نشریه اینترنتی «نیوعرب» یا «دنیای جدید عربی»؛ در اواخر ژانویه امسال کریمخان- دادستان کل دیوان کیفری بینالمللی- اعلام کرد که دستور بازداشت و دستگیری هیبتالله آخوندزاده رهبر طالبان و عبدالحکیم حقانی رئیس قوه قضائیه طالبها را به دلیل «مسئولیت جنایی در آزار و شکنجه دختران و زنان افغان» صادر کرده است.
از زمان بازگشت طالبان به قدرت در آگوست 2021 تاکنون؛ این مسلماً مستقیمترین بیانیه بینالمللی برای پاسخگو کردن سران طالبان است و البته تاکیدی دوباره بر این ادعا که فهرست ظالمانه فرمانهای متوالی طالبان- که شماری از ظالمانهترین احکام علیه زنان و دختران را شامل میشوند- نه فقط صرفاً یک سری سیاستهای حکومتی، بلکه موضوعاتی عمیقا جنایتکارانه هستند.
طالبان که شاید عقیده دارد که میتواند بر محور حامیانش تکیه کند، به احتتتمال زیاد به زودی با انزوای فزایندهای تحت قوانین بینالمللی مواجه خواهد شد- به خصوص به شرطی که روند موفقیتآمیز صدور احکام دیوان کیفری بینالمللی باعث دشواریهای ملموس و محسوسی در تجارت و تعامل کشورهای مختلف با رژیم حاکم بر افغانستان شود. این قضیه همچنین میتواند جناحهای داخلی طالبان را با این پرسش مواجه کند که آیا رهبری طالبان در حال ترسیم مسیری پایدار است، یا این که برعکس، کشور را به سمت انزوای عمیقتری هدایت میکند که این نیز به نوبه خود میتواند به درگیریهای داخلی نیز منتهی شود!
چرا دیوان کیفری بینالمللی؟!
در حال حاضر زنان افغان به هیچ راه و روشی مناسبی در داخل کشور نمیتوانند خواهان عدالت و مقابله با آزار و اذیت جنسیتی شوند. سازمان زنان سازمان ملل متحد در گزارشی که در دسامبر 2023 منتشر شده؛ تأکید کرده که روند قانونی رسیدگی به شکایات زنان در افغانستان به شدت با تفسیرهای سفت و سخت از قوانین شریعت محدود شده است.
این سیستم غیر منعطف به شدت به مکانیسمهای میانجیگری غیررسمی [و به اصطلاح: کدخدامنشی] متکی است که نه تنها امنیت زنان را به خطر میاندازد، بلکه آنها را مجبور میکند تا عدالت را از محلها یا کسانی بخواهند که خود نقش زیادی در بیعدالتی یا سوءاستفادهگری دارند- و به عبارتی زنان را عملاً از دسترسی معنادار به عدالت محروم میکند. این گزارش همچنین خاطرنشان کرد که مکانیسمها و سیاستهایی که قربانیان را قادر میسازد از حمایت و جبران خسارت قانونی برخوردار شوند، از زمان تسلط طالبان «همگی ناپدید شدهاند».
در دو سال گذشته، زنان افغان- چه در داخل و چه در خارج از کشور- در کنار سازمانهای غیر دولتی بینالمللی خواهان اعلام و معرفی طالبان به عنوان عامل آپارتاید جنسیتی شدهاند. آنها استدلال میکنند که آزار و شکنجه تنها جلوه پاکسازی سیستماتیک زنان و دختران افغان توسط طالبان نیست و تنها از این طریق نمیتوان دامنه سرکوب عمدی زنان توسط طالبان را به تصویر کشید.