سفارت‌خانه‌ها به عنوان نمایندگان رسمی کشورها در خارج از مرزهای ملی، نقش حیاتی در حفظ منافع اتباع خود و ارایه خدمات کنسولی ایفا می‌کنند. با این حال، زمانی که اداره این نهادها از چارچوب قانونی و نظارت مرکزی خارج شود، مشکلات جدی برای شهروندان و مشتریان آن‌ها به وجود می‌آید. سفارت افغانستان در تهران، که پس از تسلط طالبان بر افغانستان تحت مدیریت این گروه قرار گرفته، نمونه‌ای از چنین وضعیتی است. این سیاهه به بررسی بی‌قانونی‌ها و مشکلات ناشی از مدیریت غیرشفاف و غیرقانونی این سفارت می‌پردازد.

بی‌قانونی در اداره سفارت:
یکی از مهم‌ترین مشکلات فعلی سفارت افغانستان در تهران، عدم رعایت قوانین و مقررات اداری است. گزارش‌ها حاکی از آن است که کارکنان سفارت بدون اطلاع و نظارت سفیر و وزارت امور خارجه افغانستان، اقدام به اعمال قانون و تصمیم‌گیری‌های خودسرانه می‌کنند. این امر نه تنها نظم اداری را مختل کرده، بلکه موجب سلب اعتماد اتباع افغانستان به این نهاد رسمی شده است. چنین رویه‌هایی نشان‌دهنده فقدان مدیریت سالم در سفارت است.

ضایع شدن حقوق مراجعان:
یکی از بارزترین پیامدهای این بی‌قانونی، ضایع شدن حقوق مراجعین و اتباع افغانستان است. بسیاری از مراجعه‌کنندگان به سفارت از عدم رعایت حقوق خود شکایت دارند. به عنوان مثال، در فرآیند تمدید پاسپورت، کارکنان سفارت بدون توجه به مدت اعتبار باقی‌مانده پاسپورت، ابتدای تاریخ تمدید را از روز مراجعه مهاجرین برای تمدید محاسبه می‌کنند. این رویه غیرمنطقی و غیرقانونی باعث می‌شود ماه‌ها یا چند سال از اعتبار پاسپورت افراد هدر رود، در حالی که در اکثر موارد پاسپورت آن‌ها چند ماه و یا چند سال اعتبار قانونی داشته اند، زیرا همه مردم که در روزهای ختم اعتبار پاسپورت، برای تمدید مراجعه نمی‌کند، این جانب به چشم خود مشاهده کردم که یکی از مهاجرین ده ماه از اعتبار پاسپورتش باقی مانده بوده که برای تمدید مراجعه می‌کند و آن مدت باقی مانده باطل شده بود. این اقدام نه تنها حقوق مهاجرین را نقض می‌کند، بلکه بار مالی اضافی نیز بر دوش آن‌ها تحمیل می‌کند. چنین رویه‌ای در هیچ کشوری به عنوان یک روش سالم و قانونی وجود نداشته و ندارد. حتی در تاریخ سیاسی افغانستان نیز چنین رویه‌ای سابقه‌ای ندارد. این یک اقدام خودسرانه است که به نظر می‌رسد کارکنان سفارت بدون اطلاع و نظارت سفیر، آن را اجرا می‌کنند.

تاثیرات منفی بر مهاجرین افغانستانی:
مهاجرین افغانستانی در ایران، که عمدتاً به دلایل اقتصادی و امنیتی به این کشور پناه آورده‌اند، از جمله آسیب‌پذیرترین گروه‌هایی هستند که تحت تأثیر این بی‌قانونی‌ها قرار می‌گیرند. تمدید پاسپورت به عنوان یکی از اساسی‌ترین خدمات کنسولی، برای این افراد از اهمیت حیاتی برخوردار است. با این حال، رویه‌های غیرقانونی و خودسرانه سفارت، باعث ایجاد مشکلات جدی در زندگی روزمره آن‌ها شده است. این موضوع نه تنها به حقوق فردی آن‌ها لطمه می‌زند، بلکه می‌تواند به مشکلات امنیتی و قانونی برای آن‌ها در کشور میزبان منجر شود.

سفارت طالبان در تهران به عنوان نماینده رسمی دولت افغانستان، موظف است تا خدمات کنسولی را مطابق با قوانین بین‌المللی و منشورهای حقوق بشری ارایه دهد. با این حال، تحت مدیریت طالبان، این نهاد به مرکزی برای بی‌قانونی و نقض حقوق اتباع افغانستان تبدیل شده است. ضروری است که دولت طالبان بخصوص وزارت خاجه طالبان به این وضعیت توجه کرده و اقدامات لازم را برای احقاق حقوق مهاجرین افغانستانی و بهبود عملکرد این سفارت انجام دهند. دولت طالبان خود را تنها از طریق نظارت دقیق و بازگرداندن حاکمیت قانون می‌توان به این مشکلات پایان داد و اعتماد از دست رفته اتباع افغانستان را بازگرداند.