هر زمانیکه انتخابات نزدیک میشود بازار یک تعداد شخصیت های نامدار بحیث دلالان قومی، مذهبی و یا اقتصادی بسیار گرم میشود، شب و روز سفره های رنگین پلو خوری هموار میشود، فضای معامله بدور سفره ها و جای نماز ها بسیار گرم میشود. درین میان بازار معاون صاحبان شمال پر رونق میشود.

ولسمشران در شکار معاون صاحبان شمال بحیث بانک های رای بسیار ماهر هستند. در سر هر انتخابات قول برادری، برابری و دوستی می دهند ولی پس از رسیدن بر سر شانه های معاون صاحبان به ارگ سوته طالبی را گرفته اول معاون صاحبان را تا دم مرگ می کوبند. ولسمشران در دور دیگر انتخابات باز چهره برادر مهربان را بخود گرفته، در بدل چند مقام میان تهی دل معاون صاحبان را شاد می کنند. این بازی کثیف 18 سال است که دوام دارد نه ولسمشران دست از اینگونه نیرنگ می کشند و نه معاون صاحبان هوشیار میشوند.

بگونه مثال داستان معاون اول جنرال دوستم را از آغاز شکل گیری تکت های انتخاباتی با اشرف غنی و بعد از بقدرت رسیدن اشرف غنی همه می دانند و نیاز به تذکر نیست. داستان تلخ ضیا مسعود و بسیاری های دیگر نیز در همین سلسله است.
چرا نمی توان از طریق معامله با معاون صاحبان جهادی تاجیک اکثریت جامعه تاجیک را خرید و یا به کرایه گرفت؟

در میان هزاره ها و ازبیک ها چند چهره معروف بنام بانک رای در هر انتخابات بازار گرم دارند. اما برای ولسمشران پیدا کردن بانک رای از میان جامعه تاجیک خیلی دشوار است. زیرا در جامعه تاجیک به دو دلیل بانک رای وجود ندارد:
1) در جامعه تاجیک رهبران ناکام بحیث ظروف یک بار مصرف دیگر قابل استفاده نیستند. بنا هیچ ولسمشری موفق به پیدا کردن بانک رای از جامعه تاجیک نمی شوند.
2) جامعه تاجیک برای کاندیدای از خود در مقام ریاست جمهوری بانک رای قوی هستند.

واقعیت این است که برای جامعه تاجیک معامله و یا تسلیمی چند رهبرچه و یا فرمانده جهادی به ولسمشران ملحد و یا دست نشانده به معنای تسلیمی همه جامعه تاجیک نیست. این جامعه با جامعه ازبیک بویژه بسیار تفاوت دارد. بگونه مثال جنرال دوستم به شکل سنتی بر جامعه ازبیک حاکم است و رقیب را سر به نیست می کند، هر طوریکه بخواهد اکثریت جامعه ازبیک را معامله می کند و هیچ نیروی نیست که جلو آنرا بگیرند.
اما در میان جامعه تاجیک هیچ رهبری نتوانسته حمایت اکثریت جامعه تاجیک را بدست بیاورند.
به همین دلیل است ولسمشران در خرید و یا به کرایه گرفتن اکثریت جامعه تاجیک از طریق معامله با معاونان منسوب به آنها ناکام مانده اند.

در فرجام باید گفت جامعه قبیلوی پشتون اکثریت قاطع بانک رای برای ولسمشران اند. در جامعه ازبیک و هزاره اکثرا بانک رای میان کاندیدای پشتون و تاجیک تقسیم میشود. جامعه تاجیک بیشترین بانک رای برای کاندیدای مطرح تاجیک است و کمترین رای برای معاون صاحبان اند.