روزهــای داغ لـبـنـان

اظهارات اخیر سید حسن نصرالله، دبیرکل حزب الله لبنان، درباره احتمال متهم شدن چند تن از اعضای این حزب به دست داشتن در ترور رفیق حریری در سال 2005، موجب بروز واکنش ها و همچنین پرسش های گوناگونی شده است. زمانی که رفیق حریری، نماینده مجلس و نخست وزیر پیشین لبنان، در انفجاری مهیب جان خود را از دست داد، دولت جرج بوش دوم بلافاصله سفیر امریکا را از دمشق فراخواند. این واکنش فوری به معنای متهم کردن ضمنی دولت سوریه بود، بدون آن که هنوز تحقیقاتی صورت گرفته و طرفی به دست داشتتن در این ترور بزرگ رسما متهم شده باشد. این شیوه سال های بعد نیز ادامه یافت و در ترورهای بعدی بازهم سوریه متهم اصلی بود و جناح 14 مارس، که از حمایت دولت های غربی و برخی دولت های عربی برخوردار بود، سعی می کرد از این راه بیشترین فشار بر سوریه اعمال شود. خروج ارتش سوریه از لبنان بعد از این ترور موجب شد که این گروه بتواند براحتی دمشق را هدف حمله تبلیغاتی خود قرار دهد و دامنه اتهامات را به متحدان سوریه در لبنان و منطقه نیز بکشاند. نخستین بازپرسی که برای تحقیق درباره ترور رفیق حریری آغاز به کار کرد در ابتدای گزارش خود به دیداری میان رفیق حریری و رئیس جمهوری سوریه اشاره کرد. مسئولان سوریه ای می پرسیدند که چرا باید گزارش با ذکر نام رئیس جمهوری کشورشان شروع شود؟ و آیا این امر به معنای سیاسی کردن نتایج تحقیقات قضایی نیست؟ همچنین به فاصله اندکی، 4 افسر ارشد ارتش و امنیت لبنان بدون هیچ اتهامی بازداشت و بعد از 3 سال و 8 ماه، سال گذشته باز هم بدون هیچ توضیحی آزاد شدند. اینک و بعد از تشکیل دادگاه بررسی ترور رفیق حریری، دبیرکل حزب الله لبنان و همچنین میشل عون، رهبر اکثریت مسیحی لبنان، می گویند که این دادگاه سیاسی است. سید حسن نصرالله می گوید که سعد حریری، نخست وزیر لبنان، به وی گفته است که این دادگاه بزودی چند عضو خودسر حزب الله را به دست داشتن در ترور حریری متهم خواهد کرد. افراد نزدیک به نخست وزیر لبنان می گویند که سعد حریری درباره احتمالات مختلفی با رهبر حزب الله لبنان صحبت کرده است و از جمله احتمال فرضیه حمله موشکی به کاروان حامل رفیق حریری که معنای آن متهم شدن اسرائیل به عنوان عامل اصلی است. ولید جنبلاط، رئیس حزب سوسیالیت ترقیخواه لبنان، با آن که در زمان ترور رفیق در جناح 14 مارس قرار داشت، از همان زمان احتمال دست داشتن اسرائیل در این ترور را گوشزد می کرد. دادگاه ترور رفیق حریری دادگاهی بین المللی است و نه شخصی که معلومات خود را قبل از انتشار رسمی در اختیار افراد حقیقی قرار دهد. پس سعد حریری از کجا می داند که قرار است اتهام به چند عضو حزب الله در پاییز آینده اعلام شود؟ یا قاضی مأمور رسیدگی به پرونده این اطلاع را در اختیار وی گذاشته یا دفتر یا کسی در دفتر وی. یا این که نخست وزیر لبنان در جریان سفرهای خارجی خود به امریکا و فرانسه به چنین خبری دست یافته است. در همه این موارد نتیجه یکی است: دستیابی به احکام دادگاه بدون داشتن حق قانونی. اظهارات سعد حریری، که برخی متحدانش می خواهند آن از ملایم تر نشان دهند، به سید حسن نصرالله همچنین نشان می دهد که نحوه رسیدگی کار دادگاه محرمانه نیست. بدتر آن که فرمانده ارتش اسرائیل، گابی اشکنازی، حتی قبل از سعد حریری اعلام کرده است که در ماه سپتامبر احکام دادگاه اعلام خواهد شد، در حالی که هنوز تحقیقات تمام نشده و برخی افراد حزب الله قرار است بعد از ماه رمضان به عنوان شاهد و مطلع به دادگاه فراخوانده شوند. به همین علت است که دبیرکل حزب الله لبنان می گوید که احکام قبلا در فصل بهار و حتی سال 2008 صادر شده و زمان اعلام آن به ملاحظات سیاسی به تأخیر افتاده است. زمانی که قاضی ملس مأمور بررسی ترور حریری شد، گرهارد لیمان، رئیس آلمانی تیم تحقیق، در ماه مه 2005 به سرتیپ ستاد جمیل السید پیشنهاد داد این پیام شفاهی درمورد مسئولیت بعضی افسران خودسر سوریه ای در ترور حریری را به اطلاع رئیس جمهوری سوریه برساند؛ یعنی افرادی را باید به صورت قربانی درآورد، وگرنه خود وی بازداشت می شود. جمیل السید این مأموریت را نپذیرفت و سه ماه بعد قاضی ملس دستور بازداشت او را داد و نزدیک 4 سال در حبس ماند. تحقیقات ملس بر این فرضیه استوار بود که سوریه و چهار افسر ارشد لبنانی مسئول ترور حریری اند و شکست خورد. اینک هم این گونه می نماید که تحقیقات جاری بر اساس مسئولیت حزب الله دنبال می شود. حتی اگر گفته شود که عناصر غیرمنضبط حزب الله در ترور حریری مسئولیتی داشته اند موجب نتایج مهمی می شود و حزب الله از نظر امریکا و دولت های غربی بیشتر به تروریسم متهم خواهد شد و سعی می کنند جنبه «دفاع از خود» را از مقاومت لبنان در برابر اسرائیل سلب کنند؛ در حالی که مقاومت در برابر اشغالگران امری مشروع در همه منشورهای بین المللی است و حزب الله لبنان به الگوی مهمی برای جنبش های آزادی خواه تبدیل شده است. برخی اطلاعات غیررسمی حاکی از آن است که اتهام چند عضو حزب الله ناشی از مکالمات تلفنی موبایل آن ها در هنگام ترور حریری است. اخیرا سه جاسوس اسرائیل در شبکه موبایل لبنان دستگیر شده اند که نه تنها مکالمات را در اختیار اسرائیل قرار می داده اند، بلکه مکالمات را جعل می کرده اند. مکالمات ساختگی سند معتبر در هیچ دادگاهی شمرده نمی شود. این عقیده هم وجود دارد که مطرح شدن موضوع اتهام به برخی افراد حزب الله از هم اکنون تا زمان صدور حکم، که گفته می شود ممکن است تا پایان سال جاری به تعویق افتد، این کارکرد را دارد که تا آن زمان بحث های زیادی در جامعه لبنان در این باره خواهد شد و داستان به صورت موضوعی عادی درخواهد آمد که مانع از بروز مشکلات داخلی خواهد شد.