عبدالرشید دوستم چگونه در سراسر کشور سر زبان ها افتاد و معروف شد

<div style="direction: rtl; text-align: justify;">این نوشته معطوف به ارزش گذاری کارکرد و عملکرد جنرال دوستم نیست بلکه رویکرد پدیدار شناسی سیاسی دارد. ارزیابی یک پدیده سیاسی که محصول فرهنگ سیاسی تمامیت خواه افغانستانی است، خالی از فایده علمی و عملی نمی باشد.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">نزدیک به سه دهه است که نام عبد الرشید دوستم در سراسر کشور سر زبان ها است. در زمان حکومت مجاهدین یک نوع اسکناس ویا بانکنوت افغانی به نام پول دوستمی در بازار رایج بود. این پول به سفارش مخالفین دولت اقای ربانی به چاپ می رسید و معروف به پول دوستمی بود.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">در ان زمان نام "دوستم مثل پول دوستم " بوجی وار در سراسر افغانستان گرفته و حمل ونقل می شد، اما تفاوت پول دوستم وشخص دوستم در این بود که پول دوستم نصف ارزش پول رسمی افغانی را داشت اما خود دوستم در عرض رهبران اقوام دگر ارزش برابر و افتخار رهبری ازبک ها را به خود اختصاص داده بود .</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">فعالیت سیاسی جنرال دوستم از رهبری یک اتحادیه کارگری در معدن گاز در شمال کشور آغاز می گردد و از آنجا تحت حمایت دولت کابل فرماندهی هزاران ملیشه را به عهده می گیرد و برای حمایت رژیم کمونیستی وارد مبارزه می شود.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">جنرال دوستم فراز ونشیب های زیادی در تاریخچه زندگی خود تجربه نموده است و در عین زمان حمایت و عدم حمایت دوستم از دولت های و ایتلاف های سیاسی در کشور، آنها را نیز دچار فراز و نشیب نموده است. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">حمایت دوستم که رهبری ملیشه های شمال را به عهده داشت از دولت وقت افغانستان، توانایی های نظامی دولت را در مقابل نیرو های مخالفین مسلح دولت چند برابر نموده بود و همچنین روی گردانی جنرال ازبک از دولت وقت باعث سقوط حداقل شش ولایت شمال کشور گردیده و در نتیجه منجر به سقوط دولت کابل شد .</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">برخی مجاهدین از جمله گلبدین حکمتیار بعد از سقوط داکتر نجیب، حاضر به مشارکت سیاسی دوستم در دولت جدید نبود او را ته مانده کمونیست ها می دانست، اما سرانجام در نهادی به نام شورای عالی هماهنگی که علیه دولت ربانی مبارزه می کرد، مجبور به ایتلاف با عبدالرشید دوستم گردید. دوستم با حمایت استاد عبدالعلی مزاری و با تاسیس جنبش ملی اسلامی در جرگه رهبران طراز اول افغانستان قرار گرفت.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">بعد از سقوط دولت ربانی و اشغال افغانستان توسط طالبان، نقش جنرال دوستم در معادلات سیاسی و نظامی افغانستان بارزتر گردید. دوستم ماه ها، ماشین جنگی طالبان را در شمال کشور متوقف نمود. جنرال بابر از مقامات ارشد دولت پاکستان چندین مرتبه در یک هفته با دوستم مذاکره نمود که موافقت دوستم را برای پیشرفت نیرو های طالبان در شمال کشور مهیا کند، اما موفق نگردید.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">سرانجام جنرال ملک همسنگر ازبک وی، کمپ دوستم را دو پاره نمود و پای طالبان را به مزار شریف باز کرد. اما دوستم بعد از چند شکست وپروزی علیه طالبان، بالاخره با همکاری نیرو های امریکایی به شمال کشور بازگشت .</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">بعد از سقوط طالبان و آمدن دولت جدید، جنرال دوستم به عنوان رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح کشور از سوی ریس جمهور انتصاب گردید. گرچه که این پست تشریفاتی بود اما جایگاه وی در رفیع ترین چوکی نظامی به رسمیت شناخته شد.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">در طول سیزده سال گذشته جنرال دوستم نقش مهم دولتی و اجرایی نداشت اما وی از صحنه حذف نگردید. ده سال پیش به عنوان اولین بار در تاریخ افغانستان یک ازبک خود را کاندیدای ریاست جمهوری کرد. ان کاندیدا دوستم بود و چهارمین نفر در لیست کاندیداهای برتر قرار گرفت. این حرکت مورال سیاسی ازبک ها در عرصه سیاسی بالا برد.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">پنج سال پیش دوستم و متحد سیاسی وی محمد محقق در یک ایتلاف سیاسی به طور غیر مترقبه از حامد کرزی حمایت کرد و سر انجام کرزی رییس جمهور شد. اما دیری نگذشت که این دو سیاستمدار پر آوازه به کرزی پشت کردند. زیرا رییس جمهور به وعده های روی کاغذ نوشته آنها عمل نکرده بود. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">دوستم در طول پنج سال گذشته تنگناهایی را هم تجربه نمود. اختلاف وی با اکبر بای رقیب تازه وارد وی در درون ترک تباران کشور و ادعای اکبر بای مبنی بر اینکه مورد ضرب وشتم دوستم قرار گرفته است. برای جنرال درد سر هایی ایجاد کرد، حتی تهدید به محاکمه و کشیدن وی به دادگاه از جمله چالش هایی بودند که این جنرال قدرتمند ازیک را خون جگر نمود.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">حدود یک سال قبل، ایتلاف دوستم ازبک با مسعود تاجیک و محقق هزاره در چارچوبی به نام جبهه ملی، فصل تازه ای در فعالیت های جنرال به وجود آورد. این سه مرد در یک مانور زود هنگام برای رقابت های ریاست جمهوری، حسادت مخالفین و موافقین را به وجود آورد. جبهه ملی به عنوان یک محور قوی نقش اپوزیسیون را ایفا می نمود و خود را برای رقابت های ریاست جمهوری "گرم "می کرد. از مسافرت های جنجالی خارجی گرفته تا بازدید های ولایتی. نقش جنرال به عنوان یک ستون این ایتلاف سه ضلعی بر کسی پوشیده نبود.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">منتهی عمر این همبستگی کوتاه بود این مردان پر ادعا قبل از اینکه وارد میدان مسابقه شوند، سرد شدند. جنرال کمتر از معاونت ریاست جمهوری به چیز دیگری قانع نشد. در نتیجه با خداحافظی جنرال از این ایتلاف، سقف آن فرو ریخت. جنرال وارد میدان سیاسی جدید گردید و دنبال یار سیاسی نو. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">یار گیری ها باید به سرعت صورت می گرفت که تا تیم های کاندیداهای ریاست جمهوری شکل بگیرند. سر انجام جنرال دوستم در ایتلاف تازه با محمد کریم خلیلی رهبر حزب وحدت، جای گرم تر و بالاتر از دو رفیق پشین خود پیدا نمود .جنرال دوستم معاون اول داکتر اشرف غنی احمدزی کاندیدای ریاست جمهوری و سرور دانش معاون دوم رییس جمهور. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">شانس احمدزی برای رسیدن به پست ریاست جمهوری کمتر از رقیب وی عبد الله نیست. این در حال است که شانس رفیق پشین و رقیب فعلی جنرال، احمد ضیاء مسعود برای صعود به قدرت زیاد محتمل نیست. گر چند که شانس دوست قبلی جنرال، اقای محقق در تیم عبدالله کمتر از جنرال نیست. اما او معاون دوم است. </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>در نتیجه:</strong> ریزیش این ایتلاف سیاسی تا هنوز به نظر می رسدکه به نفع جنرال دوستم خاتمه یافته است.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">چندی قبل جنرال دوستم طی یک اطلاعیه رسمی از آسیب دیدگان جنگ های داخلی پوزش خواست. در اطلاعیه وی امده است: وقت آن فرا رسیده است که همه ما از اثرات منفی ای که سیاست های ما در گذشته به مردم سراسر کشور آسیب ر سانده است، از آنان معذرت بخواهیم.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">این حرکت جنرال با واکنش های متفاوت رو برو شد. برخی از آن استقبال کردند و برخی آنرا یک شعار پیش از انتخابات دانستند. موفقیت های جنرال دوستم از دهه های گذشته تا حال، در قدم اول بر می گردد به شخصیت و طرز فکر شخص جنرال که تفاوت خاصی در رفتار و گفتار وی نسبت به هم قطارانش مشاهده می شود.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">در قدم دوم حمایت اکثریت قاطع ترک تباران کشور از وی در عرصه نظامی و سیاسی، پشتوانه محکم برای جنرال بوده است. ارتباط نزدیک وی با کشور های ترک زبان منطقه از جمله ترکیه نیز باعث ایجاد پناهگاه های محکم برای جنرال بوده است .</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">در کار و زار انتخابات ریاست جمهوری 2014 جنرال دوستم در معرض آزمون دیگر قرار می گیرد. در حالیکه جنرال یکی از "بانک رای ها " یاد می شود، قوم ازبک را به طور فشرده پشت سر خود دارد، در جایگاه معاونت اول ارتقا یافته است. اما باز هم سر نوشت جنرال به سر نوشت رییس اش احمدزی وابسته است.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">احمدزی دارای پایگاه قوی اجتماعی در درون پشتون ها نیست انچه که وی را مطرح و زبانزد کرده است شهرت او در خارج از کشور است نه در داخل کشور. گرچه روی این شهرت جهانی انتقادات وجود دارد. کارکرد احمد زی در طول مبارزات انتخاباتی بخت جنرال را روشن خواهد کرد. از سوی دیگر بخش عمده هزاره ها که عده ای زیاد از نخبگان هزاره نیز در این حلقه گرد هم امدند، به احمدزی رای خواهد داد. حمایت کریم خلیلی از چهره های مطرح جامعه هزاره از احمد زی امیدواری های زیاد برای دوستم و احمد زی به وجود اورده است.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">پاشنه ای آشیل این تیم معرفی سرور دانش به عنوان معاون دوم احمدزی است. سرور دانش از نظر خیلی ها یک شخصیت علمی و فر هنگی است تا یک فرد در جایگاه اجرایی.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">پیش بینی در این زمینه دشوار است، احتمال اینکه ایتلاف های جدید در راه باشد بعید به نظر نمی رسد .سیاستمداران افغانستان از جمله جنرال عبد الرشید دوستم هر موقعیت بهتر و برتر سیاسی را مورد ارزیابی قرار خواهد داد.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>نویسنده: نسیم جعفری</strong></div>