شماری از عالمان دینی، متنفذان و بزرگان جامعه شیعه افغانستان، امروز جمعه، 6 سنبله، به مناسبت فرارسیدن میلاد النبی (ص) در مسجد الزهرا در کابل گردهم آمدند و خواستار توجه طالبان به خواستهها و مطالبات جامعه شیعه شدند.
منابع میگویند در این گردهمایی از شماری از مقامهای طالبان، از جمله ملا حسن آخند، رئیسالوزرای طالبان، عبدالسلام حنفی و وزیر سرحدات و قبایل نیز دعوت شده بود؛ اما نورالحق انور، رئیس اداره امور طالبان، در این مراسم حضور یافت.
مطالبات شیعیان؛ از احوال شخصیه تا حضور در ساختار حکومت
سیدحسین عالمی بلخی، عضو شورای علمای شیعه افغانستان، در این گردهمایی بار دیگر خواستار توجه طالبان به خواستهها و مطالبات شیعیان شد و از آنچه بیتوجهی طالبان به این مطالبات خواند، انتقاد کرد.
عالمی بلخی با اشاره به بیانیه شورای علمای شیعه افغانستان که پیش از این برای رهبر طالبان در قندهار فرستاده شده بود، گفت که تاکنون پاسخی به این خواستهها داده نشده است.
او با تأکید بر ادامه پیگیری مطالبات شیعیان افغانستان، خواستار بهرسمیتشناختن و رعایت احوال شخصیه شیعیان و رسیدگی جدی طالبان به خواستههای این جامعه شد.
بلخی همچنین خواستار حضور شیعیان در ساختار حکومت طالبان شد و گفت برای رسیدگی به مشکلات و مطالبات شیعیان باید یک کمیته مشخص تشکیل شود تا خواستههای این جامعه را بهگونه مستقیم با حکومت در میان گذاشته و روند رسیدگی به آنها را دنبال کند.
او تأکید کرد که مطالبات جامعه شیعه نباید تنها در حد وعده و سخن باقی بماند و طالبان باید برای پاسخگویی به این خواستهها اقدام عملی انجام دهند.
در مقابل، نورالحق انور، رئیس اداره امور طالبان، در این مراسم سخنرانی کرد و در واکنش به مطالبات مطرحشده از سوی علمای شیعه گفت که از سخنان و مواضع آنان «بوی جمهوریت» میآید.
او همچنین ادعا کرد که در 300 سال گذشته هیچ حکومت همهشمولی در افغانستان وجود نداشته و حتی کشورهای همسایه نیز نتوانستهاند چنین حکومتی تشکیل دهند. انور حکومت فعلی طالبان را «همهشمول و اسلامی» خواند و گفت این اداره پس از شکست آمریکا و ناتو در افغانستان به وجود آمده است.
رئیس اداره امور طالبان در بخش دیگری از سخنانش درباره زمینها و شهرکهایی که از سوی این گروه غصبی اعلام شدهاند، گفت که چند روز پیش با عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان، در این مورد نشست داشته است. به گفته او، وزیر عدلیه در این نشست گفته است که «قانون برای همه است و شیعه و سنی ندارد» و اگر شهرک حاجی نبی یا هر شهرک دیگری در افغانستان دولتی اعلام شود، حکومت آن را در اختیار خواهد گرفت.
انور در ادامه از آنچه «امنیت نسبی» در افغانستان خواند سخن گفت و افزود که عدهای تلاش دارند با ایجاد جبهههای مسلحانه، امنیت کشور را مختل کنند.
«حکومت همهشمول» طالبان؛ سهم شیعیان در پنج سال گذشته چه بوده است؟
در حالی که رئیس اداره امور طالبان بار دیگر حکومت این گروه را «همهشمول» خوانده است، انتقادهای مطرحشده از سوی شماری از علمای شیعه در سالهای اخیر، تصویر متفاوتی از وضعیت این جامعه ارائه میکند.
آیت الله واعظزاده بهسودی، از علمای شناختهشده شیعه افغانستان، در ماههای اخیر از افزایش فشار بر پیروان مذهب جعفری انتقاد کرده و گفته است محدودیتها بر شیعیان، بهویژه بر دانشجویان و علمای این مذهب، افزایش یافته است. او همچنین از بیپاسخماندن درخواستهای علمای شیعه برای دیدار با رهبر طالبان انتقاد کرده و گفته است: «گوش امارت اسلامی کر است.»
پیش از این نیز سید محسن حجت در جریان محدودیتهای طالبان بر مراسم محرم، از محدودیت بر برگزاری مراسم مذهبی شیعیان و برخورد با عزاداران انتقاد کرده و خواستار احترام به مناسک این جامعه شده بود.
اما با وجود این انتقادها، طالبان نهتنها به خواستهها و مطالبات شیعیان توجه نکردهاند، بلکه فشار و محدودیتها بر برگزاری مراسم مذهبی شیعیان را نیز افزایش دادهاند.
در ساختار حکومت طالبان نیز حضور شیعیان و هزارهها در سطوح تصمیمگیری محدود است. در حال حاضر عبداللطیف نظری، معین مسلکی وزارت اقتصاد، و مدار علی کریمی بامیانی از معدود چهرههای هزاره در سطح معاونت وزارتها هستند.
با این حال، این چهرهها لزوماً نمایندگی از شیعیان و هزارهها نمیکنند؛ زیرا حضور آنان در ساختار حکومت طالبان به معنای نمایندگی رسمی از این جامعه نیست و در بسیاری از موارد، موضع آنان درباره مطالبات مطرحشده از سوی شیعیان نیز بهعنوان نمایندگی از این جامعه تلقی نشده است.
با این حال، دیده میشود که پس از پنج سال، سهم شیعیان در ساختار حکومت طالبان همچنان بسیار محدود باقی مانده و این گروه حاضر نشدهاند نمایندگان واقعی جامعه شیعه را در سطوح اصلی تصمیمگیری حکومت شریک سازند.
این نشست در حالی برگزار شد که فشارها بر جامعه هزاره و شیعه در هفتههای اخیر نیز افزایش یافته است. شماری از علما و متنفذان هزاره و شیعه در بیانیهای، عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان، را به «تبعیض سیستماتیک» و تلاش برای «کوچ اجباری» هزارهها و شیعیان متهم کردهاند.
آنان در این بیانیه به مسدودشدن قبرستان افشار دارالامان، بازداشت شماری از ساکنان سناتوریم، تخریب مسجد این منطقه، دستور تخلیه شهرک امید سبز، متوقف ساختن نشرات تلویزیون تمدن، بستن مسجد و مدرسه خاتمالنبیین و محدودیت بر فعالیت شماری از مراکز مذهبی و فرهنگی شیعیان اعتراض کردهاند.
در پی این بیانیه، وزیر عدلیه طالبان رهبران هزاره و شیعه را به دفتر خود احضار کرد؛ اما آنان از حضور در این نشست خودداری کرده و گفتهاند تنها در صورت درخواست مقامهای ارشد طالبان حاضر به گفتوگو خواهند شد.
گردهمایی امروز کابل در حالی برگزار شد که علمای شیعه بار دیگر خواستههای این جامعه را در حضور یک مقام طالبان مطرح کردند؛ خواستههایی که به گفته آنان، هنوز پس از پنج سال بیپاسخ مانده است.