافت زیرا در گذشته که خبری از فعالیت های جاسوسی نبود، تحرکات دیپلمات های امریکا در بلوچستان پاکستان سبب واکنش اسلام آباد و ایجاد محدودیت از سوی آن کشور برای دیپلمات های امریکا شد. پاکستان که در مرکز فعالیت های فرماندهی پاسیفیک نیروهای امریکایی قرار دارد با تقویت فعالیت های جاسوسی از سوی امریکا در افغانستان بی تردید به یکی از مهمترین اهداف جاسوسی تبدیل خواهد شد. مقامات امریکا بارها اعلام کرده اند در صورتی که مطمئن شوند ملاعمر در پاکستان مستقر شده است دوباره به خاک پاکستان تجاوز خواهند کرد. اطمینان از حضور ملاعمر و یا دیگر سران طالبان در پاکستان نیازمند فعالیت جاسوسی است . پس از آنکه امریکا با فشار اسلام آباد پایگاه شمسی در ایالت بلوچستان پاکستان را تخلیه کرد، اکنون افغانستان می تواند مقر جدیدی باشد که جایگزین این پایگاه می گردد.
بی تردید محدوده فعالیت های جاسوسی سازمان سیا در افغانستان پس از 2014 به چین نیز سرایت خواهد کرد. رصد فعالیت های نظامی چین از موضوعاتی است که پس از اعلام میزان بودجه پکن توسط مقامات این کشور، نگرانی سیاستمداران واشنگتن را بر انگیخته است. اخیرا چین اعلام کرده است که بودجه فعالیت های نظامی خود را 2/11 درصد افزایش خواهد داد. این امر در واکنش به استراتژی نظامی اوباما است . کارشناسان و تحلیل گران معتقدند که درصد اعلام شده توسط چین برای مدرن سازی ارتش کمتر از میزان واقعی است. چینی ها معتقدند که: ' این میزان از بودجه نظامی برای کشوری که دارای 3/1 میلیارد جمعیت و سرزمین بزرگ و سواحل طولانی است در مقایسه با سایر کشورها ناچیز است. در حالی که بودجه نظامی انگلیس و امریکا 2 درصد تولید ناخالص داخلی این کشورها را تشکیل می دهد، بودجه نظامی چین 2/1 درصد تولید ناخالص داخلی این کشور در سال 2011 است .' فعالیت اطلاعاتی علیه پکن و کسب اطلاعات دقیق از کمیت و کیفیت اقدامات نظامی تنها بخشی از پروژه جاسوسی امریکا علیه چین است .
روسیه یکی دیگر از کشورهایی است که از فعالیت های جاسوسی امریکا در افغانستان نگران خواهد بود. علاوه بر کشور روسیه، آسیای مرکزی به عنوان منطقه ای که حیات خلوت مسکو خوانده می شود نیز از این تهدید در امان نخواهد بود. پایگاه ماناس امریکا در قرقیزستان – در صورتی که همچنان برقرار باشد- می تواند مکمل فعالیت های اطلاعاتی سازمان سیا در افغانستان قرار گیرد. قبل از اعلام طرح واشنگتن مبنی بر جایگزینی سیا با وزارت دفاع در افغانستان، 'اندری اویتیسیان' سفیر روسیه در کابل، به عنوان تریبون مسکو در آذر ماه ( نوامبر 2011) اعلام کرد که ضمن تاکید بر حق مسلم کشورها در مورد انعقاد توافقنامه های بین المللی با سایر کشورها، هر کشوری در یک منطقه خاص و در کنار چند کشور دیگر زندگی می کند و ما هم در این منطقه در کنار افغانستان زندگی می کنیم که بطور قطع امن ترین جای جهان نیست. اویتیسیان معتقد است: با توجه به وجود دو تهدید تروریسم و مواد مخدر در منطقه، ما باید به دقت تحولات این حوزه را مد نظر داشته باشیم. با این حال ما هنوز متقاعد نشده ایم که حضور نظامی بلند مدت نیروهای خارجی در افغانستان می تواند به تامین امنیت در منطقه کمک کند. وی اعلام کرده است که مسکو به حمایت از نیروهای خارجی تا سال 2014 ادامه می دهد ولی می خواهد نتایج حضور نیروهای خارجی در افغانستان را ببیند اما اگر پس از 2014 نیز حضور تعدادی از نیروهای خارجی در این کشور لازم بود در آن صورت ما باید اطلاع دقیقی از اقدامات سربازان و پایگاه های نظامی که قرار است در افغانستان بمانند در اختیار داشته باشیم. 'سرگئی لاوروف' وزیر خارجه روسیه، اول آذر ماه (22 نوامبر) طی اظهاراتی اعلام کرده است که این کشور نیاز دارد تا طرح های دولت آمریکا در خصوص ایجاد پایگاه های نظامی در افغانستان بعد از خروج نیروهای نظامی آمریکایی از این کشور در سال 2014 را بطور کامل روشن سازد. از نظر لاوروف در عرصه سیاسی وسیعتر، لازم است تا منافع سایر کشورهایی که در این منطقه نا آرام هستند و بطور مستقیم تحت تاثیر اتفاقات روی داده در افغانستان قرار دارند هم مورد توجه قرار گیرد. هنوز روسیه تظاهرات اخیری را که در مسکو به راه افتاد فراموش نکرده همچنین انقلابهای رنگین و مخملی در کشورهای آسیای مرکزی که گفته می شود مبتنی بر فعالیت های اطلاعاتی – جاسوسی امریکا بود سبب شده روسیه نسبت به هرگونه فعالیت امریکا در منطقه با عینک بدگمانی بنگرد.
به نظر می رسد که بیشترین حساسیت نسبت به فعالیت های جاسوسی امریکا در افغانستان از جانب ایران باشد. هرچند ایران در چندین نبرد اطلاعاتی – امنیتی با امریکا در افغانستان موفق بوده که مهمترین آن کنترل و در اختیار گرفتن هواپیمای جاسوسی امریکا است اما شیطنت های امریکا همواره سبب شده ایران از زمان حضور امریکا در افغانستان نسبت به مرزهای شرقی خود بیش از پیش حساس باشد. در گذشته نیز به کرات از استان های شرقی جمهوری اسلامی ایران خبرهایی مبنی بر انجام فعالیت های جاسوسی گزارش شده بود. هر چند ایران همواره از سوی امریکا متهم به انجام فعالیت های جاسوسی و خرابکارانه علیه ایالات متحده در عراق، افغانستان و برخی دیگر از کشورها شده است اما به دام افتادن پهپاد امریکا در ایران و اعترافات 'عبدالمالک ریگی' سرکرده گروه تروریستی جندالله متقن ترین دلایل برای پاسخ به این گونه از ادعاهای امریکا علیه ایران است. بخشی از نزاع همه جانبه ایران و امریکا را نزاع اطلاعاتی – جاسوسی تشکیل می دهد که گفته می شود بخشی از ماموریت ناو امریکا در خلیج فارس اقدام در این حوزه است . زمزمه هایی در گذشته در مورد حضور تعدادی از نیروهای رژیم صهیونیستی در غرب افغانستان وجود داشت که ظاهرا این نیروها توسط ناتو در پایگاه هوایی شیندند مستقر شده و مشغول فعالیت هستند. بر این اساس بازسازی این پایگاه توسط ناتو می تواند یکی از برنامه های مخفی این سازمان به منظور آسیب رساندن به جمهوری اسلامی ایران و ارتقای فعالیت های جاسوسی رژیم اشغالگر قدس در منطقه باشد.