نیروگاه اتمی بوشهر ایران، در یک قدمی راه اندازی

اولین راکتور اتمی ایران حدود 70 روز دیگر وارد مرحله سوخت گذاری می شود تا عملا بیش از سه دهه انتظار، برای راه اندازی نیروگاه اتمی بوشهر، در اواسط شهریور ماه امسال پایان یابد. این خبری بود که "علی اکبر صالحی" رییس سازمان انرژی اتمی ایران 16 تیرماه جاری، پس از بازدید از نیروگاه اتمی بوشهر که در 12 کیلومتری جنوب شهر بوشهر و در جنوب ایران قرار دارد، اعلام کرد تا تابستان داغ امسال را برای ایرانی ها به امید خنک تر شدن تابستان های آینده، داغ تر کند. اگرچه بر اساس مصوبه مجلس شورای اسلامی ایراتن، سازمان انرژی اتمی باید برای تامین نیازهای کشور 20 هزار مگاوات برق هسته ای تولید کند و نیروگاه بوشهر تنها یک هزار مگاوات آن را تامین می کند، اما راه اندازی این نیروگاه با توجه به تجاربی که کارشناسان ایرانی کسب کرده اند، نوید بخش پیشرفت های قابل توجهی در عرصه نیروگاهی است ؛ عرصه ای که طی هفت سال اخیر، بارها و بارها مورد انتقاد برخی کارشناسان فنی قرار گرفت و حتی غربی ها فعالیت های غنی سازی صلح آمیز ایران را به دلیل نداشتن نیروگاه زیر سووال بردند. رییس سازمان انرژی اتمی ایران، پایان "تست گرم " (Hot Run) ؛ یعنی آخرین آزمایش قبل از راه اندازی نیروگاه را که از اول اردیبهشت ماه سال جاری آغاز شده و 78 روز به طول انجامیده بود، اعلام کرد. به گزارش آژانس خبری ایرکا، به نقل از ایرنا، تست گرم به تمامی فعالیت های راه اندازی که به منظور آزمایش و بررسی کار همزمان سیستم ها و تجهیزات مجموعه راکتور صورت می گیرد، گفته می شود. در این تست ، سیستم ها و تجهیزات با پارامترهای نامی کار می کنند و آزمایش و بررسی کار همزمان سیستم ها و تجهیزات با سوخت مجازی در قلب راکتور انجام می شود. در این تست، مطابقت خصوصیات ترمودینامیکی، ارتعاشی و دینامیکی مجموعه راکتور با الزامات طراحی بررسی می شود و آزمایش سیستم های کنترلی و ابزار دقیق در شرایط پارامتر های نامی صورت می گیرد. هدف از انجام تست گرم، حصول اطمینان از عملکرد صحیح سیستم ها و تجهیزات نیروگاه و بررسی آمادگی آنها به منظور بهره برداری و تطابق با الزامات طراحی و نیز اطمینان از انتقال سوخت واقعی به راکتور است. تست گرم، پس از انجام تست های سرد و 250 بار و مرحله پیش راه اندازی صورت می گیرد. مرحله پیش راه اندازی اوایل اسفند 1387 و در زمان ریاست غلامرضا آقازاده بر سازمان انرژی اتمی صورت گرفت. به گزارش آژانس خبری ایرکا و به نقل از ایرنا، اکنون مرحله بازبینی تجهیزات اصلی راکتور و مدار اول (A-4) به منظور اطمینان یافتن از آمادگی نیروگاه برای سوخت گذاری آغاز شده است؛ مرحله ای که صالحی طول دوره آن را حدود 70 روز اعلام کرد اما در عین حال گفت که از همکاران روسی و ایرانی اش خواسته است تا مدت زمان این دوره را کاهش دهند . به گفته رییس سازمان انرژی اتمی ایران در مرحله بازبینی تجهیزات، بسیاری از عایق کاری ها بازبینی شوند که کار زمان بری است. در این مرحله، همه تجهیزات به وسیله دستگاههای چون ایکس ری تست می شوند و هم تست چشمی در مورد آنها صورت می گیرد. در این مرحله همچنین بازرسی های مختلف به منظور کنترل کیفیت فلز پایه و خطوط جوش تجهیزات صورت می گیرد.شستشوی مخازن و سیستم ها با محلول اسید بوریک، آماده سازی ، تست و راه اندازی سیستم ها و تجهیزات کنترل و ابزار دقیق از دیگر مواردی که در این مرحله صورت می گیرد. در این دوره 70 روزه همچنین راکتور برای باز کردن درپوش آن آماده سازی می شود که به وسیله دستگاه مخصوص باز کردن پیچ های درپوش راکتور باز می شود. تست ماشین تعویض سوخت ، تخلیه کامل سوخت مجازی بدون پر کردن راکتور، چاهک بازبینی و استخر سوخت و بررسی دوباره تمامی حفاظت های ماشین تعویض سوخت به منظور بارگذاری سوخت واقعی کمتر از سه روز قبل از شروع سوخت گذاری از دیگر مواردی است که قبل از سوخت گذاری انجام می شود. در مرحله بازبینی تجهیزات نیروگاه، 82 تن سوخت اولیه آن که اکنون خارج از ساختمان راکتور در انباری تحت نظارت آژانس بین المللی انرژی اتمی نگهداری مش ود، به داخل استخرهای راکتور منتقل می شود تا در حدود نیمه شهریور ماه از داخل استخر به قلب راکتور وارد شود. به گفته رییس سازمان انرژی اتمی ایران، این مرحله حدود 20 روز طول می کشد. صالحی گفت که در این مرحله ، عملا راه اندازی راکتور آغاز شده است و چنانچه اتفاق خاصی نیفتد، نیروگاه راه اندازی می شود؛ به این مفهوم که قلب راکتور فعال می شود . بر اساس اظهارات رییس سازمان انرژی اتمی ایران، اکنون دوربین هایی در زیر محفظه کره فلزی نیروگاه وجود دارد که فعال نیستند اما از زمان سوخت گذاری، ورود و خروج سوخت را فیلمبرداری می کند تا سوخت طبق ترتیبات پادمانی جا بجا شود. به گفته وی، بر اساس تفاهمی که با روس ها صورت گرفته است، سوخت مصرف شده پس از آنکه قابل حمل شود، به روسیه بازگردانده خواهد شد. وی قدرت اسمی نیروگاه آب سبک بوشهر را 1000 مگاوات بیان کرد و افزود: مدتی طول می کشد تا راکتور از قدرت صفر به قدرت هزار مگاوات برسد. پس از 40 روز نیروگاه به 50 درصد ظرفیت خود و پس از آن نیز در طول پنج تا شش ماه به 100 درصد ظرفیت تولید خود خواهد رسید که برق تولیدی وارد شبکه سراسری می شود . البته در برخی نیروگاههای اتمی نیز 9 ماه طول می کشد تا نیروگاه به تمام توان اسمی تولید خود برسد. منطقه ایمنی نیروگاه نیز تا شعاع پنج کیلومتری اعلام شد که مراکز شهری و جمعیتی باید پنج کیلومتر با آن فاصله داشته باشند. صالحی اعلام کرد تصمیم گرفته شده است که وزارت کشور اقدامات لازم را در جهت رفع مشکل روستاییان اطراف نیروگاه بوشهر انجام دهد. در بازدید رییس سازمان انرژی اتمی ایران از نیروگاه بوشهر که چهار خبرنگار داخلی و نیز "محمود احمدیان" معاون امور نیروگاهی و رییس شرکت تولید و توسعه انرژی اتمی (کارفرمای نیروگاه اتمی بوشهر) او را همراهی می کردند به دلیل گرمای بیش از اندازه قلب راکتور که مرحله تست گرم را پشت سر گذاشته بود و کادر فنی نیروگاه در حال خنک سازی بودند، امکان بازدید صالحی و هیات همراه از قلب راکتور فراهم نشد. رییس سازمان انرژی اتمی پس از آنکه گزارش فنی شفاهی و کتبی مدیران ایرانی و روسی نیروگاه اتمی بوشهر را از آنان دریافت کرد، از اتاق کنترل نیروگاه بازدید کرد. به گفته یکی از روسای شیفت نیروگاه، اکنون نیروهای ایرانی و روسی بصورت سه شیفت کار می کنند. روسای شیفت کل نیروگاهی، بلوک، راکتور و توربین و مهندسان کنترل توربین و راکتور، هم ایرانی و هم روسی هستند. یعنی در کنار هر رییس شیفت یا مهندس کنترل روسی، یک رییس شیفت یا مهندس کنترل ایرانی حضور دارد. بر اساس اظهارات رییس سازمان انرژی اتمی ایران، اکنون سه هزار نیروی روسی در نیروگاه اتمی بوشهر مشغول کار هستند که با راه اندازی نیروگاه ، تعداد آنان کاهش می یابد و نیروهای ایرانی آموزش دیده کار را پیش خواهند برد؛ نیروهایی که صالحی از آنان به عنوان "گوهر" و "ذخیره آینده" یاد می کند. معاون رییس جمهوری ایران در اتاق کنترل نیروگاه اتمی بوشهر سوالاتی فنی از روسای شفیت ایرانی و روسی نیروگاه از جمله شیوه خنک کنندگی سیستم در مدار اول پرسید که هر یک پاسخ های لازم را ارایه کردند . خبرنگاران از بخش توربین ها نیز بازدید کردند که "سید محسن ساداتیان" رییس شیفت توربین ها توضیحاتی درباره توربین های فشار قوی و ضعیف و کندانسور ارایه کرد. به گفته وی، پیشرفت مونتاژ در بخش توربین ها 100 درصد است و ژنراتور به قطر 40 متر، بزرگترین قطعه نیروگاه اتمی بوشهر محسوب می شود. به گزارش آژانس خبری ایرکا، به نقل از ایرنا، هر چه به راه اندازی نیروگاه نزدیکتر می شویم، نمای اطراف نیروگاه نیز تغییراتی می یابد. از جمله، ساختمان جدید آتش نشانی با تمامی امکانات و تجهیزات در داخل محوطه نیروگاه احداث شده است. گرچه سیستم نیروگاه اتمی بوشهر این روزها کاملا شرقی شده است اما هنوز رگه هایی از سیستم آلمانی از جمله در کمپ ها و استراحتگاهها به چشم می خورد. شرکت آلمانی زیمنس در سال 1974 میلادی، عملیات احداث دو واحد نیروگاه اتمی بوشهر به ارزش دو برابر فعلی را آغاز کرد که پس از پیروزی انقلاب اسلامی حاضر به همکاری با جمهوری اسلامی ایران نشد. در پی این اقدام آلمان ها، تهران در 25 آگوست 1992 میلادی با مسکو توافقنامه جامع همکاری هسته ای امضا کرد که بر اساس آن شرکت روسی "اتم استروی اکسپورت" در هشتم ژانویه 1995 میلادی عملیات تکمیل نیروگاه اتمی بوشهر را به عهده گرفت. صالحی در پاسخ به سووال خبرنگار ایرنا مبنی بر اینکه با توجه به تاخیر های صورت گرفته در راه اندازی واحد اول نیروگاه اتمی بوشهر، به عنوان رییس سازمان انرژی اتمی و مسوول فنی برنامه هسته ای، آیا انعقاد قرارداد دیگری را به مسوولان نظام با روسیه پیشنهاد می کنید؟ گفت که الان زودهنگام است راجع قدم های بعدی صحبت کنیم و بیشتر توجه ما به راه اندازی نیروگاه اتمی بوشهر که بزرگترین راکتور هسته ای جهان اسلام می باشد، معطوف است. رییس سازمان انرژی اتمی ایران همچنین اظهار داشت که حدود 40 و اندی سال پیش در زمان راه اندازی ذوب آهن ایران، نام روس ها در کنار ایران در مرحله صنعتی شدن رقم خورد. حال باید دید، با توجه به اینکه بیش از 10 سال از تعویق وعده روس ها در راه اندازی نیروگاه اتمی بوشهر می گذرد، آیا حضور روسیه در عرصه فناوری هسته ای همچون عرصه صنعتی، در تاریخ ایران فراموش نشدنی خواهد شد؟