سناریوهای پیچیده آمریکا برای پاکستان

افشای اسناد محرمانه جنگ در افغانستان که پای دستگاه های اطلاعاتی پاکستان را نیز به میان آورده است، از سوی تحلیلگران نوعی سنارویی جدید برای فشار به دولت اسلام آباد ارزیابی شده است، هرچند به ظاهر کاخ سفید از این مساله عصبانی است. اسناد محرمانه ای را که پایگاه اینترنتی "ویکی لیکس" برای اولین بار منتشر کرده است،تصریح می کند که دستگاه اطلاعاتی پاکستان در چندین عملیات نظامی که در سال های اخیر طالبان علیه کابل انجام صورت گرفته، دخالت داشته است. این گزارش مربوط به دوره زمانی ژانویه دو هزار و چهار ( بهمن 1382 ه.ش )تا دسامبر دو هزار و نه (دی 1388)است. بر اساس همین اسناد، "آی.اس.آی" در عملیات ترور "حامد کرزی" رییس جمهوری افغانستان در سال دو هزار و هشت (1387 ه.ش)، عملیات علیه سفارت هند در کابل و حمله به هواپیمای نظامی ناتو دخالت داشته است. این گزارش محرمانه افزوده است:سازمان اطلاعات اطلاعات پاکستان حدود یک هزار دستگاه موتورسیکلت برای "جلال الدین حقانی"رییس شبکه حقانی ارسال کرده است. در بخش دیگری از این اسناد آمده است: دستگاه اطلاعاتی پاکستان تلاش کرده بود با همکاری طالبان مشروبات الکلی مسموم به نیروهای بین المللی و افغان بدهد و تلاش کرده بود که کودکان افغان را برای انجام عملیات انتحاری علیه نیروهای ناتو و آمریکایی تشویق کند. * ارزیابی به نظر می رسد ترجیح بند افشای اسناد فوق الذکر فشار به پاکستان باشد. الف)برخی از تحلیلگران معتقدند که افشای این اسناد،اتفاقی جدید نیست و رویه سازمان اطلاعات مرکزی آمریکااین است که گاهی مواقع برای اهداف ازپیش تعیین شده خود از جمله فشار و دریافت امتیاز از کشور یا کشورهای هدف به چنین اقدام های مبادرت می کند. بر اساس این دیدگاه افشا شدن هزاران سند طبقه بندی شده توسط پایگاه اینترنتی ویکیلیکس ترفند آمریکا برای متهم کردن پاکستان به بازی دوگانه است. واضح است که انتشار نود و یک هزار سند سری،نمی تواند بدون موافقت ضمنی نهادهای آمریکایی صورت گرفته باشد. کاخ سفید از طریق افشای اسناد مذکور سعی داشته اسلام آباد را به بازی دوگانه متهم کند. در صورتی این دیدگاه را بپذیرم، آمریکایی ها همچنان برای نفوذ به بدنه و ساختار اصلی سازمان اطلاعات ارتش پاکستان راهی طولانی دارند،چرا که این دستگاه امنیتی نیز مانند سیا پیچیده و در راهروهای متعددی در منطقه بازی می کند که فهم آن برای واشنگتن مشکل است. البته دولت اسلام آباد همواره ادعاهای آمریکا مبنی بر حمایت از طالبان را رد کرده است. "عبدالبسیط"سخنگوی وزارت خارجه پاکستان دوشنبه گذشته انتشار اسناد محرمانه ای درباره حمایت اسلام آباد از شبه نظامیان طالبان در افغانستان، را اطلاعات انحرافی و بی اساس خواند. وی اعلام کرد:"این اطلاعات انحرافی است که بطور قطع با واقعیت ارتباطی ندارد." سخنگوی وزارت خارجه پاکستان گفت:همه این اطلاعات فقط از فقدان درک کامل از پیچیدگی این مشکلات حکایت دارد." عبدالبسیط اظهار داشت :نقش سازنده و مثبت پاکستان در افغانستان نباید به این شکل با چنین گزارش های هدفمند و بی اساسی مخدوش شود." یک مقام ارشد اطلاعاتی پاکستان نیز روز دوشنبه گفت:این اطلاعات از گزارش های خام و تایید نشده اطلاعاتی استخراج شده و هدف از اعلام آنها لکه دار کردن شهرت نهاد اطلاعاتی پاکستان است." ب ) این دیدگاه تصریح می کند آمریکا مایل است از دولت پاکستان به عنوان دولتی متحد در جنگ علیه تروریسم دولتی تابع به معنای خاص بسازد و تحقق چنین ایده ای نیز به ابزارهای قوی و مستندات کافی نیازمند است. افشای این اسناد بخشی از این سناریو است که آمریکایی ها از آن بهره برده اند و همانطور که "جیمز جونز "مشاور امنیت ملی کاخ سفید نیز تاکید کرده است این اطلاعات مقام های دولت اوباما را شگفت زده نکرده است. سایر شواهد نیز نشان می دهد که برخورد آمریکایی ها با این مساله بسیار حساب شده بوده است و نمی توان افشای این حجم از اسناد را بدون هدف گذاری پذیرفت. "فیلیپ کرولی" سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا دوشنبه گذشته گفته بود که "ما در تماس با یوسف رضا گیلانی نخست وزیر پاکستان و حامد کرزی رییس جمهوری افغانستان به آنها هشدار داده ایم مراقب باشند. وی تصریح کرده بود که سفرای آمریکا در اسلام آباد و کابل نیز تلاش می کنند دولت های افغانستان و پاکستان را از خطرهای احتمالی که وجود دارد آگاه کنند!. ج)این فرضیه تصریح می کند سفر های انجام شده مقام های آمریکایی به پاکستان پیش از افشای این اسناد نیزبدون محاسبه انجام نشده است. سفر اخیر "هیلاری کلینتون " و "مایک مولن " رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا به پاکستان و تاکیدهای این دو مقام واشنگتن مبنی بر سرکوب بیشتر طالبان و القاعده از فشارهای پیوسته آن کشور به دولتمردان پاکستانی حکایت داشت،فشارهایی که تاکنون نتایج دلخواهی برای آمریکایی نداشته است‏.‏ کلینتون بعد از دیدار از پاکستان، گفت که اسامه بن لادن در این کشور حضور دارد. مولن نیز بعد از دیدار با ژنرال اشفاق کیانی فرمانده نیروی زمینی ارتش پاکستان ضمن حمایت از اظهارات وزیر خارجه آمریکا گفته بود‏:‏ من اعتقاد دارم بن لادن در خاک پاکستان است‏.‏ وی یک روز قبل از افشای اسناد محرمانه پنتاگون - اقدام نظامی علیه گروه های تروریستی از جمله شبکه حقانی‏ را خواستار شده بود. مقام های آمریکایی نیز تاکید دارند که سفر اخیر "ریچارد هالبروک" نماینده آمریکا در امور افغانستان و پاکستان به اسلام آباد و دیدار با زرداری نیز در خصوص افشای این اسناد انجام شده است. بنابراین همگی این شواهد نشان می دهد که آنها در یک بازی دوگانه تلاش دارند بیش از گذشته پاکستان را تابع کنند چرا که اهداف منطقه ای واشنگتن فراتر از حضور در افغانستان و پاکستان است. آمریکا تاکید می کند که شبکه های تروریستی تحت مدیریت اسامه بن لادن و ملاعمر از یکسو و شبکه حقانی از سوی دیگر مانع از برقراری امنیت در افغانستان هستند‏.‏ ماه گذشته دانشگاه "ال‏.‏اس‏.‏ ایی" لندن گزارشی را منتشر کرد که در آن به صراحت از ارتباط دستگاه های اطلاعاتی پاکستان با رهبران القاعده و گروه های طالبان از جمله شبکه حقانی پرده برداشت‏.‏ این گزارش البته بی ارتباط با درخواست واشنگتن از ارتش پاکستان برای برخورد با شبکه حقانی نبود،چرا که آمریکایی ها معتقدند بازسازی شبکه حقانی از سوی جلال الدین حقانی ضربه های سهمگینی به نیروهای ائتلاف در افغانستان وارد کرده است و اقدام نظامیان پاکستانی علیه این شبکه از القاعده ضروری است‏.‏ گفته می شود شبکه حقانی، که توسط جلال الدین حقانی رهبری می شود،یک گروه شبه نظامی و متحد طالبان است و البته به دلیل کهولت سن وی (حدود هفتاد تا هشتاد سال) رهبری این گروه به پسر ارشدش سراج الدین منتقل شده است‏.‏ حقانی ها از قوم پشتون و قبیله زدران مربوط ولایت جنوبی پکتیا هستند‏.‏ شبکه حقانی قدرت خود در مناطق پشتون نشین پاکستان در شمال وزیرستان در مرز با ولایت خوست افغانستان را حفظ کرده است‏.‏ شبکه حقانی دربسیار ولایت های جنوب شرقی افغانستان فعال می باشد و در پی کنترل پایگاه های سنتی خود در ولایت های خوست و پکتیا است‏.‏ "ریچارد هالبروک" نماینده ویژه آمریکا در امور افغانستان و پاکستان نیز جمعه گذشته اعلام کرد که شبکه حقانی وابسته به القاعده از مخفیگاه های امن خود در پاکستان پیوسته حملاتی را علیه نیروهای ائتلاف و آمریکایی در افغانستان انجام می دهد‏.‏ آمریکایی ها سال گذشته نیز موضوع شورای کویته را محور اعمال فشار به پاکستان قرار داده بودند‏.‏ آنها مدعی بودند که دستگاه های اطلاعاتی پاکستان با شورای کویته در ارتباط است و حتی نماینده ای نیز در این شورا از ارتش پاکستان حضور دارد‏.‏ پنتاگون متعقد است که شورای کویته به رهبری ملاعمر از جمله طراحان اصلی حملات به نیروهای ائتلاف در خاک افغانستان است و در این مسیر، سازمان اطلاعاتی ارتش پاکستان ( ای‏.‏اس‏.‏ آی) نیز به کمک آنها شتافته است‏.‏ محصلین مدارس مذهبی به ویژه کسانی که در دوره جهاد افغانستان به این منطقه مهاجرت کردند، بسیاری از نیروهای جهادی سابق به ویژه افرادی که متعلق به حرکت انقلاب اسلامی به رهبری مولوی محمد نبی محمدی هستند، در زیر چتر شورای کویته فعالیت دارند‏.‏ نکته مهم درباره شورای کویته این است که این شورا ارتباط تنگاتنگی با شبکه القاعده دارد‏.‏ اعضای این شورا هم در درون خود و هم با اعضای القاعده پیوند خانوادگی مستحکمی برقرار کرده اند، به ویژه پیوند سببی ملاعمر با بن لادن در تحکیم این همبستگی مهم بوده است‏.‏ شاید به دلیل همین وابستگی ها بود که در سال ‏2001‏ ملاعمر از تحویل اسامه بن لادن به آمریکا و اخراج آن از افغانستان پرهیز کرد‏.‏ شورای کویته در میان سایر شاخه های طا لبان، ایدئولوژیک‏‏ترین شاخه محسوب می‏شود‏.‏ این گروه خواهان استقرارحکومت اسلامی در افغانستان (امارات اسلامی افغانستان)که تحت رهبری امیرالمومنین باشد،هستند و بر همین اساس بشدت با دولت فعلی افغانستان مخالفند و آن را دست نشانده غربی‏‏ها قلمداد می‏کنند‏.‏ شورای کویته برخروج نیروهای خارجی اصرار دارد و به سادگی حاضرنیست با آمریکایی‏‏ها و دولت کرزی وارد مذاکره شود‏.‏ آنچه آمریکایی‏ها آن را طالبان افراطی می‏‏نامند، این شاخه از طالبان هستند‏.‏ د) مقام های پاکستانی در مقابل ایده آمریکایی ها بارها مقاومت کرده و حاضر نیستند تسلیم فشارهای واشنگتن بشوند. "قمر زمان کایره"وزیر اطلاع رسانی پاکستان درباره گزارش "ویکی لیکس" گفته است:این نوع اتهام ها جدید نیست اما همه باید بدانند که پاکستان خود بیشتر از افغانستان قربانی بزرگ ترور است. وی تاکید کرده است:"هزاران نفر از نیروهای ما جان خود را در این جنگ از دست دادند.تلفات غیر نظامی ما نیز بیش از هر کشور دیگری است، بنابراین ما درباره چه کسی حرف می زنیم که از تروریست ها حمایت می کند.ما در حال مبارزه با تروریسم در داخل کشور خود هستیم". کایره اظهار داشت:"من نمی دانم که زمینه این اسناد کجاست اما پرسش ساده این است فرض کنید نظامیان یا سرویس های اطلاعاتی از گروه ها درافغانستان که در برابر نیروهای ائتلاف می جنگند، حمایت کند چرا این گروه ها علیه پاکستان می جنگند و مردم و سیاستمداران ما را هدف قرار می دهند، بنابراین ما خود بزرگترین قربانی هستیم". تحلیلگران امنیتی و نظامی پاکستان نیز اسناد افشا شده را کذب می دانند و معتقدند این ادعاها در هشت یا نه سال گذشته مطرح بوده و حتی پیش از آن نیز صحبت از ارتباط بین دستگاه اطلاعاتی پاکستان و طالبان شده است.