در سایه اخراج گسترده افغان ها؛ مذاکره ایران و طالبان درباره نیروی کار

وزارت کار و امور اجتماعی حکومت طالبان و سفارت ایران در کابل از سفر یک هیئت ایرانی به افغانستان برای گفت‌وگو درباره همکاری‌های کاری و تبادل نیروی کار خبر داده‌اند.

سید مالک حسینی، معاون وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایران، صبح روز یک‌شنبه 14 جدی، در رأس هیئتی از مقام‌های حوزه اشتغال این کشور وارد کابل شد. این هیئت با عبدالمنان عمری، وزیر کار و امور اجتماعی حکومت طالبان، دیدار و گفت‌وگو کرد.

بر اساس خبرنامه وزارت کار و امور اجتماعی حکومت طالبان، محور این گفت‌وگوها شامل روابط کاری دوجانبه، تبادل نیروی کار، گسترش آموزش‌های فنی و حرفه‌ای و تأمین حقوق کارگران افغان مقیم جمهوری اسلامی ایران بوده است. سفارت ایران در کابل نیز هدف این سفر را «مذاکره درباره همکاری میان وزارت‌های کار دو کشور» عنوان کرده است.

حدود یک‌ونیم ماه پیش، علیرضا بیکدلی، سفیر ایران در کابل، در دیدار با وزیر کار حکومت طالبان از برنامه‌ریزی برای انجام این سفر خبر داده بود. این دیدارها در حالی انجام می‌شود که پس از اخراج میلیون‌ها افغان از ایران، مقام‌های ایرانی از طرح اختصاص 200 هزار ویزای کار برای کارگران افغان سخن گفته‌اند؛ طرحی که جزئیات اجرای آن همچنان با ابهام همراه است.

سمیع‌الله ابراهیمی، سخنگوی وزارت کار و امور اجتماعی حکومت طالبان، قبل از این سفر گفته بود که به گفته سفیر ایران، تا آن زمان بیش از هشت هزار ویزای کار به کارگران افغان داده شده است. بر اساس توضیحات مقام‌های ایرانی و طالبان، این ویزاها تنها به کارگرانی تعلق می‌گیرد که پیش‌تر در ایران مشغول به کار بوده و اخیراً از این کشور اخراج شده‌اند. همچنین کارفرمایان ایرانی موظف‌اند درخواست صدور ویزا را از داخل ایران ثبت کنند.

سید مالک حسینی پیش‌تر اعلام کرده بود که روند صدور ویزای کار برای کارگران افغان از ابتدای میزان 1404 آغاز شده و درخواست‌ها از طریق سامانه اشتغال شهروندان خارجی ثبت می‌شود. به گفته او، در صورت نبود نیروی کار داوطلب ایرانی، ویزای 9ماهه صادر خواهد شد و تمدید آن به عملکرد کارگر و نیاز بازار کار بستگی دارد. وی هدف اصلی این طرح را شفاف‌سازی وضعیت نیروی کار خارجی و جلوگیری از ورود غیرقانونی عنوان کرده است.

با این حال، دشواری‌های گسترده در روند صدور ویزا باعث شده است بسیاری از کارگران افغان در ماه‌های اخیر از مسیرهای غیرقانونی تلاش به ورود به ایران کنند؛ مسیرهایی که در مواردی به مرگ آنان انجامیده است. حدود یک ماه پیش، حکومت طالبان از کشته شدن دست‌کم 11 شهروند افغانستان در تیراندازی نیروهای مرزی ایران خبر داد. همچنین کمتر از دو هفته پیش، مقام‌های محلی طالبان در هرات از جان باختن چهار افغان بر اثر سرما در مرز ایران و افغانستان خبر دادند.

این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که بانک جهانی نرخ بیکاری در افغانستان را بیش از 13 درصد اعلام کرده و نزدیک به یک‌چهارم بیکاران را جوانان 15 تا 29 سال تشکیل می‌دهند. ملل متحد نیز افغانستان را یکی از بدترین بحران‌های انسانی جهان توصیف کرده و اعلام کرده است که تنها در سال 2025 بیش از دو و نیم میلیون افغان از ایران و پاکستان بازگردانده شده‌اند.

روند اخراج مهاجران افغان از ایران و پاکستان در ماه‌های اخیر شدت گرفته و سازمان عفو بین‌الملل خواستار توقف فوری این اخراج‌ها شده است. این سازمان تأکید کرده که بازگرداندن اجباری افغان‌ها در حالی ادامه دارد که نقض حقوق بشر از سوی حکومت طالبان همچنان جریان دارد و افغانستان با بحران‌های شدید اقتصادی و انسانی روبه‌رو است.