اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در نشست امروز دوشنبه، 27 اسد/ مرداد، در جمع خبرنگاران، درباره مشکلات امسال در روند صدور ویزای اربعین حسینی برای زائران داخل افغانستان و نارضایتیهای مردم پاسخ داد.
بقایی با بیان اینکه امسال تعداد زائران افغانستان که به عتبات عالیات مشرف شدند، در مقایسه با سالهای قبل خیلی کمتر بوده است، در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه هیچ زائری از داخل افغانستان نتوانسته به عراق سفر کند، این ادعا را تکذیب کرد و گفت: «اینطور نبوده است.»
وی ابراز امیدواری کرد که از تجربه امسال برای رفع مشکلات مربوط به سفر زائران اربعین افغانستان در سال آینده استفاده شود.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران با بیان اینکه در این روند، مهم مقصد و کشور عراق است، توضیح داد: «کسانی میتوانستند از مسیر ایران عبور کنند که از قبل ویزای عراق را دریافت کرده بودند و همین موضوع مشکلاتی را ایجاد کرد.»
وی تأکید کرد: «جمهوری اسلامی ایران مواردی که مربوط به آن بود و میتوانست در روند صدور ویزای زائران افغانستان سهولت ایجاد کند، انجام داد.»
بقایی بار دیگر ابراز امیدواری کرد که با استفاده از تجربه امسال، سال آینده در خدمت زائران بیشتری از افغانستان برای اربعین حسینی باشیم.
در همین حال، یک خبرنگار عراقی در تهران در مورد مشکل زائران افغانستان اربعین حسینی و عدم صدور ویزای عراق گفت، وزارت داخله عراق در این مورد اعلام کرده که آنها از وزیر داخله افغانستان درخواست کرده بودند در نشستی چهارجانبه پیرامون حضور زائران افغانستان در اربعین حسینی با وزرای داخله ایران و پاکستان در تهران شرکت کند، اما طرف افغانستان به این درخواست پاسخ مثبت نداده است.
به گفته این خبرنگار عراقی، دولت این کشور در مسأله تسهیل سفر زائران کشورهای مختلف، به دنبال توافق با دولتهای این کشورهاست، به همین خاطر، به دلیل عدم توافق با حکومت افغانستان، امسال صدور ویزا برای زائران داخل این کشور با مشکل مواجه شد.
اربعین حسینی امسال در حالی سپری شد که برای زائران افغانستان، ویزای زیارتی از سوی کشورهای عراق و ایران به صورت کاروانی و مانیفستی صادر نشد. مسئول کمیته هماهنگی اربعین افغانستان پیش از این در مصاحبه با خبرنگاران گفته بود که زائران افغانستان با تمام آرزوهایشان، به دلیل عدم هماهنگی لازم میان دولتهای عراق و ایران، امسال نتوانستند ویزای زیارتی را به شکل کاروانی و رایگان اخذ کنند.
سید رضا حسینی میثم، مسئول کمیته هماهنگی اربعین افغانستان، نیز گفته بود که سفیر جمهوری اسلامی ایران صریحاً به شورای علما و مسئولان شرکتهای زیارتی اعلام کرد که اگر ویزای عراق را به دست آورید، ویزای ایران نیز به صورت رایگان صادر خواهد شد؛ در غیر اینصورت، پروسه ویزای رایگان بسته میشود.
به گفته آقای میثم، سفارت ایران در حالی روز جمعه گذشته را آخرین مهلت اعلام کرد که در این فاصله کوتاه، صدور ویزای عراق و ایران امکانپذیر نبود. در نتیجه، برنامه اعزام زائران افغانستان نیز همچون گذشته ممکن نشد. هرچند که تعدادی ویزای یکبار ورود را گرفته و شاید وارد ایران شده باشند و به زیارت مشرف شوند، اما پروسه اربعین به شکل کاروانی بههم خورد.
حسینی در پاسخ به این پرسش که آیا کشور عراق عمداً و بهصورت برنامهریزیشده به زائران افغانستان ویزا صادر نکرد؟ گفت: باید این سؤال را مسئولان کشورهای ایران و عراق پاسخ دهند که چرا امسال چنین وضعیتی برای زائران افغانستان پیش آمد. اما آنچه مسلم است، هیچگونه کمکاری از سوی شرکتهای زیارتی صورت نگرفته است.
او شرکتهای زیارتی و اتحادیهها را در این زمینه مقصر ندانست و تأکید کرد که برنامه اعزام زائران اربعین از مدتها پیش از سوی این شرکتها پیگیری شده بود، اما متأسفانه ناهماهنگی میان ایران و عراق سبب شد که سرنوشت صدور ویزای این دو کشور تا روزهای پایانی، مبهم و نامشخص باقی بماند.
حسینی معتقد است که اگر عراق و ایران قصد صدور ویزای رایگان و مانفیستی برای زائران افغانستان را داشتند، باید این موضوع را بسیار زودتر اعلام میکردند؛ کاری که نکردند. البته وزارت داخله عراق در ابتدای امر اعلام کرده بود که بعد از محرم، صدور ویزا به شکل الکترونیکی آغاز میشود تا هر کس بتواند خودش ویزا بگیرد، اما این موضوع به شکل گروهی و کاروانی اعلام نشد.
وی دلیل عمده عدم صدور ویزای ایران و عراق را ناهماهنگی میان این دو کشور دانست و گفت: «در سال 1404، کشورهای ایران و عراق در صدور ویزا آنقدر تعلل کردند که دیگر عملاً هیچ کاری نمیتوان انجام داد.»
آقای حسینی در پاسخ به اینکه آیا دولت افغانستان در این زمینه میتوانست نقشی ایفا کند تا پروسه سریعتر پیش برود و کار به اینجا نکشد؟ گفت: دولت افغانستان با عراق روابط دیپلماتیک ندارد، بنابراین امکان مراوده نیز وجود ندارد. پس نمیتوان انتظار داشت که مقامات دو کشور به توافق و تفاهم برسند. تمام کارهای زائران افغانستان تنها تا ورود به خاک عراق و همچنین خروج از طریق ایران قابل انجام است.