زنان در برزخ تاریخ

با آنکه نهادهای بــــــی شماری در راستای بهبود وضعیت زنان در کشور کار مــــی کنند، اما در سال 2010 نه تنها در وضعیت آنان تغییر ایجاد نگردیده، بلکه این سال یکــــی از سال های پر از خشونت برای زنان خوانده شده است. هرچند رفتن زنان به پای صندوق هــــای رای، کسب 69 کرسی ولسی جرگه، راهپیمایــــی صدها زن به دفاع از حقوق قربانیان جنگ، ســــهم 21 در صدی زنان در کرسی های رهبری دولت و ... از مواردی اند که جایگاه زنان را تــــا اندازۀ در اجتماع مشخص نموده است، اما کمسیون مستقل حقوق بشر این تغییرات را بـــه تناسب خشونت های موجود علیه زنان در کشور ناچیز دانسته و نگرانی شدید اش را از افزایش خشونت هــــا نسبت به هرسال دیگر اعلام کرده است. نگرانی از خشونت ها کمسیون مســـتقل حقوق بشر طی گزارش هشت ماه سال 2010 به تعداد 1167 مورد خشونت علیه زنان را به ثبت رسانده و ارقام موجود نشان دهنده آن است که اعمال خشونت علیه زنان نسبت به هر سال دیگر افزایــــش یافته است. بر اساس یافته های ایــــن کمسیون از 1167 مورد خشونت‚261 مورد لــــت و کوب در صدر جدول قرار گرفته و به همین ترتیب، 111 مورد ازدواج اجباری، 95 مورد اعتیاد به مواد مخدر، 87 مورد بی سرنوشتی، 77 مورد فرار از منزل، 21 مــــورد تجاوز جنسی و به همین ترتیب خودسوزی و خودکشی نیز مواردی اند که زنان را دچار مشکل ساخته است. کمســـیون مســــتقل حقوق بشرضمن نگرانی از وضعیت بد زنان اعلام مــــی دارد که دسترسی محدود زنان به حق تعلیم و تربیه، ضعف دولت در توجه به وضعیت حقوقــــی زنان، عدم حاکمیت قانون، معافــــیت از مجازات و ... مواردی اند که زنان را در تنگنا قرار داده است. این در حالی اســــت که مسئولان ولایت بلخ از کاهش خشونت علیه زنان سخن می گویند. فریبا مجید رئیس امور زنان ولایت بلخ می گوید: ”آمار خشونت ها علیه زنان در سال جاری کاهش یافته و به تعداد 280 قضیه در این ریاست به ثبت رسیده است.“ بــــه گفته او، هــــرچند موارد خود سوزی وخود کشی زنان در این ولایت ثبت نشده ولی دو مورد قتل خانم ها صورت گرفته است . درهمین حال، عبد الحمید صفوت مســـئول خانه امن مزار شریف می گوید: ”بیشترین آمار خشونت مربوط به خشونت های روانی علیه زنان می باشد که 40 در صد را تشکیل می دهد و 6 درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است.“ او با اشاره به ارقام خشونت می گوید: ”5 در صد ازدواج های اجباری، 8 در صــــد ازدواج های قبل از وقت، 13 درصد خشونت های جنسی و 31 درصد خشونت های فزیکی را تشکیل می دهد.“ ازدواج اجباری یکی از خشونت های رایج در جامعه، ازدواج های اجباری است. بر اساس آمار داده شده از سوی بخش حقوق بشر دفتر یونامــــا در افغانستان؛ هم اکنون نزدیک به 50 درصد دختران افغان، پیش از رسیدن به سن 16 سالگی، مجبور به ازدواج می شوند. با این حال، نهاد تحقیقاتی حقوق زنان و اطفال در تحقیقی که در ســــه ولایت بلخ، پروان و ننگرهار انجام داده، می نویسد که 45 درصد ازدواج قبل از وقــــت دختران، در ســــن 13 الی 15 سال انجام پذیرفته است. وژمه عبدالرحیمزی مسئول برنامه ها و روابط نهاد تحقیقاتی حقوق زنـــان و اطفال می گوید: "25 در صد دختران به اساس رسم و رواج و 69.5 درصد دختران در کودکی از حق تعلیم محروم و به ازدواج های قبل از وقت کشانده شده اند و از همین سبب از حق تعلیم محروم مانده اند." در یک تحقیق دیگر از سوی کمسیون مستقل حقوق بشر، وضعیت زنان بیوه تاسف بار خوانده شده و اعلام مــــی دارد که 90 در صد زنان بیوه در افغانستان با مشکلات اجتماعی وخشونت های خانوادگی رو به رو اند. این مشکلات شامل غصب ملکیت، ازدواج اجباری به عنوان بیوه های میراثی، حضانــــت اطفال، اخراج از منزل، محروم شدن از اولاد، منع کار در اجتماع و مورد حمایت قرار نگرفتن در سن کهولت، از سوی فرزندان آنان می باشند. خودسوزی عمل اسفبار آمارخود ســــوزی در هــــرات در جریان سال 2010میلادی، نسبت بــــه سال گذشته افزایش را نشان می دهد. بــه گفتۀ مسئولان، 74 زن و3 مرد دست به خودسوزی زده اند. گفته می شود که 40 تن از آنان در اثر شدت جراحات وارده، فوت کرده اند. در همین حال رحیمه یوسفی، وکیل مدافع ریاست امور زنان درهرات مــــی گوید: "250واقعۀ خشونت علیه زنان به این ریاست مراجعه کرده که دوسیه های شان به مراجع قضایی فرستاده شده است." این درحالیست کــــه نیکزاد سخنگوی قومندانی امنیۀ هــــرات نیز می گوید کــــه در جریان سال 2010میلادی 287 واقعه ای خشونت علیه زنان در این قومندانی ثبت گردیده است. عدم کاریابی مشکل عمده طوریکه کار رابــــطۀ مستقیم با بنیاد مستحکم خانواده ها و پیشرفت اقتصادی جامعه دارد، از این رو نقش مهمــــی در بهبود وضعیت زنان، بازی می کند. در چند ســـال اخیر، برخی زنان از طریق انجوهــــا، فابریکه هــــای صنعتی، انجمن ها و اتحادیه ها به کارهای آزاد اشتغال دارند، اما باورها بر این است که هنوز هم کارهای قابل ملاحظه ای صورت نگرفته است. قرار گزارش احصائیۀ مرکزی افغانستان، 329911 نفر در سراسر افغانستان در چوکات دولت اشتغال دارند که از این جمله، 269186 مرد و 60725 زنان می باشند که از رقم یاد شده 24812 را زنان مرکز و 35913 دیگر آن را زنانــــی تشکیل می دهند که در ولایت ها شامل کار اند. رئیس ریاست زنان ولایت بلخ سال جاری را سال خوبی بــــرای خود کفایــــی زنان در بلخ دانسته، می گوید: " زمینه کــــاری برای زنان زیادی فراهم گردیده که از جمله 35 پروژه جهت رشد توانایی های زنان آغاز به کار کرده که در هر پروژه 25 زن مصروف می باشند.“ به گفته خانم مجید بیش از 2هزار زن در این سال مصروف فراگیری سواد ونیز بیش از 2 هزار زن در پروژه های خود کفایی مصروف فعالیت اند. غوث بشیری معین وزارت کــــار و امور اجتماعی می گوید: "بــــه اســــاس قانون کار، سهولت های زیادی برای زنان مدنظر گرفته شده است. در سال 2010، بیش از 160000 تن از سوی این وزارت و سایر نهادها و موِسسه ها به کار معرفی شده اند که اضافه از 40 هزار آن را، زنان شامل می شوند." وی همچنان علاوه نمود که در بخش آموزش های حرفوی، 35 درصد زنان شامل می باشند و بیشتر در بخش هــــای آموزش دهــــی، صنایع دستی، زرگری، معماری، نجاری، زراعت، تجارت، قالین بافی و ... مشغول اند." ضعف اقتصادی، مشکل اساسی از اینکه اقتصاد ، کلید اساسی زندگی به حساب می آید، امــــروز یکــــی از مشکلات زنان ضعف اقتصادی می باشد که آنان را درگیرودار زندگی سرگردان ساخته است. حسین علــــی "معین" کارشناس و معاون توسعۀ اقتصــــاد وزارت امــــور زنــــان می گوید: "عدم استقلالیت اقتصــــادی زنــــان واقعاً نگران کننده است، حاکم بودن عنعنات و رســــوم خرافاتی که خلاف دین مبین اسلام است، در دهات و قریه ها باعث می شود تــــا مــــردان مانع کار و پیشرفت اقتصادی زنان شوند." آقای معین همچنان از تلاش های این وزارت در فراهم آوری زمینه های کار برای زنان یاد آور شد و ضعف اقتصادی را مشکل عمدهِ زنان خواند. وی تصریح کرد که ریاسـت توسعۀ اقتصاد وزارت زنان بـرنامه های خاص خود را در این راستا داشته و قرار راپورهای جمع آوری شده در 9 سال، برای 1501649 زن در سراسر کشور، زمینۀ کار را فراهم نموده که تنها در سال 1388 برای تعداد 75881 زن و در سال 1389 برای 45300 تن دیگر آنان زمینه های ارتقای ظرفیت و کاریابی مهیا گردیده که اکثر این تعداد را زنان بیوه شامل می شوند. سطح پایین سواد یکی از عمده تریــــن مشکلات اجتماعی، پایین بودن سطح سواد و حرفــــه در کشور می باشد که متاCسفانه در پیوند با بحران امنیت، ضعف اقتصادی، ناهنجاری هـای اجتماعی و... ریشه دارد. به باور آگاهان امور، افغانستان کشوری است که در منطقه و حتی جهان، دارای پایـین ترین سطح سواد و حرفه می باشد و ایـن خود نگرانی هایی را به بار آورده است. قرار آمار سازمان ملل متحد، در حال حاضر 66 درصد مردم افغانستان از نعمت سواد بی بهره اند و 34 درصد دیگر آن باسواد اند که بیشتر این افراد، تنها توانایی خواندن و نوشتن را دارند. سازمان ملل همچنان سطح سواد در دهات کشور را نگران کننده خوانده و گفته است 90 درصد زنان و 63 درصد مردان در دهات، بی سواد اند. این درحالیــــست کـــــه ادارۀ احصائیه مرکزی افغانستان می گوید: "به تعداد 5/9 ملیون فرد بالغ در سراسر کشور بی سواد اند که 5/5 ملیون آنان زن و 4 ملیون آنان را مردان شامل می شود." در همین حال، وزارت معارف نیز می گوید که 11 ملیون تن در کشور بی سواد می باشند، مقام های وزارت معارف گفته اند که آنان تلاش خواهند کرد تا همه ساله، 600 هزار تن را در کشور باسواد سازند، که براساس آن تا سال 1399، 11 ملیون بی سواد ذکر شده را با سواد خواهند ساخت. در عین حال طبق آمار ادارۀ احصائیه مرکزی؛ 12461 کورس سواد آموزی در سراسر کشور وجود دارد که 9621 مرکز آن را زنان تشکیل داده اند و به صورت مجموعی دارای 302817 شاگرد بوده و 240292 تن آنان را زنان شامل می شوند. بـه همین ترتیب معینیت ســــواد آموزی در سال گذشته، 46133 فارغ داده است که 34457 این فارغان، زنان بوده اند. محمـد ســــرور حسینی، معین ادارۀ سواد آموزی کشور مـــــی گوید: "طبق آمــــاری که از احصائیه مرکزی نشر شده، افغانستان در حدود 25 در صد با ســــواد دارد کــــه از آن جمله ده در صد آنان زنان می باشند. 90 درصد زنان کشور بی سواد اند و 30در صد با سوادان را مردان می سازند. تحصیلات عالی مشکل دیگر تحصیلات عالی که رکن اساسی و بنیاد یک کشور به حساب می آیــــد، نیز خالی از مشکلات نبوده و زنان از این ناحیه دچار مشکل اند. در بســــیاری از پــــوهنتون های افغانستان، نبود کدرهای علمی، پایین بودن کیفیت و کهنه بودن نصاب درسی، نــــاامنی، نبود امکانات و سهولت های لازم برای اســــتادان و محصلان در مرکز و ولایت ها، از مشکلاتی اند که سویۀ تحصیلی را در افغانستان زیر سوال برده اند. همین اکنون 55 در صد استادان پوهنتون هـــا را استادانی با درجۀ لیسانس تشکیل می دهند. به گفتۀ مسئولان وزارت تحصیلات عالی کشور، در حال حاضر بیش از 60 هــــزار محصل در 23 پوهنتون و موِســــسۀ تحصــــیلات عالی دولتی، بیشتر از 11 هزار تــــن در 22 موِسسۀ تحصیلات عالی خصوصی و بیش از چهار هزار محصل افغان در پوهنتون هــــای 27 کشور جهــــان مصروف فراگیری تحصیلات عالی اند. نا امنی؛ دشمن معارف عــــدم موجودیــــت امنیت، سنتی بودن جامعه، خصومت هـای شخصی، خشونت ها و... در مرکز و بسیاری از ولایت ها سبب شده تا روند تعلیم و تربیۀ کشور با مشکلات، مواجه گردد. همچنان حمله بر شاگـردان و معلمان، سوزاندن و مسدود شدن مکاتب، بهره برداری سیاسی از اهل معارف و شاگردان در محافـــل رسمی، استفادۀ نظامی از مکاتب به عنوان سنگـر جنگ از سوی نیروهای نظامی داخلی وخارجی ومخالفان دولت، از جمله مواردی اند که بر روند تعلیم و تربیه تاثیرات منفی بر جا گذاشته اند. طبق گزارش هــــای وزارت معارف، بیش از 250 هزار طفل به دلیل ناامنی ها از حق تعلیم محروم شده اند. بــه گفتۀ رئیس نشرات و مطبوعات این وزارت، بیش از 450 باب مکتب به شکل دوامدار در ولایت های ناامن مانند هلمند، کندهـار، زابل، ارزگان، پکتیکا و غزنی مسدود مانده اند؛ بیش از 900 مکتب در طول سه سال با نوسانات باز و بسته شدن روبرو بوده و 42 باب مکتب سوزانده و یا تخریب گردیده اند. در دو سال اخیـر بیش از یک و نیم هزار تن از اهل معارف کـه شامــل معلمان، شاگردان و دیگر دست اندرکاران این نهاد کشته و زخمی شده اند. بــــراساس گفته های این مقام وزارت معارف، تنها در سال گذشته 400 تن از اهل معارف در ولایت های مختلف زخمی و کشته و در سه ماه اول سال 1389 به تعداد 300 تن کشته و زخمی شده اند که این تلفات ناشی ازانفجارات، بمباردمان ها، نبرد های مسلحانه وغیره بوده است. به همین ترتیب در ســــال1389 چندین حمله برمکاتب دخترانه صــــورت گرفته که از آن جمله حادثه مسمومیت شاگردان دخـتر در کابل، کندز، دایکندی و سر پل بوده است که تعداد زیاد دختران از اثر آن آسیب پذیر شده اند. سال گذشته نیز پنج حادثۀ مسمومیت به ثبت رسیده که مسمومیت 80 شاگرد را دربرداشته است. بنا به گفتۀ این مقام وزارت معارف، در ســــالجاری تـلفات بیشتر اهل معارف نسبت بــــه سال گذشته، ناشی از افزایش ناامنی ها بوده است. سلامتی در گرو بی توجهی افغانستان متاسفانه بــــه دلیل وضعیت نا مناسب صحی از نظــــر پایین بــــودن میزان طول عمر و همچنان مرگ و میر مادران وکودکان در صدر آمار جهانی قرار دارد. طبق گزارش هــــا، سالانه هزاران تن از زنان و کودکان افغان بر اثر امراض گوناگون در این کشور جان خود را از دست می دهند. بر اساس اظهارات مســــئول صندوق صحــــی سازمان ملل برای افغانستان از هــــر صد هزار مادر در این کشور، یک هزار و ششصد تن هنگام وضع حمل، جان شان را از دست می دهند. دکتورسعدیه فایق ایوبـــی، رئیس صحت باروری وزارت صحت عامه می گوید: "در قسمت باروری 65 درصد خانواده ها و خانم ها به مراکز صحی دسترسی دارند. با اینکه در سراسر کشور بیش از 2600 قابله وجود دارد، اما بســــیاری از ولایت ها هنوزهم در مراکز صحی، داکتران زن و قابله ندارند." او می افزاید: "نظر به آمار و ارقام به دست آمده از نتایج سروی ســــال 2002 سازمان صحی جهان و ادارۀ یونسف، رقم مرگ و میر مادران در افغانستان خیلی بلند بوده، یعنی در هر صد هزار ولادت زنده، 1600 مادر در جریان ولادت و بــــعد از ولادت جان خود را از دست می دهند که این یک رقم بسیار بالا در سطح جهان می باشد." به گفتۀ ایــــن مســــئول در 34 ولایت کشور، 32 مکتب قابلگی جامع وجود دارد و مشکلات مرگ و میر بیشتر در ولایــــت های ناامن چون هلمند، بادغیس، نورســــتان، غور، دایکندی و... تثبیت شده است. نامبرده همچنان عـــلاوه نمود:" همین اکنون 80 فیصد ولادت ها در خانه صورت می گیرد که اکثر آنان به داکتر یا قابله دسترسی ندارند. در همین حال مسئولان بــــخش صحت درولایت هرات می گویند، مرگ و میر مادران در این ولایت با مقایسه به سال گذشته کاهش یافته است. داکتر سعیده سعید رئیس شفاخانه ولادی و نسایی هرات می گوید: "از ابتدای ســــال جاری میلادی حدود 18000ولادت در این شفاخانه صورت گرفته که در جریان این ولادت ها، 25 زن وفات یافته اند." داکتر ناصره مسئول دیپارتمنت صحت باروری ریاست صحت ولایــــت بلخ می گوید:" در جریان این سال 19 مادر حین ولادت جان خود را از دست داده اند." به باور وی، عرف وعنعنات ناپسند هنوز هم باعث عدم مــــراجعه خانم ها به مراکز صحی جهت ولادت می گردد.“ این در حالیست که در سال 2009 میلادی از 17500 ولادت، 30 تن ازمادران وفات نموده که این آمار10 درصد کاهش را نشان می دهد. کارگر نــــور اوغلــــی سخنگوی وزارت صحت می گوید: "در قســــمت مرگ و میر مادران باید بگویم که قبل بر این در یک صد هزار ولادت زنده، 1600 فوتی داشتیم و این رقم به 1400 تقلیل یافته و در گذشته در جریان ولادت از نــــه زن یک زن در معرض خطر قرار داشت واکنون از 14 زن یک زن در معرض خطر می باشد." وی از وضعیت کنونی زنان نگرانی نموده گفت، با آنکه در سراسر افغانستان نزدیک به 2000 مرکز صحی و نزدیک به 200 شفاخانهِ خصوصی وجود دارد، اما مادران و زنان در اثر امراض ساده فوت می شوند. توبرکلوز مرضی است که زنان دو برابر از مردان در معرض خطر آن قرار دارند. عطاالله ضرابی یکی از مسئولان بخش توبرکلوز می گوید: " 26358 واقعه در سال 2009 داشتیم که از این جمله، 17044 تن آن را زنان تشکیل می داد و در سه ربع اول سال 2010 ، 21904 واقعه ثبت شده که 13752 واقعه نزد خانم ها بوده است." تعداد مراکز توبرکلوز، 1061 مرکز در 2010 بوده و نظر به احصائیه سازمان صحی جهان از 51 هزار واقعه را به طور تخمینی ارایه نموده که از آن جمله 9 هزار آن فوتی می باشد. درهمین حال سخنگوی وزارت صحت از کاهش 50 درصدی مرض توبرکلوز یاد آور شده و در مورد معتادین می گوید که از یک ملیون معتاد موجود در کشور، 13 درصد آن را زنان تشکیل می دهد. در عین حال مسئول بخش توبرکلوز شفاخانۀ 600 بستر هرات، مــی گوید: "از 2037مریض توبرکلوز که در جریان 9ماه سال میلادی در این مرکز تحت تداوی قرار گرفته اند، 25 تن از آنان در اثر شدت مریضی، فوت کرده اند. داکتر احمد شاه بارکزی مسئول بخش توبرکلوز شفاخانۀ حوزوی هرات گفت: "بیش از 70 درصد از این بیماران را زنــــان تشکیل می دهند، زیرا زنان نسبت بــــه مشکلات اقتصادی و فقر بیشتر در معرض بیماری سل قرار دارند." با این حال، داکتر نوروز ، مسئول کلینیک توبر کلوز مزار شریف می گوید: "بسیاری اززنانی که مبتلا به توبر کلوز می گردند دیر به مراکز صحی مراجعه می کنند." به گفتۀ وی 11 تن در سال جاری براثر ابتلا به توبرکلوز جان باخته اند که 3 تن آنان زنان می باشند .همچنان در جریان این سال 513 تن به مرکز صحی مراجعه نموده اند که 263 تن آنان را زنان تشکیل می دهد. بــــه همین ترتیب در تازه ترین آمار اعلام شده از ســــوی وزارت صحت، 636 مورد ایدز در سراسر کشور به ثبت رسیده که 77 در صد آن را مردان و 23 در صد آنان را زنان تشکیل می دهد. مقام های وزارت صحــــت افغانستان می گویند که بیم آن می رود تا آمار واقعــــی مبتلایان به ویروس اچ آی وی در افغانستان، بین دو تا چهار هزار تن باشد. در حال حاضر، تنها دو مرکز کمک به بیماران ایدز در افغانستان فعــــال اســــت و مقام های وزارت صحت می گویند کــــه در نظر دارند تا در آینده ای نزدیک، شمار این مراکز را افزایش دهند. زنان و سیاست بــــا وجود کشمکش هــــای امنیتی، تهدید های دشمن، حملات کور نیروهای خارجی، بخش از مردم افغانستان در سال 2010 به پای صندوق های رای رفته و کاندیدان مورد نظر خود برگزیدند که 69 زن قادر شدند به کرسی های ولسی جرگه راه یابند و نیز برندگــــان دو کرسی پارلمان از ولایت نیمروز هردو زن اند کــــه بیشترین آرا را بدست آوردند و این خود نمایانگر رشد زنان در عرصه سیاسی پنداشته می شود. ایــــن درحالیست که به صد ها زن از 24 نهاد حمایت از قربانیان ، همزمان با دهــــم دســــمبر، روز جهانــــی حقوق بشر و به مناسبت هفتۀ یاد بود از قربانیان جنگ، دست به راه پیمایی هــــای گســـترده زده و خواستار تاCمین عدالت و محاکمه جنایتکاران شدند. در این سال حسن بانو غضنفر ســــرپرست وزارت امور زنان در جلسه ای در تــــهران از رشد زنان صحبت کرده و خاطر نشان ساخت کـــه 21 در صد پست های مهم تصمیم گــــیری و رهبــــری دولتــــی به زنان در افغانستان اختصاص یافته است. تلفات ملکی و قربانیان زن گزارش ســالانۀ وزارت خارجــــۀ امریکا در مورد حقوق بشر، درنیمه اول سال 2010 میلادی، 31 در صد افزایش را نشان مــــی دهد که بر اساس این گزارش بیشتر غیر نظامــــیان توسط گروه های مخالف دولــــت کشته شده اند. در همین حال سازمان مــــلل نیز گزارشی از شش ماه اول سال جاری به نشر رســــانده که نشان دهندۀ بیش از هفتاد درصد تلفات غیرنظامیان توسط مخالفان می باشد. این در حالیســــت که وزارت امور داخله می گوید تـا هنوز گزارش دقیق سال 2010 از تلفات ملکی را در دسترس ندارند. نگرانی از وضعیت زنان شمس الله احمدزی رئیس دفتر ساحوی کمسیون حقوق بشر افغانســــتان مــــی گوید: "با تاسف در وضعیت عمومی زنــــان درسال 2010 تغییرات به وجود نیامده و زنان در معرض خشونت های جدی قرار دارند. در افغانستان هنوز هم ازدواج های اجباری، تجاوز جنسی، محدودیت های زندگی، بد و بدل وجود دارد و روزتا روز در حال گسترش می باشند. یــــک ونیم ســــال قبل، قانــــون منع خشونت نافذ شد، ولــــی تطبیق آن عملی نشده، دولت در این راســــتا بـــی توجه بوده است و اکثراً مراجع عدلی و قضایی از آن آگاهــــی ندارند. زنان اکثراً قربانی جنگ هــــا شده اند که در سال جاری تعداد 2200 فرد ملکی در اثر جنگهای نظامی کشته شده اند که زنان نیز شامل آنان می شوند. قابل یاد آوریست کــــه در ولایت های جنگ زده دروازه های مــــعارف بسته شده، دختران تهدید می شوند، حق کــــار از آنان گرفته می شود، عدم دسترسی زنان بــــه خدمات صحی و... محسوس است. هرچند گام های مثبت برای زنان برداشته شده، اما معضله های کــــه زنان به آن رو برواند به مقایسه تغییرات مثبت در عــــرصۀ تامین حقوق زنان پاسخگو نیست و محرومیت از حق تعلیم و تربیه در گراف بالای قرار دارد. این در حالیست که به گفتۀ انیسه عمرانی رئیس زنان ولایت ننگرهار، سالجاری را برای زنان پر از موفقیت دانسته می گوید: "70 قضیۀ خشونت علیه زنان در این ریاست به ثبت رسیده است." تورپیکی شینواری مسئول فرهنگی ریاست زنان در ولایــــت ننگرهار مــــی گوید: "در جریان سال جاری، 37 هزار زن به کمک نهادهای دولتی و غیر دولتی از کورس های آموزشی سواد آموزی مستفید گردیده اند." عوامل و راه حل عوامل مختلفی چون، فقر، عـــدم تطبیق قانون، پایین بودن سطح دانش، عدم آگاهی از حقوق، حاکمیت، عرف و عــــادات ناپسند، برخوردهای مصلحتی دولــــت و عــــدم تطبیق قانون و براٌت گرفتن عامــــلان جنایــــت وغیره سبب افزایش خشونت علیه زنان می گردند. برای بیرون رفت از این مشکلات بایــــد سطح آگاهی زنان بلند برده شود و در محو عــــرف و عنعنات ناپسند از جامعه تلاش صورت گیرد، زمینۀ کار و اشتغال زایی برای زنان فراهم شود.در ضمــــن باید ستراتیژی های مشخص بــــرای بهبود وضعیت زنان روی دست گرفته شود و جنبه تطبیقی پیدا کند.