پیش از آنکه ولایت «دایکندی» تأسیس گردد و سه قریه‌ی مجاورِ نیلی، دشت و سنگ‌موم به عنوان مرکز ولایت جدید تعیین شود، تنها دو مکان و ملکیّت حکومتی در این منطقۀ وسیع وجود داشت: یکی میدان هوایی دشت و دیگری مکتب متوسطۀ نیلی که زمین هر دو ملکیّت را نیز حکومت‌های پیشین به زور و اجبار تصرف کرده بودند. غیر از این دو مکان، حکومت حتی به اندازۀ کلاه پُکُل مسعود هم زمین و ملکیّت در این منطقه نداشت.

اما با تأسیس مرکز ولایت و شهر نیلی، حکومت ابتدا زمین‌های بایر و چراگاه‌های حیوانات را تحت نام ملکیّت عامه تصرف کرد. بعد زمین‌های دیمی/لَلمی مردم را به بهانۀ نداشتن تکس مالیات، غصب و تصرف نمود. سپس حریم زمین‌های مردم را تحت عنوان محدودۀ ماستر پلان شهری، چپاول و تاراج کرد و اینک به اصل زمین‌های زراعتی و باغی خلق الله چنگ انداخته است و چون اژدهای زمین‌خوار، مشغول بلعیدن املاک و جایدادهای مردمان بومی است.

از همه جالب‌تر اینکه در 13 دلو جاری، دزدِ نابکار با بی‌شرمی تمام، یخنِ صاحب‌خانه را گرفت و 444 نفر از اهالی بومی منطقه را به اتهام خرید و فروش زمین و ساخت و ساز در محدودۀ ماستر پلان، به محکمه معرفی کرد!!

کسی نیست از حکومتِ فاسد و ظالم و بی‌کفایت دایکندی پرسان کند که این املاک و زمین‌ها را شما از کابل یا یکاولنگ به اینجا آورده‌اید که خود را مالک آنها می‌دانید یا از قدیم، مِلک و جایدادِ آبایی و پدری اهالی بومی اینجا بوده است؟ بر اساس کدام منطق و قانون و حقوق، مردمان بومی و صاحبان اصلی یک سرزمین، حقِ خرید و فروشِ ملکیّت‌‌های آبایی و اجدادی خود را ندارند؟