درسال گذشته بیش از 23 هزار تن، از موزیم ملى درکابل دیدن نموده اند، که نسبت به سال قبل آن افزایش قابل ملاحظه اى را نشان میداد. عمراخان مسعودى رئیس عمومى موزیمها و موزیم ملى کابل میگوید که تعداد بازدیدکننده گان، هرسال در حال افزایش است. دو سال قبل، کمتر از 16 هزار تن از موزیم دیدن کرده بودند؛ اما این رقم، در سال گذشته به بیش از 23 هزار تن میرسید. وى درمصاحبه با آژانس خبرى پژواک گفت که تکت براى بازدیدکنندگان داخلى، 20 افغانى و براى اتباع خارجى 100 افغانى است؛ همچنان از بازدیدکنندگان داخلى که علاقمند به عکاسى موزیم باشند، 200 افغانى و از اتباع خارجى 400 افغانى اخذ میگردد. مسعودى علاوه کرد که موزیم در سال 1390، جمعاً 400هزار افغانى و در سال 1389 نیز در همین حدود عاید داشت. وى افزود که شاگردان مکاتب و محصلین، بصورت رایگان از موزیم دیدن میکنند و در روزهاى جمعه نیز ورود تمام علاقمندان به موزیم رایگان است. به گفتۀ رییس موزیمها، بیشتر علاقمندان به موزیم را، سال گذشته شاگردان مکاتب و محصلین تشکیل میدادند؛ حال آنکه در سال 1389 بیشتر علاقمندان کسانى بودند که مکلف به تکت گرفتن بودند؛ از همین جهت در عواید دوسال اخیر، چندان تفاوتى رونما نشده است. اما مسعودى افزود که آثار متعلق به موزیم ملى در خارج از کشور، عاید بیشتر داشته است. وى گفت که 231 اثر تاریخى افغانستان شامل چهار حوزه (تپۀ فلول، آى خانم، گنجینۀ باختر "طلا تپه" و حوزۀ بگرام) که از جنگ هاى دهۀ 1370 در امان مانده و از سال 2003 میلادى تا سال گذشته، در نمایشگاه هاى بین المللى فرانسه، ایتالیا، هالند، امریکا، کانادا و آلمان به نمایش گذاشته شده؛ بیش از دو میلیون دالر به افغانستان عاید داشته است. مسعودى علاوه کرد که سال گذشته، از نمایشگاه هایى که در سویدن و انگلستان برگزار شد، حدود 500هزار دالر امریکایى نیز عاید به دست آمد. رییس موزیم افزود: این آثار که فعلاً در سویدن موجوداند، قرار است تا دوهفتۀ دیگر براى نمایش به ناروى منتقل شوند، که از این درک نیز به افغانستان عاید به دست مى آید. رییس موزیم ملى گفت که در سال گذشته، 136قلم اثر تاریخى شامل 446 پارچه از حفارى هاى مس عینک لوگر به دست آمده، که به موزیم کابل تحویل داده شده و آنان، سال گذشته یک نمایشگاه از این آثار را نیز دایر نمودند. وى علاوه کرد که اکنون در موزیم ملى کابل، تا 65 هزار قلم آثار وجود دارد که براى پنجهزار اثر آن، اسناد سازى شده است. مسعودى افزود: ((با آنکه اسنادسازى براى متباقى آثار ادامه دارد؛ اما قدیمى ترین آثار موجود در موزیم ملى کابل که اسنادسازى شده، یک مجسمۀ کوچک و تعدادى آثار سفالى است، که قدامت آن به 15 قرن قبل از میلاد بر مى گردد.)) وى علاوه کرد که از نظر مسلکى، هر اثرى که از یکصد سال قدامت بیشتر داشته باشد، اثر تاریخى به حساب مى آید. رییس موزیم ملى گفت: ((به نظر من، بیشترین ارزش را زمانى یک اثر دارد که از لحاظ قدامت تاریخى، ارزشهاى هنرى و علمى، بتواند یک بخش از تاریخ کشور را مشخص بسازد.)) به گفتۀ مسعودى با آنکه آنان در سال گذشته، شش کارمند خود را براى ارتقاى ظرفیت، به ایتالیا و اطریش از شش هفته تا شش ماه فرستاده اند؛ اما موزیم ملى به متخصصین بیشتر نیاز دارد. موصوف اضافه کرد که براى ارتقاى ظرفیت کارمندان موزیم، کورسهاى زبان انگلیسى و ورکشاپ ها را نیز دایر نموده اند. رئیس موزیمها، با آنکه از وضعیت ناگوار موزیم به شمول سیستم هاى حرارت، هوا و نور، ابراز نگرانى کرد؛ اما گفت که این نگرانى با اعمار تعمیر جدید و مجهز، رفع خواهد شد. وى افزود که این تعمیر جدید، در مساحت هشت جریب زمین از ملکیت وزارت دفاع ملى در سمت غرب موزیم با توافق همین وزارت اعمار میگردد و تعمیر، مجهز با سیستم هاى مدرن، معیارى و استندرد برابر به موزیم هاى دنیا ساخته خواهد شد. اما مسعودى علاوه کرد که ساخت تعمیر جدید، 30 تا 40 میلیون دالر امریکایى پیش بینى شده و براى ساخت آن، تا کنون هشت میلیون دالر وعده داده شده و امید است که کشورهاى علاقمند، این پول را کمک نمایند تا تعمیر اعمار گردد. رییس موزیم ملى، نداشتن مواد کیمیایى را که براى بازسازى و ترمیم آثار استفاده میشود، از مشکلات دیگر این اداره عنوان کرد و گفت که در این عرصه، با موزیم هاى کشورهایى که با آنها همکارى دارند، در ارتباط شده و این مشکل نیز حل خواهد شد. براساس معلومات مسعودى، تا قبل از جنگ هاى دهۀ 70 بیش از یکصد هزار قلم آثار، در موزیم ملى نگهدارى میشد، که بیش از هفتاد درصد آن، تخریب و یا غارت شد. به گفتۀ موصوف قبل از آغاز این جنگها، مسوولین موزیم حدود 22 هزار قلم آثار مهم را در ارگ و 800 تا یکهزار قلم آثار را در وزارت اطلاعات و فرهنگ، جابجا کردند تا از خطرات نابودى مصوون بمانند. قرار معلومات مسعودى، موزیم ملى کابل در سال 1297 توسط شاه امان الله خان در رستورانت باغ بالا تاسیس شد، که آثار مردم شناسى، سوزن دوزى، خامک دوزى، زردوزى و نسخه هاى خطى درآن نگهدارى میشد. به گفتۀ منبع،این موزیم در سال 1303 در قصر کوتى باغچۀ ارگ، انتقال یافت و از سال 1309در تعمیرفعلى (مقابل قصر دارالامان) که ریاست بلدیۀ شاه امان الله خان بود، انتقال یافته است. همچنان مسعودى افزود که آنان در ماه میزان سال گذشته، توانستند موزیم محلى هرات را پس از بازسازى افتتاح نمایند. در این موزیم، 2500 قلم آثار تاریخى وجود دارد که از سوى باستان شناسان داخلى و خارجى راجستر شده و بیشتر متعلق به دورۀ اسلامى شامل غزنوى ها، تیمورى ها، غورى ها و صفوى ها میباشد. به گفتۀ منبع، در ولایت خوست بیش از 250 اثر، در کاپیسا 300 اثر و در مندیگک کندهار اضافه از یکصد اثر تاریخى کشف شده، نگهدارى میگردد. موصوف علاوه کرد که درغزنى، آثار زیادى موجود است؛ اما این آثار در گدام ها نگهدارى میشوند. وى خاطرنشان کرد، با اینکه غزنى در سال 2013 میلادى به عنوان مرکز فرهنگى جهان اسلام اعلام شده است، در نظر دارند تا در آیندۀ نزدیک در صورت بهترشدن شرایط امنیت آن ولایت، آثار آنرا به نمایش بگذارند. گفتنى است که در ششمین اجلاس بخش تربیوى، علمى و فرهنگى کنفرانس کشورهاى اسلامى که در سال 2007 میلادى در لیبیا دایر شد، فیصله گردید که غزنى در سال 2013 میلادى به مرکز فرهنگى جهان اسلام مسمى شود. غزنى که به نام شهر اولیا نیز بین مردم مشهور است، با داشتن ارزش هاى فرهنگى وقدامت زیاد تاریخى، یکى از مشهورترین ولایات افغانستان به شمار مى رود.