حامد شریفی، مسئول شورای مهاجرین در جمهوری اسلامی ایران، در گفت‌وگو با ایراف به بررسی پیامدهای احتمالی تشدید تنش میان ایران و آمریکا پرداخت و تأکید کرد که افغانستان از جمله کشورهایی است که در صورت وقوع هر بحران منطقه‌ای، با پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای روبه‌رو خواهد شد.

وابستگی ساختاری اقتصاد افغانستان به مسیرهای منطقه‌ای

شریفی در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به ساختار اقتصاد افغانستان گفت که اقتصاد این کشور به دلیل سال‌ها جنگ و محدودیت در تولید داخلی، تا حد زیادی به واردات کالاهای اساسی وابسته است. بخش بزرگی از این کالاها از طریق ایران و پاکستان وارد افغانستان می‌شود و همین مسئله باعث شده است که تحولات سیاسی و امنیتی در این کشورها تأثیر مستقیمی بر اقتصاد افغانستان داشته باشد.

او توضیح داد که بسیاری از کالاهای مورد نیاز مردم افغانستان، از مواد غذایی گرفته تا مصالح ساختمانی، سوخت و کالاهای مصرفی، از طریق مسیرهای ترانزیتی ایران وارد این کشور می‌شود. به گفته او، بنادر و مسیرهای تجاری ایران نقش مهمی در تأمین نیازهای بازار افغانستان دارند و اختلال در این مسیرها می‌تواند به سرعت زنجیره تأمین کالاها را با مشکل روبه‌رو کند.

شریفی تأکید کرد که در صورت وقوع جنگ یا افزایش تنش‌های نظامی در منطقه، احتمال بسته شدن یا محدود شدن مسیرهای تجاری وجود دارد. چنین وضعیتی نه‌تنها روند واردات را کند می‌کند، بلکه هزینه‌های حمل‌ونقل و ترانزیت را نیز افزایش می‌دهد و در نهایت این هزینه‌ها به مصرف‌کنندگان در افغانستان منتقل خواهد شد.

افزایش قیمت کالاها و بی‌ثباتی بازارهای داخلی

این کارشناس مسائل اقتصادی و مهاجرت در ادامه به پیامدهای احتمالی جنگ بر بازارهای داخلی افغانستان اشاره کرد و گفت که در چنین شرایطی معمولاً نخستین نشانه‌های بحران در بازار ارز و قیمت کالاها ظاهر می‌شود.

او توضیح داد که اقتصاد افغانستان تا حد زیادی به دلار وابسته است و هرگونه نوسان در بازار ارز می‌تواند به سرعت قیمت کالاها را در بازارهای داخلی افزایش دهد. به گفته شریفی، در صورت گسترش تنش‌های نظامی در منطقه، احتمال افزایش نرخ ارز و بی‌ثباتی در بازار بسیار زیاد خواهد بود.

شریفی افزود که افزایش قیمت ارز خارجی معمولاً باعث بالا رفتن قیمت مواد غذایی، سوخت، کالاهای وارداتی و حتی خدمات در افغانستان می‌شود. این وضعیت به‌ویژه برای اقشار کم‌درآمد جامعه بسیار دشوار خواهد بود، زیرا بخش بزرگی از درآمد آنان صرف تأمین نیازهای اولیه زندگی می‌شود.

او همچنین یادآور شد که اقتصاد افغانستان در حال حاضر نیز با مشکلاتی مانند بیکاری، کاهش سرمایه‌گذاری و ضعف تولید داخلی روبه‌رو است و هرگونه بحران تازه در منطقه می‌تواند فشار اقتصادی بر مردم را چند برابر کند.

خطر گسترش فقر و کاهش فرصت‌های شغلی

شریفی در بخش دیگری از این گفت‌وگو به پیامدهای اجتماعی بحران‌های اقتصادی اشاره کرد و گفت که افزایش تنش‌های منطقه‌ای می‌تواند به گسترش فقر و کاهش فرصت‌های شغلی در افغانستان منجر شود.

به گفته او، زمانی که تجارت و فعالیت‌های اقتصادی کاهش پیدا می‌کند، بسیاری از کسب‌وکارها با رکود مواجه می‌شوند و فرصت‌های شغلی نیز محدودتر می‌شود. این مسئله به‌ویژه برای کارگران روزمزد و خانواده‌هایی که درآمد ثابت ندارند، مشکلات جدی ایجاد می‌کند.

او افزود که در چنین شرایطی قدرت خرید مردم کاهش پیدا می‌کند و بسیاری از خانواده‌ها برای تأمین نیازهای اولیه خود با دشواری روبه‌رو می‌شوند. این مسئله می‌تواند پیامدهای اجتماعی گسترده‌ای داشته باشد و سطح نارضایتی عمومی را افزایش دهد.

شریفی تأکید کرد که افغانستان در سال‌های اخیر با بحران‌های متعددی از جمله مشکلات اقتصادی، خشکسالی و کاهش کمک‌های بین‌المللی مواجه بوده است و وقوع یک بحران منطقه‌ای جدید می‌تواند شرایط را برای مردم این کشور بسیار سخت‌تر کند.

نگرانی درباره وضعیت مهاجران افغانستانی در ایران

در ادامه این گفت‌وگو، شریفی به وضعیت مهاجران افغانستانی در ایران پرداخت و گفت که میلیون‌ها شهروند افغانستان در ایران زندگی و کار می‌کنند و بخش قابل‌توجهی از اقتصاد خانواده‌های افغانستانی به درآمد این مهاجران وابسته است.

او توضیح داد که بسیاری از خانواده‌ها در افغانستان از طریق پولی که مهاجران از ایران ارسال می‌کنند زندگی خود را تأمین می‌کنند. بنابراین هرگونه بحران اقتصادی یا امنیتی در ایران می‌تواند به‌طور مستقیم بر وضعیت این خانواده‌ها اثر بگذارد.

شریفی گفت که اگر جنگ یا فشارهای اقتصادی در ایران افزایش یابد، احتمال کاهش فرصت‌های شغلی برای مهاجران افغانستانی نیز وجود دارد. در چنین شرایطی مهاجران ممکن است با مشکلاتی مانند بیکاری، کاهش درآمد یا دشوارتر شدن شرایط زندگی مواجه شوند.

او افزود که تأثیر این وضعیت تنها محدود به مهاجران نخواهد بود، بلکه خانواده‌های آنان در افغانستان نیز که وابسته به درآمدهای ارسالی هستند، با مشکلات اقتصادی بیشتری روبه‌رو خواهند شد.

تأثیر جنگ بر پروژه‌های ترانزیتی و همکاری‌های منطقه‌ای

شریفی همچنین به تأثیر احتمالی جنگ بر پروژه‌های اقتصادی و ترانزیتی منطقه اشاره کرد و گفت که ایران در سال‌های اخیر نقش مهمی در برخی همکاری‌های اقتصادی و مسیرهای تجاری مرتبط با افغانستان داشته است.

او توضیح داد که بسیاری از پروژه‌های منطقه‌ای در حوزه ترانزیت، حمل‌ونقل و تجارت با مشارکت کشورهای مختلف منطقه، از جمله ایران، در حال اجرا یا برنامه‌ریزی بوده است. این پروژه‌ها می‌توانند نقش مهمی در توسعه اقتصادی افغانستان ایفا کنند.

با این حال، به گفته شریفی، در صورت درگیر شدن ایران در یک جنگ گسترده، طبیعی است که اولویت‌های این کشور تغییر کند و تمرکز اصلی آن بر مسائل امنیتی و نظامی قرار گیرد. در چنین شرایطی احتمال دارد بسیاری از پروژه‌های اقتصادی و همکاری‌های منطقه‌ای با کندی یا حتی توقف مواجه شوند؛ موضوعی که می‌تواند روند توسعه اقتصادی افغانستان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

ضرورت اتخاذ سیاست محتاطانه و بی‌طرفانه

در بخش پایانی این گفت‌وگو، آقای شریفی بر ضرورت اتخاذ سیاستی محتاطانه و بی‌طرفانه از سوی حکومت طالبان تأکید کرد.

او گفت طالبان باید تلاش کند در شرایط حساس منطقه‌ای از ورود به تنش‌های سیاسی و نظامی دوری کند و سیاستی را دنبال کند که منافع ملی و ثبات داخلی کشور حفظ شود.

به گفته او، وابستگی‌های اقتصادی موجود ممکن است تصمیم‌گیری‌های سیاسی را دشوار کند، اما در چنین شرایطی اتخاذ یک رویکرد متعادل و واقع‌بینانه می‌تواند از بروز بحران‌های بزرگ‌تر جلوگیری کند.

رئیس شورای مهاجرین در جمهوری اسلامی ایران هشدار داد که ادامه تنش‌ها در منطقه نه‌تنها بر اقتصاد افغانستان، بلکه بر وضعیت اجتماعی و معیشتی میلیون‌ها شهروند این کشور نیز تأثیر خواهد گذاشت و لازم است برای مدیریت این وضعیت، سیاست‌های دقیق و حساب‌شده‌ای اتخاذ شود.

گفتنی است که افغانستان طی دو دهه گذشته به دلیل موقعیت جغرافیایی و وابستگی شدید به واردات، همواره از تحولات سیاسی و امنیتی منطقه تأثیر پذیرفته است. ایران یکی از مهم‌ترین شرکای تجاری افغانستان به شمار می‌رود و بخش قابل‌توجهی از کالاهای اساسی، سوخت و مسیرهای ترانزیتی این کشور از طریق ایران تأمین می‌شود. در کنار آن، میلیون‌ها مهاجر افغانستانی نیز در ایران زندگی و کار می‌کنند و درآمد ارسالی آنان یکی از منابع مهم معیشتی برای خانواده‌هایشان در افغانستان محسوب می‌شود. از همین رو، هرگونه تنش یا درگیری میان ایران و آمریکا می‌تواند علاوه بر ایجاد اختلال در تجارت و ترانزیت، بر بازار ارز، قیمت کالاها، وضعیت مهاجران و ثبات اقتصادی افغانستان نیز تأثیر مستقیم بگذارد.