اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، امروز 12 میزان در نشست خبری هفتگی، نسبت به گزارش‌های منتشرشده درباره تعطیلی یا توقف فعالیت برخی مراکز فرهنگی، دانشگاهی، رسانه‌ای و درمانی در افغانستان واکنش نشان داد و این موضوع را «برای ایران بسیار مهم» توصیف کرد.
بقایی در پاسخ به پرسشی درباره بسته شدن مراکز مرتبط با جامعه شیعیان افغانستان، گفت: «گزارش‌هایی در این زمینه دریافت کرده‌ایم و این مسئله برای جمهوری اسلامی ایران اهمیت زیادی دارد. ما موضوع را در تعامل با مقام‌های ذی‌ربط در کابل مطرح کرده‌ایم و پیگیری آن با جدیت ادامه خواهد یافت.»
او با تأکید بر اینکه ایران همواره نسبت به وضعیت فرهنگی و اجتماعی مردم افغانستان حساس بوده است، افزود: «در چارچوب روابط دوجانبه و مسئولیت‌های انسانی، فرهنگی و تاریخی، تهران این موضوع را از مسیر گفت‌وگوهای رسمی دنبال می‌کند و انتظار دارد که فعالیت مراکز فرهنگی، آموزشی و درمانی که سال‌ها به مردم افغانستان خدمت کرده‌اند، بدون مانع ادامه یابد.»
گزارش‌ها از تعطیلی مراکز شیعیان
در ماه‌های اخیر، گزارش‌های متعددی درباره محدودیت‌ها و تعطیلی برخی نهادهای فرهنگی و رسانه‌ای افغانستان منتشر شده است؛ موضوعی که به‌ویژه در میان جامعه شیعیان این کشور بازتاب گسترده داشته و نگرانی‌هایی را درباره وضعیت حقوقی و اجتماعی اقلیت‌ها ایجاد کرده است.
بر اساس این گزارش‌ها، فعالیت چند مرکز مهم که طی سال‌های گذشته نقش مؤثری در ارائه خدمات آموزشی، فرهنگی، رسانه‌ای و درمانی داشته‌اند، متوقف یا محدود شده است. از جمله این مراکز می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
– دانشگاه و حوزه علمیه خاتم‌النبیین
– شبکه تلویزیونی تمدن
– رادیو و تلویزیون راه فردا
– مرکز فرهنگی تبیان
– خبرگزاری آوا
– کلینیک فاطمه‌الزهرا
این مراکز طی سال‌های گذشته از مهم‌ترین نهادهای فعال در حوزه آموزش، فرهنگ، رسانه و خدمات اجتماعی در میان جامعه شیعیان افغانستان بوده‌اند و تعطیلی یا محدودیت فعالیت آنها نگرانی‌هایی را در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی ایجاد کرده است.
زمینه سیاسی و اجتماعی موضوع
پس از بازگشت طالبان به قدرت در مرداد 1400، بسیاری از نهادهای مدنی، فرهنگی و رسانه‌ای افغانستان با محدودیت‌های جدید مواجه شده‌اند.
این محدودیت‌ها در ماه‌های اخیر شدت بیشتری یافته و برخی مراکز آموزشی، فرهنگی و رسانه‌ای به‌طور کامل تعطیل شده‌اند.
ایران طی سال‌های گذشته در تعاملات خود با کابل، همواره بر ضرورت حفظ ثبات، امنیت و حقوق مردم افغانستان تأکید کرده و موضوعاتی چون وضعیت مهاجران، مسائل مرزی، تجارت و ترانزیت، حقابه هیرمند و تحولات سیاسی و اجتماعی این کشور را در دستور کار گفت‌وگوهای دوجانبه قرار داده است.
در همین چارچوب، تهران تعطیلی مراکز فرهنگی و آموزشی مرتبط با جامعه شیعیان را مسئله‌ای مهم و قابل پیگیری می‌داند و انتظار دارد که این موضوع در تعاملات رسمی با طالبان مورد توجه قرار گیرد.
تأکید دوباره تهران بر پیگیری موضوع
بقایی در بخش پایانی سخنان خود بار دیگر تأکید کرد: «این موضوع از سوی ایران دریافت شده و در گفت‌وگو با مقام‌های مسئول در کابل مطرح شده است. پیگیری‌ها ادامه دارد و تهران این مسئله را با حساسیت دنبال خواهد کرد.»