تشریح استراتژی مبارزه با داعش دولت افغانستان

<p style=\"text-align: justify;\">«محمد جاوید حسینی» نوشت: اگر پشتیبانی ارتش افغانستان از نظامیان محلی درست و به موقع انجام نشود، نیروهای محلی نسبت به دولت بی‌اعتماد خواهند شد و فراتر از شکست، ممکن است مردم تحت فشار داعش، تسلیم شده و بخشی از این جریان شوند. <br /> به گزارش خبرنگار سایت افغانستان خبرگزاری فارس، «سید محمد جاوید حسینی» کارشناس مسائل افغانستان طی یادداشتی اختصاصی به مبارزه دولت افغانستان، نیروهای مردمی و عملیات‌های ناتو در برابر داعش پرداخت.<br /> در این یادداشت آمده است: بر اساس اطلاعات پراکنده‌ای که از منابع مختلف گردآوری شده، استراتژی دولت افغانستان برای مبارزه با داعش استفاده از نیروهای امنیتی نظامی دولتی و حملات پهپادی متحدان خارجی با محوریت خیزش‌های مردمی تقویت شده است.<br /> به دنبال اعلام تشکیل شاخه خراسان «دولت اسلامی» موسوم به داعش، رهبران این شاخه از اواخر سال  1393 در افغانستان به جذب نیرو و تحرکات نظامی آغاز کردند. فرماندهان این گروه از همان ماه‌های اول فعالیت توسط امنیت ملی افغانستان و متحدان خارجی این کشور هدف قرار گرفتند.<br /> دلو/بهمن ماه 93 «عبدالرئوف خادم» معاون والی خراسان همراه با چند تن از فرماندهان این گروه در حمله هوایی ناتو که اطلاعات آن توسط نیروهای امنیت ملی افغانستان فراهم شده بود، در ولایت هلمند در جنوب کشور کشته شد.<br /> در حوت/اسفند همان سال حافظ وحیدی، برادرزاده و جانشین عبدالرئوف خادم همراه با 9 تن دیگر در نتیجه عملیات ارتش افغانستان باز هم در ولایت هلمند کشته شدند. در سرطان/تیر ماه 94 حافظ سعید خان والی ولایت خراسان بر اثر حمله هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی کشته شد (گرچه شاخه خراسان داعش کشته شدن وی را رد کرد.<br /> با تداوم عملیات‌های ضد داعش و تلفات زیاد این گروه، داعش در ولایت «ننگرهار» محصور شد و شرق افغانستان را مرکز عمده استقرار و فعالیت‌های خود انتخاب کرد و با تبلیغ خلافت اسلامی، ساکنان این شهرستان‌ها و روستاهای اطراف آنها را تحت فشار قرار داد تا با این گروه بیعت کنند.<br /> قوانین سختگیرانه این گروه مانند سربریدن مخالفان، عدم اجازه به خروج زنان از منازل بدون محارم و ریش اجباری سبب فاصله گرفتن مردم از این گروه شد. <br /> تاخت و تاز داعش در ولایت ننگرهار در یک سال و نیم گذشته سبب شده است که این ولایت از جمله ولایت‌های ناامن محسوب گردد. گراف امنیتی 6 ماه گذشته افغانستان، ننگرهار را ناآرام‌ترین ولایت توصیف کرده است.<br /> با وجود عملیات‌های متعدد هوایی و زمینی دولت افغانستان و پهپادهای آمریکایی در یک سال و نیم گذشته، تاخت و تاز داعش در ننگرهار همچنان ادامه دارد و این موضوع سبب شده تا اعتراضات زیادی از سوی مردم این ولایت و نمایندگان آنان در پارلمان صورت گیرد تا جایی که دولت افغانستان و برخی از مقامات بلند پایه در مظان اتهام قرار گرفته‌اند.</p> <p style=\"text-align: justify;\"><strong>طرح 2010 ژنرال دیوید پترائوس</strong><br /> «دیوید پترائوس» ژنرال 4 ستاره آمریکایی که در سال 2010 فرمانده نیروهای ائتلاف را در افغانستان به عهده داشت، در آن زمان طرحی را به «حامد کرزی» رئیس جمهور وقت کشورمان پیشنهاد کرد که بر گرفته از تجربه وی در جنگ عراق بود.<br /> پترائوس در عراق با تشکیل «شوراهای بیداری» در میان قبایل سنی این کشور، توانست میزان درگیری و تنش را در عراق کاهش دهد.<br /> فرمانده نیروهای آمریکایی و ائتلاف قصد داشت تا با تجهیز روستائیان مخالف طالبان در 20 نقطه افغانستان،‌ نیروهای محلی مقابله با طالبان تشکیل دهد اما حامد کرزی به شدت با این طرح مخالفت کرد و ایجاد گروه‌های شبه‌نظامی را به نفع افغانستان ندانست.<br /> اما اشرف غنی رئیس جمهور برای مقابله با داعش طرحی را به صورت آزمایشی شروع کرده که الگوبرداری از همان طرح قدیمی پترائوس است. بر اساس این طرح که وال استریت ژورنال در حمل/فروردین ماه سال جاری بخش‌هایی از آن را افشا کرد، مردانی بین 25 تا 50 سال از مناطقی که هدف تهاجم داعش قرار می‌گیرند،  استخدام و مسلح می‌شوند.<br /> وظیفه این نیروهای بومی که به سلاح‌های سبک و سنگین مجهز می‌گردد، حفاظت از جغرافیایی است که در آن زندگی می‌کنند و  توسط ارتش و پلیس پاکسازی شده است. این پروژه به صورت آزمایشی در ولسوالیهای کوت، اچین و نازیان ننگرهار آغاز شده و حدود صدها نفر از مردان محلی در برابر داعش مسلح شد‌ه‌اند.<br /> امنیت ملی،‌ ارتش و پلیس افغانستان در استخدام، مسلح‌سازی و پرداخت حقوق به این جنگجویان محلی مشارکت دارند. این طرح تیرماه سال جاری در سخنان حنیف اتمر مشاور امنیت ملی افغانستان در ولایت ننگرهار به طور پراکنده به تفصیل بیان شد.<br /> وی در میان تعدادی از سران بازماندگان قربانیان حملات داعش و سران قیام‌گنندگان مردمی در ولایت ننگرهار اظهار داشت: «امروز آمده ام تا درباره هماهنگی بین نیروهای دولتی و مردمی درمبارزه با داعش صحبت کنم.... دولت امکانات را در اختیار شما قرار خواهد داد اما نیرو را شما تامین کنید.... دولت تصمیم دارد در همکاری با شما، در بخش‌هایی از ننگرهار پلیس محلی ایجاد کند. پلیس محلی حافظ پاسگاه‌های خود خواهد بود اما در صورتی که به آنان فشار وارد شود، ارتش برای حمایت از آنان وارد عمل خواهد شد.»<br /> اداره مستقل ارگان‌های محلی که یکی از ادارات کلیدی بوده و همواره روئسای جمهور افغانستان تلاش کرده‌اند تا فرد مورد اعتماد نزدیک به خود را در رأس آن بگمارند، تشکیلات خیزش‌های مردمی را اداره می‌کند.<br /> بر اساس گفته‌های عبدالقیوم رحیمی، رئیس برنامه خیزش‌های مردمی ریاست مستقل ارگان‌های محلی، ملیشه‌های روستایی در ولسوالیهای «کوت»، «اچین» و «نازیان» ولایت «ننگرهار» فعال شده‌اند و قرار است این طرح برای 140 ولسوالی دیگر در 32 ولایت برای مقابله با داعش و طالبان اجرایی شود.</p> <p style=\"text-align: justify;\"><strong>نگاهی به مرحله آزمایشی این طرح</strong><br /> این که طرح فوق تاکنون موفق بوده است یا خیر نیاز به بررسی بیشتر دارد اما آن چه مسلم است داعش با وجود آن که از ننگرهار ریشه‌کن نشده، اما تلفات قابل توجهی را متحمل شده است. بر اساس گزارش‌های منتشر شده در منابع مختلف، داعش بخش قابل توجهی از نیروهای خود را بر اثر عملیات‌های مختلف ضد این گروه از دست داده است.<br /> «حنیف اتمر» مشاور امنیت ملی رئیس جمهور کشورمان چندی پیش در جمع بزرگان و آسیب‌دیدگان حملات داعش در ولایت ننگرهار اظهار داشت که پیش از این، تعداد جنگجویان داعش به چند هزار تن می‌رسید، اما اکنون شمار آنان به چند صد تن کاهش یافته است، تعداد زیادی از آنان کشته و یا هم متواری شده‌اند .<br /> همچنین تلویزیون آریانا نیوز کشور روز شنبه با انتشار گزارشی درباره داعش، اعلام کرد که بر اساس اطلاعاتی که در اختیار این خبرگزاری قرار گرفته است،‌ تعداد جنگجویان داعش در افغانستان نسبت به سال قبل کاهش یافته است.<br /> بر اساس این گزارش، در سال گذشته بیش از دو هزار جنجگوی داعشی در شرق افغانستان فعالیت داشتند اما این رقم در سال جاری به هزار و 300 تا هزار و 500 جنگجو کاهش یافته است.<br /> نیروهای خیزش مردمی بیشتر برای حفظ مناطق پاکسازی شده استفاده می‌شوند و نقش اندکی در عملیات‌های تهاجمی دارند. بیشترین تلفات وارده به نیروهای داعش در ننگرهار، بر اثر حملات هوایی نیروهای افغان یا حملات پهپادی ارتش آمریکا بوده است.<br /> بر اساس گزارش آریانا نیوز، در سه ماهه اخیر، صد حمله هوایی علیه داعش ننگرهار صورت گرفته که در نتیجه آنها، 460 شبه‌نظامی این گروه کشته شدند. این حجم از حملات نیاز به اطلاعات دقیق از موقعیت داعش دارد که به نظر می‌رسد بخشی از اطلاعات لازم برای این عملیات‌های هوایی توسط نیروهای خیزش مردمی تهیه می‌شود.<br /> در طرح دولت، حملات هوایی نیروهای افغان و به ویژه هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی به مواضع داعش جایگاه ویژه‌ای دارد.<br /> با این وجود به نظر می‌رسد که دولت افغانستان در این طرح آزمایشی علیه داعش، به تعهدات خود به طور کامل عمل نکرده است. این مطلب را می‌توان از سخنان حنیف اتمر در جمع بازماندگان حمله خونین داعش به ولسوالی کوت دریافت.<br /> وی در میان بازماندگان قربانیان داعش و فرماندهان خیزش‌های مردمی گفت: از عدم اجرای وعده‌هایی که در گذشته به شما دادیم، شرمنده‌ایم.<br /> داعش سحرگاه روز جمعه چهارم تیرماه با حمله غافلگیرانه به مردم منطقه کوت، تعدادی از ساکنان این منطقه را به قتل رساند. این شبه‌نظامیان حدود 100 خانه را به آتش کشیدند و حتی به کودکان و زنان رحم نکردند.<br /> به نظر می‌رسد طبق توافق و طرح اولیه، در این گونه مواقع دولت افغانستان متعهد به حمایت از نیروهای بومی و محلی بود و علت عذرخواهی مشاور امنیت ملی رئیس جمهور  از حادثه‌دیدگان، تاخیر در پشتیانی نظامیان ارتش و در نتیجه تلفات انسانی و مالی ساکنان این ولسوالی بوده است.<br /> از سویی دیگر می‌توان گفت که این نوع حمله، برای تلافی همکاری ساکنان کوت با دولت افغانستان علیه داعش بود. نوع جنایت‌های داعش در این حمله نشان می‌دهد که حمله بر اساس کینه و انتقام‌جویانه بوده است.</p> <p style=\"text-align: justify;\"><strong>موضع روسیه، آمریکا و اروپا در قبال این طرح</strong><br /> همزمان با رشد داعش در کشور در 2 سال گذشته، کشورهای مختلفی درباره خطر داعش در افغانستان ابراز نگرانی کرده‌اند. روسیه و جمهوری‌های آسیای مرکزی بیش از دیگران نسبت به پدیده داعش واکنش نشان داده‌اند.<br /> مقامات بلند پایه روسی بارها درباره خطر نفوذ داعش از افغانستان به کشورهای آسیای مرکزی ابراز نگرانی کرده‌اند. بر اساس اذعان ضمیر کابلوف نماینده ویژه مسکو در امور افغانستان، روسیه برای پیشگیریی از خطر نفوذ داعش به آسیای مرکزی، با طالبان به عنوان یک جریان ضد داعش رایزنی‌هایی انجام داده است.<br /> تعامل روسیه با دولت‌های افغانستان جدید مثبت بوده و روابط گرمی بین کابل و مسکو بر قرار است. گرمی این روابط در زمان حامد کرزی به اندازه‌ای بود که خشم مقامات آمریکایی را برانگیخت. از آنجا که روسیه بیش از کشورهای دیگر درباره خطر داعش در افغانستان اظهار نگرانی می‌کند، طبیعی است که بین دو دولت درباره مبارزه با این گروه مذاکراتی انجام شده باشد.<br /> طبیعی است که کابل استراتژی مبارزه با داعش خود را برای مسکو تشریح کرده باشد. اسفند ماه 94 کابل از دریافت یک بسته کمکی از سوی کشور روسیه خبر داد. این کمک مسکو شامل 10 هزار قبضه کلاشینکوف و مقادیر قابل توجهی مهمات بود.<br /> هر چند با قاطعیت نمی‌توان گفت که این سلاح‌های برای نیروهای مردمی مبارزه با داعش به کار خواهد رفت، اما از سخنان مشاور امنیت ملی رئیس جمهور در مراسم تحویل‌گیری این سلاح‌ها، می‌توان این گونه برداشت کرد.<br /> اتمر در این مراسم اظهار داشت: «در این منطقه ما با دشمن مشترک روبرو شده‌ایم. تروریست‌های منطقه‌ای و جهانی تهدید مستقیمی نه تنها علیه مردم افغانستان بلکه تمامی منطقه است و برای کشور دوست روسیه نیز تهدیدی جدی به حساب می‌آید. بنابراین فراهم‌آوری این کمک در واقع بیانگر برنامه مشترک ما در برابر تروریسم است.»<br /> آمریکا و اتحادیه اروپا به عنوان بزرگترین تامین کنندگان مالی دولت از همراهان این طرح می‌باشند. وال استریت ژورنال در گزارش حمل/فروردین ماه خود به این نکته اشاره داشت که بودجه طرح مبارزه با داعش توسط اداره امنیت ملی افغانستان پرداخت می‌گردد و بودجه امنیت ملی را نیز آمریکا می‌پردازد. در سال 2010 نیز پنتاگون و کاخ سفید با این طرح پترائوس موافق بودند. نماینده</p> <p style=\"text-align: justify;\"><strong>جمع‌بندی</strong><br /> شورای امنیت ملی کشورمان ماه گذشته، طرح مبارزه با داعش را تصویب کرد. هر چند جزئیات این طرح بیان نشده اما بر اساس اطلاعات پراکنده‌ای که از منابع مختلف گردآوری شده است، طرح مبارزه با داعش دولت از طرح پایلوت به اجرایی رسیده است، ترکیبی از‌ نیروهای امنیتی نظامی دولتی و حملات پهپادی متحدان خارجی با محوریت خیزش‌های مردمی تقویت شده است.<br /> بر اساس اعلام رئیس جمهور غنی به زودی عملیات وسیعی برای ریشه کردن داعش در شرق کشور، مرکز اصلی فعالیت‌های این گروه در کشور، آغاز خواهد شد که به نظر می‌رسد پس از اصلاح برخی نقاط ضعف طرح آزمایشی، الگوی پترائوس عملی خواهد شد.<br /> با درس گرفتن از حمله خونین داعش به مردمان ولسوالی کوت، باید گفت که اگر پشتیبانی ارتش از نظامیان محلی درست و به موقع انجام نشود، نیروهای محلی نسبت به دولت بی‌اعتماد خواهند شد و فراتر از شکست، ممکن است مردم تحت فشار داعش، تسلیم شده و بخشی از این جریان شوند.<br /> تحولات داخلی افغانستان همواره ابعاد منطقه‌ای‌ ویا بین‌المللی داشته است. داعش افغانستان هم از این قاعده مستثنی نیست. انگشت اتهام مقامات کابل به سوی پاکستان دراز است و داعش را محصول پاکستان می‌دانند.<br /> حنیف اتمر در سخنان اخیر خود در ولایت ننگرهار واضح و آشکار به این موضوع اشاره کرد. از آنجا که پاکستان به تنهایی قادر به تامین بودجه چنین پروژه‌هایی نیست، دخالت برخی از کشورهای ثروتمند منطقه در این امر محتمل است.<br /> به این ترتیب از بین بردن داعش در افغانستان نیاز به همکاری منطقه‌ای و بین‌المللی دارد که به نظر می‌رسد،‌ دست کم پاکستان حاضر به همکاری در این زمینه نیست.</p>