تجلی بهار در کلام شعرای هموطنان پشتو زبان

<div style="direction: rtl; text-align: justify;">شاعران پشتو زبان کشورمان همانند «رحمان بابا» با بهره‌گیری از تجارب ارزنده شاعران بزرگ فارسی زبان در وصف بهار و نوروز اشعار ماندگاری سروده‌اند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">«اجمل اشکلی» استاد دانشگاه کابل با اشاره به تأثیر پذیری شاعران افغانستانی از اشعار فردوسی و حافظ و دیگر شاعران پارسی زبان گفت: بیشترین شاعران دوره کلاسیک پشتو همانند رحمان بابا، از منابع فارسی فردوسی، حافظ و برخی دیگر شاعران زبان فارسی بهره گرفته‌اند و در وصف نوروز و بهار شعر سروده‌اند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">اشکلی در ادامه اظهار داشت: شاعران دوره کلاسیک پشتو از آثار منظوم و منثور شاعران فارسی زبان بهره فراوان برده‌اند زیرا محیط زندگی آنان (شاعران پشتو و فارسی زبان) یکی بود و در سال‎های اخیر مهاجرت‎، جنگ‎ و دوری از یک محیط، این تأثیرپذیری را برهم زده است.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>نوروز و غدیر خم در غزل «حمزه بابا»</strong></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">وی تصریح کرد: حمزه بابا که وی را پدر غزل پشتو نیز می‎خوانند، شعری بسیار مشهور در مورد نوروز دارد که بدین شرح آغاز می‎شود:</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">واقعه چې د غدیر شوه په نوروز کښې</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><span style="color: rgb(51, 153, 102);">واقعه خم غدیر در نوروز واقع شد</span></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">پکښې شته دے لوے حکمت که څوک پوهیږی</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><span style="color: rgb(51, 153, 102);">در آن حکمت بزرگی نهفته است، کیست که رمز آن را بداند</span></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">که غنچې د نبوت پام لوې شی</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><span style="color: rgb(51, 153, 102);">غنچه نبوت هم شکفت</span></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">هر ساعت به نوې نوې پېدا کیږی...</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><span style="color: rgb(51, 153, 102);">هر باری که غنچه نبوت باز می‎شود، ارمغان تازه‎تری به انسان‎ها می‎دهد</span></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>انگلیس و تلاش برای نوروز زدایی</strong></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">اشکلی افزود: ادیبان پشتو زبانی که در خاک پاکستان زندگی می‎کنند، به دلیل این که تحت استعمار انگلیس قرار نگرفته‌اند، دیدگاه مناسبی درباره نوروز دارند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">استاد دانشگاه کابل خاطرنشان کرد: در ولایت «ننگرهار» واقع در شرق کشور شاعران گردهم می‎آیند و بزم شعری به نام «جشن  گل نارنج» برگزار می‎کنند که در آن سروده‎های خود درباره بهار و نوروز را قرائت می‌کنند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">وی افزود: در روزهای نوروز و بهار در سراسر افغانستان شاعران پشتو زبان به همین مناسبت شعر می‌سرایند و در مجالس ویژه‌ای آن را می‎خوانند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>بهار شاعر را به شعر سرودن فرا می‌خواند</strong></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">وی افزود: وقتی بهار فرامی‎رسد، همراه با تحول طبیعت، شاعر نیز در درون خویش تحولی احساس می‎کند و این تحول او را وا می‎دارد تا سخن دل خویش را در قالب جملات آهنگین بیان کند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>استقبال از نوروز و بهار با 2 زبان و یک رویکرد</strong></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">استاد دپارتمان پشتوی دانشکده ادبیات دانشگاه کابل افزود: در ادبیات شرق به ویژه در ادبیات افغانستان بهار و نوروز میان شاعران و نویسندگان پشتو و فارسی زبان موضوعی مشترک است و شاعران این 2 زبان با یک رویکرد به استقبال بهار و نوروز رفته‎اند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">وی افزود: «کارندوی غوری»، شاعر پشتو زبان دربار «شهاب‎الدین غوری» در اواخر قرن 11 میلادی و در دوره اول ادبیات پشتو (از قرن 2 هجری شمسی تا قرن 11 هجری خورشیدی) قصیده‎ای در مدح غوری سروده که در آغاز آن بهار توصیف شده است.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">اشکلی در ادامه گفت: ترجمه چهار مصرع نخست این قصیده چنین است: وقتی آرایشگر بهار باز زمین را آرایش می‎دهد/ زمین و دشت و دمن همه سبز می‎شود/ کوه‎ها نیز قبای سرخ می‎پوشند/ از این لحاظ دست بهار مستوجب بوسیدن است.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">به گفته اشکلی، در دوره نخست شعر پشتو شاعری بنام «زرغون‎خان» ساقی‎نامه‎ای دارد که در آن شعری در وصف بهار دارد:</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">ساقی پاڅه پیاله راکړه</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><span style="color: rgb(51, 153, 102);">ساقی برخیز و پیاله بده</span></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">اوبه تویی پر لمبو کړه</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><span style="color: rgb(51, 153, 102);">روی آتش آب بریز</span></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">پسرلى سو غنچه ګل کا</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><span style="color: rgb(51, 153, 102);">بهار آمد غنچه گل شد</span></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">بلبلان شور او فغان کا</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><span style="color: rgb(51, 153, 102);">بلبلان شور و فغان می‎کنند</span></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">په رغو کې سرې لمبې دې</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><span style="color: rgb(51, 153, 102);">گل‎ها همچون شعله آتش سرخ شده‎اند</span></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">جهان ټول سور او زرغون دى</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><span style="color: rgb(51, 153, 102);">تمام طبیعت سبز و خرم و شاداب شده است</span></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">بهار وخت د یارانې دى</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><span style="color: rgb(51, 153, 102);">فصل بهار هنگامه عاشقان است</span></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">نو ساقی پاڅه بهار دى ...</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><span style="color: rgb(51, 153, 102);">حالا ساقی برخیز که بهار است</span></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">این استاد دانشگاه کابل تصریح کرد: «خوشحال‏ خان ختک»، یکی دیگر از شاعران مشهور زبان پشتو، داستان‎های کوتاه زیادی را در مورد بهار نوشته است و به همین گونه شاعر دیگر بنام «رحمان بابا» شعرها و نوشته‎های زیادی را در وصف بهار سروده‎ است.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"> </div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><strong>بهار برای صلح و امنیت</strong></div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">اشکلی خاطر نشان کرد: در دوره معاصر به ویژه در سال‎هایی که افغانستان در میان دود و آتش قرار داشت، نگاه شاعران به ویژه شاعران پشتو زبان به بهار تفاوت کرد.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">وی افزود: در دوره‎های پیشین شاعران پشتو زبان بهار را برای بهار می‎خواستند، اما در سال‎های پسین، بهار را برای صلح و امنیت می‎خواهند.</div> <div style="direction: rtl; text-align: justify;">این استاد دانشگاه کابل گفت: در این دوره شاعران همچون «پیرمحمد کاروان» و «اقبال شاکر» توصیف‎های ویژه‎ای از بهار داشته‎اند.</div>