برگشت دوباره و وحشتبار اسب جنگى قدیم

اخیرا نویسنده و تحلیلگر مشهور هند به نام «م.ک بهادرا کمار» بازگشت مجدد حکمتیار را به صحنه سیاسى افغانستان در مقاله ای با عنوان "برگشت دوباره و وحشتبار اسب جنگى قدیم" در وبگاه «آسیا تایمز» مورخ 8 می 2017 مورد ارزیابى و واکاوی قرار داده، خاطر نشان می دارد:
یقینا گلبدین نخستین چهره ای نیست تا از میان غبار جنگ بیرحمانه و طولانی مدت برخاسته وادعای خویش را در سناریوی جنگ های گذشته مطرح نماید. سوالی که باید پرسیده شود مرتبط به اجندای سیاسی "مربیان" و ظرفیت های او برای انطباق شرایط حقیقی موجود است.
نویسنده مزبور معتقد است که طی دوران غیابت او دستان نامریی به طرز مستدام از وجود حکمتیار پاسبانی نموده و حزب او طی یک و نیم دهه اشغال در سکوی اقتدار سیاسی حضور داشته است. در این خصوص نویسنده مقاله اذعان می دارد: اساسا حزب اسلامی طی سال های گذشته در دولت نمایندگی فعال داشته است، لذا ترسیم هویت سیاسی اش در پیمان منعقده با دولت اجتناب ناپذیر است. طی این سال ها ظاهرا حکمتیار از شانس های خوبی در خصوص رهایی و نجات از دست طالبان برخوردار بود و وجود نیرو های "مافوق "باعث گردید تا طالبان در خصوص حکمتیار دست به انتقام نکشند، ورنه امحای حکمتیار از سوی طالبان بسیار ساده بود طوری که طالبان برهان الدین ربانی را به قتل رسانیدند می‌توانستند تا حکمتیار را نیز با چنین سرنوشتی گرفتار نمایند اما طالبان از چنین رفتاری اجتناب ورزیدند. ظاهراچنین شانسی در ستاره حکمتیار نوشته شده بود که او از چنین بخت بزرگ برخوردار بود ورنه آیا این هواپیماهای بدون سرنشین نمی توانست تا اقامتگاه او را در ننگرهار مشخص نموده و او را با سهولت بدون پرسش هیچ سوالی از روی زمین برمی داشتند؟
نویسنده در بخش دیگری از مقاله خویش انگیزه های استراتژیکی آمریکا و پاکستان در خصوص حکمتیار را به کنکاش گرفته اظهار می دارد: پر واضح است که آمریکا در سال 2003 حکمتیار را به حیث" تروریست "بدنام در لیست سیاه داخل ساخت اما هواپیماهای بدون سرنشین «سیا» از بمباران او مثل «طاعون» اجتناب نمود. یگانه دلیل منطقی در این راستا عبارت از زرنگی عالی رییس جمهور پیشین آمریکا باراک اوباما برای پیشبینی پلان (ب) در چند موارد در افغانستان بود. در خصوص تعیین زمانبندی دومین برگشت حکمتیار آیا واقعا نمی توان از توافق دوجانبه امریکا_پاکستان در این راستا سخن گفت؟
این را نمی توان مردود دانست که حکمتیار باز هم در راه رفته و آن خطوطی که بوسیله سازمان استخباراتی «سی آی ای» و سرویس اطلاعاتی «آی اس آی» هموار شده بود گام گذاشته و این رویکرد به مثابه معامله همیشه سبز باقی خواهد ماند. برگشت مجدد حکمتیار در چنین زمانی هم برای پاکستان و هم برای آمریکا مفید است. آمریکا در هراس است که احتمال سقوط رژیم کابل بطور سریع به حقیقت مبدل می گردد و در این صورت با توجه به عدم تکرار شکست دردناک سناریوی آمریکا در ویتنام و خروج ارتش آن کشور از ویتنام، طرح پلان (ب) نیاز ضروری است. بیگمان اعزام چند هزار نیروی اضافی غرب هرگز نمی تواند واقعیت های میدانی را تغییر دهد. همچنین برای پاکستان سناریوی "جنگ داخلی" و برپایی هرج و مرج کامل در درازای خط مرزی دیورند غیرقابل تصور است.
یکی از وحشتناکترین چرخش احتمالی را که نویسنده این مقاله مطرح می سازد عبارت از "حراج" گذاشتن جغرافیای افغانستان توسط کاخ سفید است. او با توجه به گستره بحران عمیق افغانستان و زمینگیر شدن ارتش آمریکا در کشور و رهایى از باتلاق جنگ در کشور نگاه خویش را چنین بیان می دارد: "اداره دونالد ترامپ ممکن است بزودی همه گزینه ها را در افغانستان ترک نموده جز اینکه سرنوشت افغانستان را به طناب پاکستان به حیث ژاندارم «افغانستان » محکم نماید. احتمال دارد که هم وزیر دفاع آمریکا جیمز متیس و هم مشاور امنیت ملی مک ماستر در این مورد فکر نموده باشند."
نویسنده این مقاله کنش ها و واکنش های منطقوی در خصوص حکمتیار را مورد تحلیل قرار داده می نگارد: حکمتیار بخاطر دیدگاه بی نظیر ضد هندی اش نزد پاکستان از اعتبار قابل ملاحظه برخوردار بوده و درچشم آنها عزیز پنداشته می شود. امریکا به او اعتماد دارد که روس ها را در خلیج نگاه دارد. برای کشور چین اداره ترامپ، نمایی وحشتناکی را برمی تابد تا مساعدت چین را برای حل منازعات منطقوی بدست اورد. در همه حالات چین در ثبات افغانستان منافع خویش را جستجو می نماید‌. محمد جواد ظریف بطرز اعلام ناشده وارد کابل گردید اما بگونه جالب او قبل از سفرش به کابل با نواز شریف صدر اعظم پاکستان و رییس ستاد ارتش آن کشور جنرال قمر جاوید باجوا بطور شتابان در اسلام آباد ملاقات نمود.
در صورت کارایی پلان (ب) امریکا باید کارهای سنگینی را به انجام رساند تا از رهگذر اقتدار حکمتیار برای هند با توجه به اتحاد آن کشور با روسیه و ایران اطمینان دهد. ماموریت وزیر خارجه ایران در برگیرنده نگرانی های عمیق آن کشور در خصوص «داعش» در افغانستان است (جریانی که حامد کرزی به آن فرزند آمریکا خطاب نمود) و دوم روی این محور استوار بود تا "تروریست های خوب و بد" را از هم تفکیک نماید، البته رویکردی که برای مشروعیت طالبان برگزیده شد. جواد ظریف آمادگی تهران را برای حمایت از ایستادگی کابل در برابر تلاش های خارجی ها جهت سیطره آنان در کابل و دیکته نمودن سیاست های منطقوی شان بیان نموده و آشکارا خاطر نشان ساخت، هر کسی که از داعش حمایت نماید در صورت ظهور هر گونه تهدید، لاجرم از رفتارشان پشیمان خواهند بود.
نویسنده ناسازگاری‌های مستدام زمانه درخصوص تیره بختی های حکمتیار در آستان قدرت را مورد بحث قرار داده می نگارد: "مشخصا این جریانات روزهای آغازین است. "هنوز میان پیاله و لب های حکمتیار امکان لغزش های فراوان وجود دارد. او در سال 1992 تقریبا همهٔ قدرت را در کابل بدست آورد اما احمدشاه مسعود او را درهم شکسته و از دایره قدرت بیرون ساخت. زمانی که مقاومت ها علیه مجاهدین برانگیخته شد، آی اس آی ترجیح داد تا به عوض حکمتیار طالبان را بر سکوی اقتدار برساند.زمانی که رژیم طالبان سقوط نمود،حکمتیار برای بازگشت بسوی قدرت تلاش نمود، اما "آی اس آی" او را به روز مبادا نگه داشت. این می تواند آخرین تلاش حکمتیار برای حصول قدرت در کابل باشد. هرگاه او از خودخواهی ها و حقایق گذشته افغانستان نیاموزد، بازتاب آن انسداد همیشگی روزنه امید برای این جنگ سالار افغانستان خواهد بود".

منصوری