استاد محمد محقق که هنگام سقوط مزارشریف درجنگ با طالبان به عنوان مقام مسئول فعالیت داشته با شرح چگونگی تصرف این شهر توسط طالبان گفت: براساس قواعد بین الملل دیپلمات های ایران نباید اینگونه مظلومانه شهید می شدند اما طالبان وحشیانه عمل کردند. محقق روز دوشنبه همزمان با 17 اسدسالروز شهادت دیپلمات ها و خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی در مزارشریف به خبرنگار ایرنا دفتر کابل اظهارداشت: ما با همه کنسولگری ها و سفارتخانه ها در تماس بودیم و مسئولیت حفاظت از آنها را داشتیم. وی بیان کرد: بعد از خیانت عده ای از مردم و نفوذ طالبان به داخل شهر مزارشریف، ما باور کردیم که شهر به طور کامل سقوط می کند. محقق افزود: از آنجا که براساس قوانین بین الملل و دیپلماتیک جان دیپلمات های خارجی در هر کشوری مصون است، خیالمان از نیروهای خارجی و ایرانی راحت بود و باور نمی کردیم که طالبان بخواهند چنین اقدام وحشیانه ای انجام دهند. وی با اشاره به ارتباط خود با دیپلمات های ایرانی در کنسولگری مزارشریف گفت: ما با برادران ایرانی خود سلام و علیک بسیاری داشتیم، دوست بودیم و در بخش های مختلف همکاری می کردیم. نماینده کنونی پارلمان کشور با توضیح چگونگی سقوط مزارشریف گفت: سقوط مزار در سال 77 برای دومین بار بود زیرا سال 76 نیز یکبار این اتفاق افتاد و در نتیجه قیام مردمی موفق شدیم طالبان را خارج کنیم. وی افزود: پس از تجدید قوای طالبان در قندوز در همسایگی مزارشریف، سال 77 دوباره حملات خود را شروع کردند تا مزارشریف مرکز استان بلخ را به تصرف درآورند. وزیر داخله سابق دولت برهان الدین ربانی رئیس جمهوری پیشین افغانستان گفت: طالبان حدود یکماه از سه سمت مزارشریف را محاصره کرده بودند و ما نیز مقاومت می کردیم و تنها از قسمت چهارکین که کوهستانی بود نمی توانستند به ما حمله کنند. وی افزود: ما در داخل شهر بودیم و با کنسولگری های خارجی ازجمله با دیپلمات های ایرانی تماس مستمر داشتیم؛ با توجه به مقاومت مردمی فکر نمی کردیم که شهر سقوط کند. مسئول حزب وحدت اسلامی افغانستان اضافه کرد: ابتدا تصور می کردیم که در جنگ دوباره طالبان را شکست می دهیم اما بعضی افراد از درون شهر که به طالبان علاقه مند بودند خیانت کردند و خط دفاعی ما در یک جا شکست و طالبان وارد شهر شدند. وی بیان کرد: پس از ورود طالبان به شهر دیگر امیدی نبود سعی کردیم خود را از شهر خارج کنیم و به همه مراکز دیگر نیز اطلاع رسانی کردیم. محقق با اشاره به جابه جایی اش از مزارشریف به دره سرخ با استفاده از بالگرد پس از ورود طالبان، گفت: ما کارهای وحشیانه طالبان را در این سطح تجربه نکرده بودیم و تصور نداشتیم که ممکن است نیروهای ایرانی را اینگونه به شهادت برسانند. وی بیان کرد: در هر کشور و هر شرایطی، کنسولگری ها و سفارتخانه های خارجی محترم هستند و براساس قانون بین الملل باید مصون بمانند برای همین هم اصلا فکر نمی کردیم که قرار است چه اتفاقی بیافتد. محقق اضافه کرد که خبر شهادت دیپلمات ها و خبرنگار ایرانی را فردای آن روز یعنی 18 مرداد از طریق رادیو شنیده است. وی گفت: متاسفانه کارهای طالبان غیرقابل پیش بینی بود و حتی اگر یک درصد پیش بینی می شد که چنین اقدام وحشیانه ای ممکن است انجام دهند، به هر طریق ممکن از دیپلمات های ایرانی می خواستیم که به هیچ عنوان در مزارشریف نمانند. محقق اقدام وحشیانه طالبان در به شهادت رساندن 9 دیپلمات و خبرنگار ایران را محکوم کرد و گفت: این اقدام طالبان براساس هیچ معیار انسانی در هیچ مرام، مسلک و جامعه ای قابل سنجش نیست. وی بر پیگیری برای مجازات عاملان این حادثه تلخ تاکید کرد. در حمله طالبان ' ناصر ریگی'، ' محمد ناصر ناصری'،' نورالله نوروزی'،' رشید پاریاو فلاح' ،'مجید نوری نیارکی' ،'کریم حیدریان'،' محمد علی قیاسی' و ' حیدرعلی باقری' از دیپلمات ها و' محمود صارمی' مسئول دفتر خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران در مزارشریف مظلومانه به شهادت رسیدند.