افغانستان کشوری است که چندین دهه جنگ، آن را ویران کرده، اما هنوز هم مناطق زیبا و دیدنی فراوان دارد. به‌گونه‌ی مثال دره سرسبزی در میان کوه‌ها قرار دارد و مرکز سنگ‌های کم‌یاب و با ارزش است. دره‌ی پنجشیر در شمال مرکز افغانستان واقع شده است. این ولایت بیش از 172 معدن زمرد دارد. سنگ‌هایی که دارای رنگ منحصر‌به‌فردِ سبزِ مایل به آبی می‌باشند و در میان دیگر سنگ‌های ارزش‌مند و قیمتی کشور یافت می‌شوند.
حبیب محبی، یکی از بازرگانان است و در کابل بزرگ شده است. او در مورد معادن زمرد در منطقه، از دوستانی که در آن‌جا زندگی می‌کنند، با خبر شده است. سال‌ها بعد، همین اطلاعات، او را با خانه اصلی‌اش دوباره وصل خواهد ساخت.
آقای محبی یکی از موسسان شرکت جواهر‌فروشی آریا است که زمرد پنجشیر را پروسس و صادر می‌کند. در حالی که استخراج معدن در افغانستان انجام می‌شود، اما خرید و فروش آن در نیویارک می‌باشد. سنگ‌ها در «فارگو»، پروسس و برش می‌شوند. از زمان آغاز این کارخانه در سال 2013، شرکت جواهر آریا به‌یکی از بزرگ‌ترین تهیه‌کنند‌گان قانونی زمرد پنجشیر بدل شده و بیش از 30 هزار قیراط سنگ را استخراج کرده‌است. این شرکت هم‌چنان سه معدن زیر‌زمینی و چهار جریب زمین معادن زمرد را در اختیار دارد.
تجارت آقای محبی از جواهر آغاز نشده است. او در دهه 1980 پس از واردشدن روسیه، افغانستان را به قصد ایالات متحده امریکا ترک و در «اتلانتا» تجارت پوشاک را آغاز کرد. در آن‌جا او بنیان‌گذار «فاریست اسنودن» را ملاقات کرد. تکنولوژیستی که با شرکت تکنولوژی «آی.‌بی.‌ام» در آن زمان کار و به د‌کانش رفت‌و‌آمد می‌کرد. آن دو با هم دوست شدند. اسنودن می‌گوید: من در باره‌ی افغانستان هیچ‌چیزی را نمی‌دانستم، اما در میان جامعه‌ی افغان- امریکایی در اتلانتا زندگی می‌کردم. هر روز جمعه، من و او در دوکانش می‌نشستیم و درباره فرهنگ افغانستان صحبت می‌کردیم.
در همین زمان محبی از اسنودن درخواست می‌کند که با هم شرکتی را راه‌اندازی کنند که در بازسازی افغانستان سهم بگیرند. اسنودن پیشنهاد را می‌پذیرد و کارش را ترک می‌کند. او با برادر محبی که جمیل نام دارد، در سال 2009 شرکت سه‌نفری جهانی تدارکات آریا را راه‌اندازی می‌کنند. آغاز کارشان دولت امریکا را در قسمت قراردادها برای ساخت و ساز، حمل‌‌و‌نقل و کارهای تدارکاتی در افغانستان کمک می‌کند. کمی ‌بعدتر، آن‌ها کار با شرکت‌های ساختمانی افغانستان را آغاز می‌کنند. اسنودن می‌گوید: «کار ما به خوبی به پیش می‌رفت. حبیب بعدتر برایم درباره معادن زمرد پنجشیر گفت. در طول 10 سالی که او را می‌شناختم، هیچ‌گاه درباره این معادن با من صحبت نکرده بود.
او می‌گوید: «به‌زودی تجارت جهانی زمرد و سایر سنگ‌های قیمتی را در افغانستان آغاز کردیم.» در حال حاضر، کشورهایی که بیشترین معادن زمرد را در اختیار دارند، عبارت از برازیل، زمبابوی، زامبیا و کلمبیا می‌باشند که معادنی را در اختیار دارند و تولیدات‌شان در سطح جهانی می‌باشد. این کشورها در مجموع به ارزش 1٫4 میلیارد دالر از همین جواهر در‌آمد دارند. در مقایسه، افغانستان سالانه به ارزش 50 میلیون دالر زمرد پنجشیر را می‌فروشد.
اسنودن می‌گوید: «بخش زیاد این فروش‌ها غیر‌قانونی می‌باشد.» وی می‌افزاید که هر دو، فروشنده و معدن‌کار، به‌صورت معمول دستمزد درستی دریافت نمی‌کنند. سید مبین شاه، اتشه تجارتی سفارت افغانستان در واشنگتن دی‌سی می‌گوید، که شرکت‌های جواهر و سنگ‌های قیمتی در افغانستان، با کمبود قوانین و پروتوکول‌های مصون مواجه‌اند.
سیدشاه می‌گوید: «در افغانستان با کمبود دانش مواجه استیم. در شرکت‌های صنعت سنگ، افراد غیر‌متخصص وجود دارد که به‌صورت غیر‌قانونی، سنگ را استخراج می‌کنند.» در دره‌ی پنجشیر، معادن زمرد توسط بزرگان قومی ‌منطقه استخراج می‌شود.
آقای اسنودن می‌گوید: «استخراج معدن اغلبا با انفجارها همراه می‌باشد. این موضوع نه تنها خطرناک است، بلکه سبب تکه‌و‌پارچه‌شدن سنگ نیز می‌شود.» در سال 2013 اسنودن و محبی تجارت دوم و یا همان شرکت جواهر آریا را راه‌اندازی کردند تا از این طریق بتوانند به‌صورت قانونی، زمرد پنجشیر را در بازارهای جهانی عرضه کنند. شرکت جواهر آریا، زنان و مردان را در بخش برش و صیقل زمرد خام در دره پنجشیر افغانستان آموزش می‌دهد. آقای محبی می‌گوید: ما معدن‌کاران را آموزش می‌دهیم تا تکنیک‌ها و شیوه‌ی مدرن و مصون معدن‌کاری که از تخریب سنگ‌ها جلوگیری می‌کند را بیاموزیم.
با قانونی ساختن تجارت سنگ‌های قیمتی در افغانستان، شرکت صنعتی سنگ آریا می‌خواهد زمینه‌ی شغل بیشتری را در این کشور فراهم سازد. اسنودن می‌گوید: ما می‌خواهیم زمرد پنجشیر را در نقشه قرار دهیم. بنا هیچ دلیلی وجود ندارد که یک روز افغانستان نتواند به دومین منبع زمرد جهان بدل شود.

نویسنده: پریجا کویلانز ترجمه: ضیا صادق منبع: سی.‌ان.‌ان