تابعیت در سایه گزینش مذهبی؛ هند فقط به مهاجران هندو و سیک افغانستان و پاکستان شهروندی اعطا کرد

این افراد که عمدتاً در پی موج‌های ناامنی، خشونت‌های هدفمند و شرایط دشوار اجتماعی در کشورهای مبدأ ناچار به ترک خانه و کاشانه خود شده‌اند، اکنون پس از سال‌ها زندگی در وضعیت بلاتکلیف، وارد مرحله جدیدی از اقامت قانونی در هند شده‌اند؛ هرچند زندگی بسیاری از آنان همچنان در چارچوب مشاغل غیررسمی و شرایط اقتصادی محدود ادامه دارد.

اعطای تابعیت به 355 مهاجر در ایالت هریانا

بر اساس این گزارش، دولت هند طی دو سال گذشته در ایالت هریانا به 355 نفر از مهاجران هندو و سیک افغانستان و پاکستان شهروندی اعطا کرده است. از این میان، بیش از 300 نفر از پاکستان و باقی از افغانستان وارد هند شده بودند. بخش عمده این افراد در دهه 1990 میلادی و گروهی دیگر تا سال 2014 به این کشور مهاجرت کرده و طی سال‌های طولانی در وضعیت اقامت موقت یا بلاتکلیف زندگی کرده‌اند.

روایت مهاجرت؛ فرار از ناامنی و خشونت

در میان این مهاجران، لال چاند 56 ساله یکی از نمونه‌های شاخص است که تجربه شخصی خود را عامل اصلی ترک افغانستان عنوان می‌کند. او می‌گوید در سال 2011 در کابل در جریان یک حمله مسلحانه هدف قرار گرفته و توسط افراد مسلحی که خود را در لباس پولیس معرفی کرده بودند، مورد لت‌وکوب و سرقت قرار گرفته است. این رویداد به گفته او نقطه عطفی در تصمیمش برای ترک افغانستان و مهاجرت به هند بوده است. لال چاند اکنون در شهر ریدآباد ایالت هریانا زندگی می‌کند و در یک شرکت خصوصی مشغول به کار است.

جامعه مهاجران در هریانا؛ زندگی در اقتصاد غیررسمی

گزارش‌ها نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از این مهاجران، پس از دریافت تابعیت نیز همچنان در مشاغل خرد و غیررسمی فعالیت دارند. فروش میوه و سبزیجات، کارهای خدماتی کوچک، تعمیرات ابتدایی و فعالیت‌های روزمره اقتصادی، اصلی‌ترین منابع درآمد این خانواده‌ها را تشکیل می‌دهد.

یک مقام محلی در هند در این‌باره گفته است که تنها حدود 20 درصد از این خانواده‌ها از وضعیت اقتصادی نسبتاً بهتری برخوردارند، در حالی که اکثریت آنان همچنان در مشاغل کم‌درآمد و غیررسمی مشغول کار هستند. این وضعیت نشان می‌دهد که تغییر وضعیت حقوقی لزوماً به بهبود فوری شرایط معیشتی آنان منجر نشده است.

مسیر اداری تابعیت؛ میان سهولت و احتیاط

برخی از دریافت‌کنندگان تابعیت روند اداری دریافت شهروندی را نسبتاً ساده توصیف کرده‌اند. به گفته آنان، این روند شامل ثبت درخواست آنلاین، ارائه مدارک لازم و انجام مصاحبه در اداره‌های مربوطه بوده است.

با این حال، شماری از خانواده‌ها ترجیح داده‌اند جزئیات هویتی و شخصی خود را علنی نکنند؛ موضوعی که نشان‌دهنده حساسیت‌های اجتماعی و سیاسی پیرامون وضعیت مهاجران در هند است.

چارچوب قانونی و سیاست‌های مهاجرتی هند

اعطای تابعیت به این گروه از مهاجران در چارچوب قانون اصلاح تابعیت هند انجام شده است؛ قانونی که به دولت اجازه می‌دهد به پیروان ادیان غیرمسلمان از کشورهای افغانستان، پاکستان و بنگلادش که مورد آزار و اذیت قرار گرفته‌اند، شهروندی اعطا کند. این قانون از زمان تصویب، همواره با بحث‌ها و انتقادهایی درباره ماهیت گزینشی و پیامدهای اجتماعی آن روبرو بوده است.

در همین حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که دولت هند پیش‌تر از سخت‌گیرانه‌تر شدن روند اعطای تابعیت به مهاجران افغانستان، پاکستان و بنگلادش خبر داده بود؛ مسئله‌ای که آینده سیاست مهاجرتی این کشور را با ابهام‌هایی همراه کرده است.

وضعیت مهاجران

در مجموع، جامعه مهاجران هندو و سیک در هریانا پس از سال‌ها انتظار، اکنون به مرحله تثبیت حقوقی رسیده‌اند، اما همچنان با چالش‌های اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی روبرو هستند. ترکیب اقامت طولانی‌مدت، اشتغال غیررسمی و محدودیت‌های اقتصادی نشان می‌دهد که ادغام کامل این گروه در ساختار اجتماعی هند فرآیندی زمان‌بر و پیچیده خواهد بود.

این در حالیست که سیاست تابعیتی هند در این پرونده بیش از آنکه صرفاً یک اقدام انسانی باشد، بازتابی از ملاحظات هویتی و گزینش‌محور در قبال مهاجران منطقه است.
در عین حال، تداوم اشتغال در بخش غیررسمی نشان می‌دهد که تابعیت، به‌تنهایی قادر به حل شکاف‌های عمیق اقتصادی و اجتماعی این گروه‌های مهاجر نیست و فرآیند ادغام همچنان ناقص باقی مانده است.