ځایی سرچینې وایی چې طالبانو پرون ماښام، شنبه د سنبلې 14مه، په پوځی موټرو او د وسله والو ځواکونو په پراخه حضور د خاتم النبیین حوزې ته ننوتل او له هلته حاضرو طالبانو یې وغوښتل چې د حوزې انګړ خالی کړی.
دا غوښتنه د طالبانو او مذهبی عالمانو له سخت غبرګون سره مخ شوه؛ ځکه چې د دغې حوزې طالبانو د ودانیو له تړل کېدو وروسته هم په دغه مرکز کې خپل حضور ته دوام ورکړ او د حوزې په انګړ کې یې خپل درسونه او لمونځونه ترسره کول.
طالبانو د زمری میاشت راهیسې د خاتم النبیین حوزې ودانۍ مهر او تالا کړې وې. له هغه وروسته، طالبانو د دوه میاشتو لپاره په خلاص ځای او د لمر لاندې زده کړو او لمونځونو ته دوام ورکړ او له طالبانو یې څو ځله وغوښتل چې دوی ته اجازه ورکړی چې حوزې ودانیو ته لاسرسی ولری.
خو د طالبانو سولهیز غوښتنې پایله ورنکړه او طالبانو تیره ماښام هڅه وکړه چې محدودیتونه پراخ کړی او د حوزې انګړ د طالبانو له شتون څخه خالی کړی.
راپورونه ښیی چې دې اقدام سره د طالبانو مقاومت او بیا د کابل د یو شمېر اوسېدونکو راټولېدل د حوزې شاوخوا کې وشول. سرچینې وایی چې خلکو د طالبانو ځواکونو د ننوتو په غبرګون کې سړکونو ته راغلل او د دې اقدام پر وړاندې یې مقاومت وکړ.
د خپرو شویو راپورونو له مخې، طالبانو د خلکو د ګډوډولو لپاره زور ته لاس اچولی او د دې پېښې په ترڅ کې یې یو شمېر استادان او طالبان نیولی دی. تمدن تلویزیون د نیول شویو کسانو شمېر 28 تنه اعلان کړی چې د دې رسنۍ په وینا، څلور تنه یې وروسته خوشی شوی او 24 تنه نور لا هم د طالبانو په نیولو کې دی.
تمدن تلویزیون همدا راز راپور ورکړی چې کله د نیول شویو استادانو او طالبانو له حوزې څخه لېږدول کېدل، د طالبانو رینجر موټرې د خلکو له مقاومت سره مخ شوې او پولیسو ځواکونو د لرګیو، چماق او څپېړو په کارولو سره خلک له ځایه وشړل او ګډوډ کړل.
دې رسنۍ ویلی چې د دې تاوتریخوالی پر مهال، د یو شمېر طالبانو عمامې ځمکې ته غورځېدلې او لاندې پښو شوې.
تمدن په خپلو راپورونو کې دا پېښه د طالبانو له لوری د طالبانو او خلکو سره سخت او تاوتریخوالی چلند بللی او ویلی یې دی چې طالبانو د راټولو شویو خلکو د ګډوډولو لپاره زور ته لاس اچولی.
دا پرمختګونه هغه مهال کېږی چې د طالبانو او خاتم النبیین حوزې ترمنځ شخړه له میاشتو راهیسې روانه ده. طالبان ادعا کوی چې دا حوزه او ورسره تړلې ټولۍ د هغه ګوند پورې اړه لری چې آیت الله محمد آصف محسنی د جهاد له دورې وروسته له دندې ګوښه شوی و.
د حوزې مسؤلینو دا ادعا رد کړې او ویلی یې دی چې دوی د طالبانو ادعاوو ته د ځواب ویلو لپاره اړین اسناد او مدارک لری او چمتو دی چې دا اسناد د اړوندو مسؤلینو او مراجعو ته وړاندې کړی.
خو د تمدن تلویزیون په وینا، د دې ستونزې د حل لپاره د خبرو او اسنادو وړاندې کولو هڅې پایله ورنکړې او په نهایت کې د طالبانو د عدلیې وزارت د تفاهم د پروسې د دوام پر ځای عملی اقدام او د زور کارولو ته مخه کړه.
دا شخړه هغه مهال شدت مومی چې د طالبانو د عدلیې وزارت له دې وړاندې هم د دې ټولۍ ودانۍ، په شمول د حوزې بېلابېلې برخې، تړلې او مهر او تالا کړې وې. د حوزې د مدیره پلاوی هم ویلی وو چې د شخړې قضیه لا هم په یوه قضایی مرکز کې تر څېړنې لاندې ده او په دې اړه وروستی حکم نه دی صادر شوی.
خو بحران یوازې د خاتم النبیین حوزې پورې محدود نه دی. تمدن تلویزیون، د دې ټولۍ اړوند رسنۍ، هم میاشتې کیږی چې د طالبانو د عدلیې وزارت په امر له فعالیت څخه منع شوې ده.
طالبانو له دې وړاندې د تمدن تلویزیون فعالیت هم بند کړی و او دلیل یې د دې رسنۍ د سیاسی ګوند سره تړاو او د دولتی ځمکې کارول ښودلی و؛ هغه ادعا چې د تمدن تلویزیون مشر محمدجواد محسنی رد کړې ده.
ښاغلی محسنی ویلی چې تمدن تلویزیون د خپل فعالیت له بندېدو وروسته، د نشراتو له سره پیلولو لپاره ټولې اړینې امکانات په واک کې لرل او کولای یې شو چې هماغه مهال خپل فعالیت بیا پیل کړی؛ خو د یو شمېر علماوو، مشرانو او قومی متنفذینو په غوښتنه او مشوره، دوی پریکړه وکړه چې د ستونزې د سولهیز حل لپاره یو څه وخت چوپتیا او ځان ساتنه وکړی.
د محسنی په وینا، هوډ شوی و چې دا ستونزه د خبرو اترو له لارې حل شی او د دوی غوښتنې له سولهیزو لارو تعقیب شی؛ خو هغه اوس وایی چې د طالبانو د عدلیې وزیر بیاځلی د تعهداتو او تفاهم د لارې پر ځای د فشار او زور کارولو طریقه غوره کړې ده.
د تمدن تلویزیون مشر د طالبانو د خاتم النبیین حوزې ته د حملې په غبرګون کې ویلی چې نور چوپتیا هیڅ توجیه نلری او دا رسنۍ به له دې وروسته د هغه څه د انعکاس لپاره چې «موجود واقعیتونه» بولی، خپل فعالیت بیا پیل کړی.
تمدن اعلان کړی چې خپل نشرات به د مجازی فضا او سپوږمکۍ له لارې په قوت سره بیا پیل کړی. دې رسنۍ په عمل کې هم د میاشتو له توقف وروسته خپل فعالیت په ټولنیزو شبکو کې بیا پیل کړی دی.
محسنی همدا راز ویلی چې طالبانو حوزې ته په ننوتلو سره استادان او طالبان ځورولی او یو شمېر یې نیولی دی او له دې وروسته به د خاتم النبیین حوزې او تمدن تلویزیون پورې اړوند ټول اسناد او مدارک د عامه افکارو په واک کې ورکړی.
هغه اعلان کړی چې د مالکیت، خبرو اترو بهیر او د طالبانو د عدلیې وزارت سره د لیکلو پټو اړوند اسناد به خپاره شی ترڅو خلک پخپله د مطرح شویو ادعاوو په اړه قضاوت وکړی.
هممهاله، تمدن تلویزیون د خاتم النبیین حوزې په سیمه او شاوخوا کې د بریښنا پرې کولو خبر هم ورکړی؛ هغه اقدام چې د دې رسنۍ په وینا، د فشارونو له شدت او د طالبانو د ځواکونو د دې مرکز ته له ننوتو وروسته شوی دی.
اوس دا قضیه له یوې اداری او حقوقی شخړې څخه اوښتې او د طالبانو ځواکونو، یوه لویه مذهبی حوزه او د کابل د خلکو یوې برخې ترمنځ د مقابلې په یوه قضیه بدله شوې ده؛ هغه مقابله چې په کې د عالمانو او طالبانو د نیولو، د معترضینو سره د چلند او د دې ټولۍ پورې تړلو بنسټونو باندې د فشار دوام راپورونه خپاره شوی دی.
له بلې خوا، یو شمېر پوهنتونی استادان، سیاسی شخصیتونه او د کابل اوسېدونکی هم د طالبانو د خاتم النبیین حوزې ته د حملې په غبرګون کې عکس العمل ښودلی او د تاوتریخوالی چلند د پای ته رسولو او د دې ستونزې د خبرو له لارې د حل غوښتنه یې کړې ده.