منابع محلی میگویند طالبان ناوقت عصر روز گذشته، شنبه 14 سنبله، با موترهای نظامی و حضور گسترده نیروهای مسلح وارد مجموعه حوزه علمیه خاتمالنبیین شدند و از طلاب حاضر در این مرکز خواستند صحن حوزه را ترک کنند.
این درخواست با واکنش شدید طلاب و عالمان دینی روبهرو شد؛ زیرا طلاب این حوزه پس از بستهشدن ساختمانهای آن نیز به حضور خود در این مرکز ادامه داده و درسهای حوزوی و نمازهای خود را در صحن حوزه برگزار میکردند.
طالبان از ماه اسد ساختمانهای حوزه علمیه خاتمالنبیین را مهر و لاک کرده بودند. پس از آن، طلاب برای بیش از دو ماه در فضای باز و زیر آفتاب به آموزش و برگزاری نماز ادامه دادند و بارها از طالبان خواستند اجازه دسترسی آنان به ساختمانهای حوزه را بدهند.
اما درخواستهای مسالمتآمیز طلاب نتیجهای نداد و طالبان شام گذشته تلاش کردند دامنه محدودیتها را گسترش داده و صحن حوزه را نیز از حضور طلاب خالی کنند.
گزارشها نشان میدهد که این اقدام با مقاومت طلاب و سپس تجمع شماری از باشندگان کابل در اطراف حوزه همراه شده است. منابع میگویند مردم در واکنش به ورود نیروهای طالبان به جادهها آمده و در برابر این اقدام ایستادگی کردهاند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، نیروهای طالبان برای متفرقکردن مردم به زور متوسل شدهاند و در جریان این رویداد، شماری از استادان و طلاب نیز بازداشت شدهاند. تلویزیون تمدن شمار بازداشتشدگان را 28 نفر اعلام کرده است که به گفته این رسانه، چهار نفر آنان بعداً آزاد شده و 24 نفر دیگر همچنان در بازداشت طالبان قرار دارند.
تلویزیون تمدن همچنین گزارش داده است که هنگام انتقال استادان و طلاب بازداشتشده از حوزه، موترهای رنجر طالبان با مقاومت مردم روبهرو شدند و نیروهای پولیس با استفاده از چوب، چماق و سیلی، مردم را از محل دور و متفرق کردهاند.
این رسانه گفته است که در جریان این برخورد، عمامه شماری از طلاب بر زمین افتاده و زیر دستوپا شده است.
تمدن در گزارشهای خود این رویداد را برخورد شدید و خشونتآمیز طالبان با طلاب و مردم توصیف کرده و گفته است که نیروهای طالبان پس از آن برای پراکندهکردن تجمعکنندگان به زور متوسل شدهاند.
این تحولات در حالی رخ میدهد که اختلاف میان طالبان و حوزه علمیه خاتمالنبیین از ماهها پیش ادامه داشته است. طالبان مدعیاند که این حوزه و مجموعههای وابسته به آن مربوط به حزبی بوده که آیتالله محمدآصف محسنی پس از پایان دوره جهاد از آن کنارهگیری کرده بود.
مسئولان حوزه این ادعا را رد کرده و گفتهاند که اسناد و مدارک لازم برای پاسخ به ادعاهای طالبان را در اختیار دارند و آمادهاند این اسناد را در اختیار مسئولان و مراجع مربوط قرار دهند.
اما به گفته تلویزیون تمدن، تلاشها برای حل این مسئله از مسیر گفتوگو و ارائه اسناد نتیجهای نداشته و در نهایت وزارت عدلیه طالبان به جای ادامه روند تفاهم، به اقدام عملی و استفاده از زور روی آورده است.
این اختلاف در حالی شدت گرفته است که وزارت عدلیه طالبان پیش از این نیز ساختمانهای این مجموعه، از جمله بخشهای مختلف حوزه علمیه، را بسته و مهر و لاک کرده بود. هیئت مدیره حوزه نیز گفته بود که پرونده مورد اختلاف هنوز در یک مرجع قضایی زیر بررسی قرار دارد و حکم نهایی در این زمینه صادر نشده است.
اما بحران تنها به حوزه علمیه خاتمالنبیین محدود نمانده است. تلویزیون تمدن، رسانه وابسته به این مجموعه، نیز ماههاست با دستور وزارت عدلیه طالبان از ادامه فعالیت بازمانده است.
طالبان پیش از این فعالیت تلویزیون تمدن را نیز متوقف کرده و دلیل آن را وابستگی این رسانه به حزب سیاسی و استفاده از زمین دولتی عنوان کرده بودند؛ ادعایی که محمدجواد محسنی، رئیس تلویزیون تمدن، آن را رد کرده است.
آقای محسنی گفته است که تلویزیون تمدن پس از توقف فعالیت خود، تمامی امکانات لازم برای ازسرگیری نشرات را در اختیار داشت و میتوانست همان زمان فعالیت خود را دوباره آغاز کند؛ اما با درخواست و توصیه شماری از علما، بزرگان و متنفذان قومی، آنان تصمیم گرفتند برای حل مسالمتآمیز مسئله مدتی سکوت و خویشتنداری کنند.
به گفته محسنی، قرار بود مسئله از مسیر گفتوگو حل شود و درخواستهای آنان از مجراهای مسالمتآمیز پیگیری شود؛ اما او اکنون میگوید وزیر عدلیه طالبان بار دیگر به جای پایبندی به تعهدات و مسیر تفاهم، روش اعمال فشار و استفاده از زور را در پیش گرفته است.
رئیس تلویزیون تمدن در واکنش به یورش طالبان به حوزه علمیه خاتمالنبیین گفته است که ادامه سکوت دیگر توجیهی ندارد و این رسانه از این پس برای بازتاب آنچه «واقعیتهای موجود» میداند، فعالیت خود را از سر میگیرد.
تمدن اعلام کرده است که نشرات خود را با قدرت از طریق فضای مجازی و ماهواره از سر خواهد گرفت. این رسانه در عمل نیز پس از ماهها توقف، فعالیت خود را در شبکههای اجتماعی دوباره آغاز کرده است.
محسنی همچنین گفته است که طالبان با ورود به حوزه، استادان و طلاب را مورد آزار و اذیت قرار داده و شماری از آنان را بازداشت کردهاند و از این پس تمامی اسناد و مدارک مرتبط با حوزه علمیه خاتمالنبیین و تلویزیون تمدن را در اختیار افکار عمومی قرار خواهند داد.
او اعلام کرده است که اسناد مربوط به مالکیت، روند گفتوگوها و مکاتبات با وزارت عدلیه طالبان منتشر خواهد شد تا مردم بتوانند خود درباره ادعاهای مطرحشده قضاوت کنند.
همزمان، تلویزیون تمدن از قطع برق در منطقه و اطراف حوزه علمیه خاتمالنبیین نیز خبر داده است؛ اقدامی که به گفته این رسانه، پس از تشدید تنشها و حضور نیروهای طالبان در این مرکز انجام شده است.
اکنون این پرونده از یک اختلاف اداری و حقوقی فراتر رفته و به رویارویی میان نیروهای طالبان، یک مرکز بزرگ دینی و بخشی از مردم کابل تبدیل شده است؛ رویاروییای که در آن گزارشهایی از بازداشت عالمان و طلاب، برخورد با معترضان و ادامه فشار بر نهادهای وابسته به این مجموعه منتشر شده است.
از سوی دیگر، شماری از استادان دانشگاه، چهرههای سیاسی و باشندگان کابل نیز نسبت به یورش طالبان به حوزه علمیه خاتمالنبیین واکنش نشان دادهاند و خواستار پایان برخوردهای خشونتآمیز و حل این مسئله از مسیر گفتوگو شدهاند.