شمارش معکوس برای نشست لویی جرگه در افغانستان برای بررسی پیمان راهبردی با آمریکا آغاز شده است. پس از چند سال بحث و گفت و گوی مقامات دو کشور سرانجام قرار است پیش از برگزاری نشست بن، حدود دو هزار نفر از شخصیت های بزرگ در کابل گردهم آیند و درباره این موضوع گفت و گو کنند. کابل از چند ماه پیش خود را برای برگزاری چنین نشستی آماده کرده است. دولت های کابل و واشنگتن برای این منظور زمینه سازی هایی را هم انجام داده اند. یکی از اهداف نشست اخیر استانبول درباره افغانستان نیز زمینه سازی برای همین منظور بود. جانان موسی زی سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان گفته است که پیمان راهبردی با آمریکا را پیش از نشست بن به تصویب خواهد رساند. نشست بن قرار است در ماه قوس با حضور 90 کشور و سازمان بین المللی برگزار شود. درحالی که تا چند ماه پیش همه شواهد از موکول شدن بررسی این پیمان به بعد از کنفرانس بن حکایت داشت ولی تحولات روزههای اخیر از بررسی این پیمان قبل از برگزاری نشست بن حکایت دارد. علت تعجیل در امضای این پیمان، مفاد پیمان راهبردی آمریکا - افغانستان، چرایی بررسی پیمان در لویی جرگه و نیز دیدگاه دولت، گروههای سیاسی ، مذهبی و مردم افغانستان به این پیمان از مهم ترین نکات مورد بحث است. عجله دولت برای بررسی پیمان راهبردی آمریکا و افغانستان عمدتا به نشست بن بر می گردد. هم افغان ها و هم آمریکایی ها به نشست بن نگاه ویژه ای دارند. آمریکایی ها درنظر دارند که در این نشست، برای جلب حمایت بیشتر کشورها از افغانستان، تعهدات ملموس تر و روشن تری درباره آینده حدود 150 هزار نظامی خارجی در افغانستان مطرح کنند. واقعیت این است که جنگ در افغانستان از انتظار آمریکا و دیگر اعضای ناتو طولانی تر شده، آمریکا و متحدانش برای ادامه دادن به جنگ در افغانستان به شیوه کنونی با مشکلاتی مواجه شده اند. میزان نارضایتی افغان ها، کشورهای منطقه و حتی متحدان آمریکا از نتیجه جنگ در افغانستان افزایش یافته است. در چنین شرایط دشواری نشست بن فضای مناسبی است تا امریکایی ها، چشم انداز آینده نیروهای خارجی در افغانستان و برنامه های آمریکا و ناتو را ترسیم کنند. هرچند برنامه های آمریکا برای آینده افغانستان تقریبا مشخص است و طرح اوباما برای عقب نشینی نظامیان امریکایی تا سال 2014 در چارچوب همین برنامه است اما دولت اوباما در تلاش است تا برای جلب حمایت کشورها از این برنامه، افغانستان را به امضای پیمان راهبردی دو کشور متقاعد کند. امضای پیمان راهبردی آمریکا و افغانستان پیش از نشست بن ، احتمالا باعث خواهد شد تا تیم آمریکایی شرکت کننده در نشست بن، با دست بازتری درباره برنامه های این کشور در افغانستان و چگونگی خروج نظامیان آمریکایی صحبت کند. از همین روست که این روزها دولت افغانستان به شدت در تلاش است تا با برگزاری لویی جرگه ، بر پیمان راهبردی دو کشور مهر تائید بزند. از نکات قابل تامل در فرایند بررسی پیمان استراتژیک آمریکا و افغانستان، بررسی این موضوع در لویی جرگه به جای پارلمان است. طبق قانون اساسی افغانستان، هرگونه پیمان کشور با کشورهای خارجی نیازمند تصویب پارلمان است اما قرار است این موضوع در لویی جرگه بررسی شود. لویی جرگه به نشست بزرگان ،ریش سفیدان و اعضای مجالس ، شورای ایالتی و ولسوالی و برخی مقامات ارشد گفته می شود. در هفته های اخیر، پارلمان برگزاری لویی جرگه را برای بررسی این موضوع غیرقانونی اعلام کرده است. بسیاری از اعضای لویی جرگه من جمله ریش سفیدان و بزرگان را دولت انتخاب می کند. به نظر می رسد که رئیس جمهور کرزی برای دور زدن پارلمان و برگزاری لویی جرگه دلایلی دارد. احتمالا کرزی معتقد است که موضوع مهمی مانند پیمان راهبردی آمریکا و افغانستان باید در لویی جرگه بحث شود نه در پارلمان تا تعداد بیشتری از شخصیت های بانفوذ درباره آن اظهار نظر کنند. اما به نظر می رسد که دلیل واقعی ارجاع موضوع به لویی جرگه این نیست. با توجه به ترکیب اعضای پارلمان و تعداد کرسی هایی که جریان های منتقد دولت دارند، چنین به نظر می رسد که دست دولت در پارلمان به مراتب بسته تر از لویی جرگه است. البته بررسی احتمالی پیمان در پارلمان هم به این معنی نیست که پارلمان به طور قطعی آن را رد می کند ولی تردیدی نیست که فضای پارلمان این اجازه را می دهد تا بحث بیشتری روی مفاد پیمان راهبردی آمریکا و افغانستان صورت گیرد. چنین به نظر می رسد که کرزی بیشتر از آنکه درصدد فراهم کردن فضایی برای بحث درباره این پیمان باشد در تلاش است تا با حداقل هزینه و چالش، بر این پیمان مهر تائید بزند. درصورتیکه کرزی درصدد تحقق چنین خواسته ای باشد لویی جرگه محل مناسب تری برای این منظور است چرا که بیشتر اعضای آن منتخب خود کرزی هستند. درباره مفاد این پیمان نیز باید گفت تا کنون دولت افغانستان و یا آمریکا جزئیات آن را افشا نکرده اند. طبق گزارش برخی منابع خبری، تاسیس پنج یا شش پایگاه دائمی توسط آمریکا در افغانستان ، کنترل آمریکا بر فضای هوایی و مصونیت قضایی نظامیان این کشور از جمله مفاد پیمان راهبردی دو کشور است. درباره چشم انداز تصویب پیمان راهبردی دو کشور در لویی جرگه هم باید گفت که گرچه بخش قابل توجهی از جامعه افغانستان و همچنین کشورهای منطقه مخالف حضور بلند مدت آمریکایی ها در افغانستان هستند، اما به نظر نمی رسد لویی جرگه این پیمان را رد کند. چنین به نظر می رسد که دولت افغانستان پیمان راهبردی با آمریکا را نهایی کرده و صرفا درتلاش برای گرفتن تائیدیه صوری نشست بزرگان افغانستان است. باید گفت، پیمان راهبردی واشنگتن - کابل، افغانستان را در یک پیچ تاریخی قرار داده است. تجربه عراق نشان داد که گروههای سیاسی، مذهبی و مردم قادرند آمریکا را وادار به امتیازدهی کنند. حضور بلند مدت آمریکا در افغانستان نمی تواند به نفع مردم افغانستان و منطقه باشد. از همین رو انتظار می رود نمایندگان مردم در نشست مهمی که قرار است در کمتر از 10 روز آینده برگزار شود، به رسالت تاریخی خود عمل کنند.