سال آینده یک میلیون افغانستانی غیرمجاز از ایران می روند

نادر یاراحمدی، رئیس مرکز امور اتباع خارجی وزارت داخله ایران، شامگاه دوشنبه در برنامه «گفت‌وگوی ویژه خبری» شبکه خبر حاضر شد و به تفصیل درباره روند ساماندهی و خروج اتباع غیرمجاز از کشور، همکاری‌های منطقه‌ای، حفظ حقوق انسانی و تأثیرات اقتصادی این فرایند توضیح داد.

وی در آغاز سخنان خود ضمن تبریک سالروز امامت حضرت ولی‌عصر (عج) و هفته دولت، یاد و راه شهیدان رجایی و باهنر را به‌عنوان الگوهای خدمتگزاری به مردم گرامی داشت و ابراز امیدواری کرد که خدمتگزاران دولت بتوانند در مسیر آنان گام بردارند.

خروج بیش از یک‌میلیون و دویست هزار تبعه غیرمجاز

یاراحمدی با اشاره به آخرین آمارها گفت: تا هشتم سنبله/شهریورماه، یک‌میلیون و 235 هزار و 84 نفر از اتباع غیرمجاز از ایران خارج شده‌اند. از این تعداد، 425 هزار و 789 نفر دستگیر و 89 هزار و 295 نفر به‌صورت خودمعرف از کشور خارج شدند.

وی ویژگی این دوره را خروج خانوادگی خودمعرف‌ها دانست و افزود: این امر نشان‌دهنده پذیرش شرایط قانونی و عدم تمایل به تداوم اقامت غیرقانونی در کشور است.

یاراحمدی تأکید کرد: با این حساب، برخلاف برخی ادعاها، اکنون سه میلیون تبعه غیرمجاز در کشور حضور ندارند و رقم کاهش یافته است.

برنامه دولت ایران برای سال جاری و آینده

رئیس مرکز امور اتباع خارجی اعلام کرد: بر اساس دستور وزیر داخله، تا پایان امسال دست‌کم 800 هزار نفر دیگر از اتباع غیرمجاز باید از کشور خارج شوند تا آمار سرشماری‌ها تکمیل شود. همچنین برنامه‌ریزی شده است که در سال آینده نیز یک‌میلیون نفر دیگر از کشور خارج شوند.

او افزود: زیرساخت‌های کشور ظرفیت پذیرش سه‌میلیون تبعه خارجی مجاز را دارد و می‌توان از این ظرفیت در حوزه‌های مختلف بهره گرفت.

رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت داخله ایران درباره برگه‌های سرشماری تاکید کرد: برگه‌های سرشماری باطل شده و تنها مجوزهای موقتی، مانند موارد درمانی یا زیارتی، برای زمان مشخص معتبر بوده است. پس از آن، افراد وارد لیست سیاه شده و از تسهیلات استفاده نخواهند کرد.

یاراحمدی افزود: افرادی که موفق به دریافت سند هویتی شده‌اند، می‌توانند در ایران بمانند، البته تا زمانی که قوانین را رعایت کنند. کسانی که قوانین را نقض کنند، بر اساس حکم دادگاه از ایران خارج خواهند شد.

تفاوت خودمعرف‌ها و دستگیرشدگان

یاراحمدی در پاسخ به پرسشی درباره تفاوت این دو گروه توضیح داد: 191 دفتر ویژه در کشور فعال است که اتباع می‌توانند برای معرفی خود به آنجا مراجعه کنند. برگه خروج برای آنان صادر می‌شود و مهلتی متناسب با شرایط‌شان داده می‌شود. برای افراد مجرد معمولاً 15 روز و برای خانواده‌ها به‌ویژه با فرزند محصل، تا 15 ماه نیز تمدید در نظر گرفته شده است. اما اکنون این فرصت رو به پایان است و کسانی که مراجعه نکرده‌اند در ردیف غیرمجاز قرار خواهند گرفت.

همکاری با پاکستان و کنترل مرزها

وی با بیان اینکه برخی انتظار دارند شرایط تغییر کند و برگه‌های سرشماری مجدداً معتبر شود، تأکید کرد: این برگه‌ها باطل شده و هیچ تمدیدی صورت نگرفته است. کسانی که به این امید مانده‌اند باید بدانند که دیگر از خدمات قانونی بهره‌مند نخواهند شد و حتی ممکن است نامشان در فهرست سیاه قرار گیرد.

یاراحمدی با اشاره به مبادی اصلی ورود اتباع غیرمجاز گفت: بیشتر اتباع از طریق مرزهای پاکستان وارد می‌شوند، نه مستقیماً از افغانستان.

وی افزود: با پاکستان هماهنگی‌های خوبی صورت گرفته و مقامات این کشور متعهد شده‌اند مرزها را ببندند و کارت‌های اقامت اتباع را باطل کنند. ما نیز در نشست‌های سه‌جانبه با افغانستان، پاکستان و کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل، به دنبال مدیریت مشترک این موضوع هستیم.

بازگشت‌های مکرر و برخورد قضایی

رئیس مرکز امور اتباع خارجی با اشاره به موارد تکرار ورود غیرقانونی اظهار داشت: پرونده‌هایی داریم که برخی افراد تا 20 بار اخراج و مجدداً وارد کشور شده‌اند. در گذشته با این موضوع برخورد نمی‌شد، اما اکنون با هماهنگی قوه قضاییه مقرر شده است چنین مواردی تحت پیگرد قانونی قرار گیرد. علاوه بر آن، کارفرمایانی که این افراد را به کار گرفته‌اند نیز احضار و با آنان برخورد خواهد شد.

تأکید بر حقوق و کرامت انسانی

یاراحمدی حفظ کرامت انسانی اتباع را یکی از اصول دولت دانست و گفت: طبق دستور مقام معظم رهبری، مقامات مسئول موظف شدند شخصاً در مرزها حضور یابند. حضور میدانی ما باعث شد به مشکلات ریز و جزئی نیز رسیدگی شود.

وی ادامه داد: تمام اردوگاه‌ها به دوربین مجهز شده‌اند و در صورت بروز تخلف حتی به‌اندازه یک صدای بلند یا هل دادن، برخورد قانونی صورت می‌گیرد. اتباع نیز می‌توانند شکایت خود را ثبت کنند و پرونده‌های متعددی در دادگاه در حال رسیدگی است.

یاراحمدی همچنین از تدابیر ویژه در حوزه گمرکی خبر داد و گفت: برای نخستین بار محدودیت‌های گمرکی در زمان خروج اتباع لغو شد تا بتوانند اموال خود را بدون محدودیت خارج کنند. این اقدام در راستای حفظ کرامت انسانی صورت گرفت.

تأثیر اقتصادی خروج اتباع غیرمجاز

در بخش دیگری از گفت‌وگو، یاراحمدی به گزارش‌ها درباره کمبود نیروی کار در برخی بخش‌ها اشاره کرد و گفت: اینکه کارفرمایان خود را وابسته به نیروی غیرمجاز کرده‌اند جای پرسش دارد. استفاده از نیروی غیرمجاز تخلف است و نباید پیامدهای آن را متوجه دولت دانست.

وی افزود: بر اساس آمار وزارت کار، 17 درصد نیروی کار طرح ما از ایران خارج شده‌اند، اما این میزان دلیل کمبود شدید نیست و بسیاری از این گزارش‌ها نوعی بزرگ‌نمایی است. دولت در حال طراحی سازوکار قانونی برای جذب نیروی کار خارجی مجاز است و اپلیکیشن ویژه‌ای نیز برای صدور ویزای کار در دست اقدام است.

استثنائات و پرونده‌های خاص