از این به بعد به جای افغانستان بگوییم پشتونستان

رییس جمهور کرزی در سخنرانی اش به دو، سه نکته ی مهم و جنجال برانگیز پرداخته است. این سخنان که در پیوند به واقعه ی مرزی گوشته ابراز شده، حاوی مطالبی بود که تأکید بر سیاست های سنتی و غیرعقلانیی پنجاه سال اخیر دارد. رییس جمهور گفته است که پاکستان به این هدف افغانستان را زیر فشار قرار می دهد تا جانبب افغانستان خط دیورند را به رسمیت بشناسد و همچنان به این منظور که افغانستان همینگونه یک کشور فقیر، ناامن و محتاج باقی بماند. اما جالب تر از همه، بخش دیگری از سخنان جناب رییس جمهور بود که گفت مرزبندی های انگلیس ها، برای ما قابل قبول نیست. تناقض این سخنان آن جا آشکار می گردد که او در همین سخنرانی، از پاکستان بعنوان یک کشور دوست، همسایه و برادر یاد کرده و خواهان همزیستی مسالمت آمیز با این کشور شده است. حالا ضرور نیست که به تکرار به ریشه تاریخی این نوع سخنان بپردازیم اما باید پهلوهای این رویکرد را که دست کم در دولت کنونی رویکرد جدیدی نیست ـ شکافته و یک به نتیجه ی ملموس دست یابیم. به رغم این که رییس جمهور همواره از دوستی با پاکستان سخن گفته اما در عمل همیشه سیاست های پاکستان ستیزانه پیشه کرده است که همین رویکرد متناقض، سبب بی اعتمادی میان دو دولت شده است. پاکستانی ها به مساله ی دیورند بسیار حساس اند و آن را مرزِ مسلم خویش با افغانستان می دانند که البته تردیدی در این مورد هم وجود ندارد اما رییس جمهور کرزی این حساسیت و حقانیت را هیچ وقت در نظر نگرفته است. رویداد گوشته باعث شد که مساله ی دیورند یک بار دیگر بالا شود و دیدگاه رییس جمهور در اینباره علنی گردد. شکی نیست که این دیدگاه اصلی رییس جمهور است و به تبعیت از سنت پشتونستان خواهی، چنین باوری به او القا شده است اما بدبختی آن جاست که چنین سیاست ها و باورهای کاذب، ملت افغانستان را برباد می سازد. عشق پشتونستان خواهی، شامل حال همه ی مردم افغانستان نمی شود. این خواسته تنها در میان یک قوم و به ویژه در بینِ گروهی کوچک که اکثر تیوریسن هایش در اطراف رییس جمهور پرسه می زنند، خلاصه می شود. این گروه با تبلیغات، افواهات، جعل و دروغ همواره سعی می کنند که بخش بزرگی از خاک پاکستان را داعیه ی ملی برای مردم افغانستان جلوه دهند که به نظر می رسد رییس جمهور نیز گول همین حلقه را خورده است. حال آن که همه ی مردم می دانند برای رهایی از چنگ پاکستان، هیچ چاره یی جز به رسمیت شناختن دیورند وجود ندارد. بنابراین، بسیار بدیهی است که پاکستان به همین دلیل، به دخالت ها و آتش افروزی هایش در افغانستان ادامه می دهد، تا آن جا که کاملاً از این ناحیه (قضیۀ دیورند) مطمین گردد. بحث این که رییس جمهور می گوید افغانستان مرزهای تعیین شده ی انگلیس را قبول ندارد، یک موضوع کاملاً غیر عقلانی و خنده دار است. چون خوشمان بیاید یا نیاید، واقعیت این است که مرزهای افغانستان و بسیاری از کشورهای منطقه، توسط انگلیس تعیین شده و تمام آن ها نیز در جامعه بین الملل به رسمیت شناخته شده اند و عدول از آن ها، به غیر از هرج و مرج و بی ثباتی، نتیجه ی دیگری ندارد. ولی دیده می شود که ادعای رییس جمهور کرزی و دیگر حاکمان گذشتۀ افغانستان، فقط اختصاص به مرز دیورند داشته است. این رویکرد به وضوح دغدغه ی قومی حاکمان افغانستان از جمله آقای کرزی را به تصویر می کشد. زیرا در غیر این صورت، آنان باید مدعی خراسان بزرگ می بودند که روزگاری یکی از امپراتوری های منطقه به شمار می رفت و یا هم خواهان پنجده و سرخس و بخشی از خاک های نیمروز، که همه امروزه از پیکره این سرزمین جدا هسـتند. اکنون پرسش این جاست که با چنین ادعایی، رییس جمهور چگونه می تواند یک همسایه ی دوسـت و طرفدار تأمین امنیت در افغانستان را در کنار خود داشته باشد؟… آقای کرزی که ادعای ارضی می کند و عملاً غرور ملیِ پاکستانی ها را جریحه دار می سازد، چگونه توقع دارد که حکومت این کشور با او در برقراری صلح و ثبات در افغانستان همکاری کند؟ حالا با توجه به این اوصاف، می توان یک امکان و احتمال دیگر را هم مطرح کرد که خیلی دور از ذهن نمی نماید و آن این که رییس جمهور از اینگونه تبلیغات و موضع گیری ها، هدف ویژه یی را دنبال می کند. این هدف می تواند تبلیغات انتخاباتی باشد تا با انگشت گذاشتن روی مسایل مهمی چون دیورند، احساسات شماری از مردم را به سمت خود و یا یکی از همپیمانان اش بسیج سازد. رییس جمهور می داند که انتخابات نزدیک است، آن هم در شرایطی که بخش اعظمی از پشتون ها در جنوب به دلایلی از او ناراضی و خشمگین هستند. بنابراین، رویکرد پشتونستان طلبی در کوتاه مدت می تواند سوژه یی برای جلب توجه پشتون ها به آقای کرزی باشد اما این ترفند، در نهایت نتیجه ی مطلوب رییس جمهور را در پی ندارد. آقای کرزی این به اصطلاح شگرد سیاسی خود را تا پایان امر نمی تواند ادامه دهد و به ناچار روزی دوباره ادعاهای خود را پس می گیرد، از این رو نه تنها رضایت و حمایت پشتون ها را اخذ نمی کند، بلکه در مجموع مردم افغانستان را از خود دور می سازد. افزون بر آن، این رویکرد خام آقای کرزی، پاکستان را تحریک می کند که بیشتر از گذشته، به حرکت های مداخله جویانه دست بزند و امنیت افغانستان را مخدوش و ساقط سازد. ماندگار